Τι συμβαίνει στην Υεμένη και γιατί Σαουδική Αραβία και ΗΑΕ βρίσκονται πλέον σε αντίπαλα στρατόπεδα

Η Υεμένη βρίσκεται ξανά στο επίκεντρο της περιφερειακής έντασης στη Μέση Ανατολή, αυτή τη φορά όχι μόνο λόγω των Χούθι, αλλά εξαιτίας μιας ανοιχτής πλέον ρήξης ανάμεσα σε δύο μέχρι πρότινος στενούς συμμάχους: τη Σαουδική Αραβία και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα. Αφορμή, η σύγκρουση για τον έλεγχο της νότιας Υεμένης, που έχει διαλύσει την εύθραυστη συμμαχία κατά των φιλοϊρανικών Χούθι.

Η Υεμένη, στρατηγικά τοποθετημένη ανάμεσα στη Σαουδική Αραβία και την Ερυθρά Θάλασσα, υπήρξε για δεκαετίες χωρισμένη στα δύο: έναν βόρειο κρατικό σχηματισμό με πρωτεύουσα τη Σαναά και έναν νότιο με πρωτεύουσα το Άντεν. Η ενοποίηση ήρθε το 1990, αλλά η κυριαρχία του Βορρά και οι πολιτικές ανισορροπίες οδήγησαν σε απόπειρα απόσχισης του Νότου και σε σύντομο εμφύλιο πόλεμο το 1994, τον οποίο κέρδισε ο Βορράς.

Στον Βορρά, από τα τέλη της δεκαετίας του ’90, αναδύθηκε το κίνημα των Χούθι, που υποστήριζε ότι η ζαϊντίτικη σιιτική κοινότητα περιθωριοποιείται. Μετά την Αραβική Άνοιξη του 2011 και τη διάλυση του κρατικού μηχανισμού, οι Χούθι κατέλαβαν τη Σαναά το 2014. Το 2015, η κυβέρνηση κατέφυγε στον Νότο και τότε ξεκίνησε η στρατιωτική επέμβαση της Σαουδικής Αραβίας, επικεφαλής διεθνούς συμμαχίας, με βασικό εταίρο τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα.

Η σημερινή κρίση, όμως, δεν αφορά τους Χούθι. Στον Νότο, το αυτονομιστικό κίνημα εκφράζεται πολιτικά από το Νότιο Μεταβατικό Συμβούλιο (STC), το οποίο δημιουργήθηκε το 2017 με την υποστήριξη των Εμιράτων. Το STC εκφράζει τη διαχρονική δυσαρέσκεια των Νοτίων, υποστηρίζοντας ότι η ενοποίηση τους στέρησε εξουσία και πόρους. Τον τελευταίο μήνα, οι δυνάμεις του STC κατέλαβαν μεγάλες εκτάσεις στη νότια και ανατολική Υεμένη, πριν ανακτηθούν σε μεγάλο βαθμό από σαουδαραβικά υποστηριζόμενες δυνάμεις.

Οι συνομιλίες που είχαν προγραμματιστεί στο Ριάντ για εκτόνωση της κρίσης κατέρρευσαν, όταν ο ηγέτης του STC, Aidarous al-Zubaidi, δεν εμφανίστηκε ποτέ. Σαουδαραβικές πηγές εκτιμούν ότι απομακρύνθηκε με τη βοήθεια των Εμιράτων, γεγονός που όξυνε ακόμη περισσότερο την ένταση. Ακολούθησε η αποπομπή του από το Προεδρικό Συμβούλιο της Υεμένης και η κατηγορία περί προδοσίας.

Γιατί όμως Σαουδική Αραβία και ΗΑΕ συγκρούονται; Για το Ριάντ, η Υεμένη είναι ζήτημα εθνικής ασφάλειας. Μοιράζεται μαζί της το μεγαλύτερο χερσαίο σύνορο και δεν επιθυμεί ούτε την ενίσχυση του Ιράν μέσω των Χούθι ούτε τη διάλυση της χώρας σε ξεχωριστά κράτη. Αντίθετα, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα έχουν επενδύσει στρατηγικά στον Νότο, στηρίζοντας ομάδες που θεωρούν αντίβαρο σε ισλαμιστικές δυνάμεις και επιδιώκοντας παράλληλα πρόσβαση σε λιμάνια και θαλάσσιες οδούς.

Η ρήξη έχει ήδη πρακτικό αντίκτυπο: ο συνασπισμός κατά των Χούθι έχει ουσιαστικά διασπαστεί. Αν και οι πρόσφατες συγκρούσεις δεν έχουν αλλάξει δραματικά τη γραμμή του μετώπου με τους Χούθι, οποιαδήποτε αναζωπύρωση του πολέμου θα έχει διεθνείς συνέπειες. Η Υεμένη ελέγχει το στενό Μπαμπ ελ-Μαντέμπ, κρίσιμο πέρασμα που συνδέει την Ερυθρά Θάλασσα με τον Κόλπο του Άντεν και από το οποίο διέρχεται μεγάλο μέρος του παγκόσμιου εμπορίου. Οι επιθέσεις των Χούθι σε πλοία, στο πλαίσιο του πολέμου στη Γάζα, έχουν ήδη δείξει πόσο εύθραυστη είναι η ασφάλεια της περιοχής.

Με λίγα λόγια, η Υεμένη παραμένει παγιδευμένη όχι μόνο σε έναν εμφύλιο πόλεμο, αλλά και στις ανταγωνιστικές στρατηγικές των περιφερειακών δυνάμεων που κάποτε δήλωναν σύμμαχοι. Και αυτό καθιστά οποιαδήποτε λύση ακόμη πιο μακρινή.

Πηγή: Reuters