Politico για Μεταναστευτικό: Ελλάδα και Ιταλία κρούουν τον κώδωνα του κινδύνου

Οι μεταναστευτικές ροές από τη Λιβύη σημειώνουν ξανά έξαρση, την ώρα που η Ρώμη ανησυχεί όλο και περισσότερο για την αυξανόμενη επιρροή της Ρωσίας στην αποσταθεροποιημένη χώρα της Βόρειας Αφρικής — μέσω προμήθειας όπλων και της πιθανότητας δημιουργίας νέας ναυτικής βάσης στο Τόμπρουκ, στη βορειοανατολική Λιβύη.

Η Αθήνα από την πλευρά της έχει στείλει δύο πολεμικά πλοία για περιπολίες ανοικτά της Λιβύης, απαντώντας τόσο στην αύξηση των μεταναστευτικών ροών όσο και στις στρατηγικές ανησυχίες για συνεργασία της Τουρκίας με τη Λιβύη στον καθορισμό θαλάσσιων ζωνών εξερεύνησης ενέργειας — σε περιοχές που φτάνουν νότια της Κρήτης, τις οποίες η Ελλάδα θεωρεί παράνομες βάσει του διεθνούς δικαίου της θάλασσας.

Ο Ιταλός ΥΠΕΞ Αντόνιο Ταγιάνι χαρακτήρισε τη Λιβύη «μια έκτακτη κατάσταση που η Ευρώπη πρέπει να αντιμετωπίσει συλλογικά», όμως μια πρόσφατη διπλωματική αποστολή της ΕΕ εξελίχθηκε σε φιάσκο.

Ο Επίτροπος Μετανάστευσης της ΕΕ Μάγκνους Μπρούνερ, συνοδευόμενος από υπουργούς της Ιταλίας, της Ελλάδας και της Μάλτας, χαρακτηρίστηκε persona non grata στη Βεγγάζη, περιοχή υπό τον έλεγχο του στρατάρχη Χαλίφα Χαφτάρ. Η αντιπροσωπεία εκδιώχθηκε με την κατηγορία «παραβιάσεων» που δεν διευκρινίστηκαν.

«Ο ρόλος της Ρωσίας στη Λιβύη διευρύνεται συνεχώς, χρησιμοποιώντας τη χώρα ως κεντρικό κόμβο για τη στρατηγική της στην Αφρική», προειδοποίησε διπλωμάτης της ΕΕ, που παρακολουθεί στενά το θέμα.

Ο ίδιος σημείωσε ότι δίκτυο διακίνησης, με πολιτικές διασυνδέσεις στη Λιβύη, στηρίζει τις ρωσικές στρατηγικές, βοηθώντας τη Μόσχα να παρακάμπτει κυρώσεις και να εργαλειοποιεί τη μετανάστευση.

Ωστόσο, Ιταλία και Ελλάδα γνωρίζουν καλά πως η αντιμετώπιση ενός τόσο περίπλοκου ζητήματος όσο η Λιβύη — χώρα τρεις φορές μεγαλύτερη από την Ισπανία — απαιτεί υποστήριξη από μεγαλύτερους συμμάχους όπως οι ΗΠΑ και η Γαλλία. Μέχρι στιγμής, όμως, η αντίδραση των μεγάλων δυνάμεων χαρακτηρίζεται υποτονική.

Μετανάστευση ξανά στην κορυφή της ατζέντας

Η ελληνική κυβέρνηση ανακοίνωσε αυστηρότερους κανόνες μετανάστευσης την Τετάρτη, εν μέσω αύξησης αφίξεων από Λιβύη στην Κρήτη — στην καρδιά της τουριστικής περιόδου.

«Μια έκτακτη κατάσταση απαιτεί έκτακτα μέτρα. Η ελληνική κυβέρνηση αποφάσισε να ενημερώσει την Ευρωπαϊκή Επιτροπή ότι προχωρά σε αναστολή της επεξεργασίας αιτήσεων ασύλου, αρχικά για τρεις μήνες, για όσους φτάνουν από τη Βόρεια Αφρική δια θαλάσσης», δήλωσε ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης στη Βουλή.

Από τις αρχές του 2025, περίπου 9.000 άνθρωποι έχουν φτάσει στην Κρήτη από τη Λιβύη — σχεδόν διπλάσιοι σε σχέση με ολόκληρο το 2024.

Στα τέλη Ιουνίου, η Ελλάδα ανέπτυξε δύο πολεμικά πλοία σε μια προσπάθεια να περιορίσει τις αφίξεις. Ωστόσο, ανώτεροι κυβερνητικοί αξιωματούχοι εκφράζουν αμφιβολίες για την αποτελεσματικότητα του μέτρου, προειδοποιώντας ότι μπορεί να ενθαρρύνει μετανάστες να πέσουν στη θάλασσα, ελπίζοντας να διασωθούν. Μόνο την τελευταία εβδομάδα πάνω από 2.000 άτομα αποβιβάστηκαν στην Κρήτη.

Συνολικά, οι παράτυπες διελεύσεις στη κεντρική Μεσόγειο αυξήθηκαν κατά 7% το πρώτο εξάμηνο του 2025 — σχεδόν εξ ολοκλήρου από τη Λιβύη — την ώρα που σε όλες τις άλλες βασικές οδούς καταγράφηκε μείωση 20%.

Η σκληρή στάση της Ελλάδας έχει επίσης προκαλέσει ανησυχία στην Ιταλία ότι περισσότερα πλοία θα κατευθυνθούν προς τα ιταλικά ύδατα.

«Μας ανησυχεί η κατάσταση στη Λιβύη και η πρόσφατη αύξηση των αναχωρήσεων», δήλωσε εκπρόσωπος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής.

O ρόλος της Ρωσίας στη Λιβύη

Η Ρωσία επιδιώκει ισχυρή παρουσία στη Μεσόγειο, ιδιαίτερα μετά την απώλεια της ναυτικής βάσης στο Ταρτούς της Συρίας. Ο Ταγιάνι προειδοποιεί τακτικά ότι η Λιβύη είναι ο πιθανότερος επόμενος στόχος για ρωσική ναυτική βάση.

Σύμφωνα με δημοσίευμα του Agenzia Nova, η Μόσχα θέλει επίσης να εγκαταστήσει πυραυλικά συστήματα σε στρατιωτική βάση στη Σεμπχά, υπό τον έλεγχο του Χαφτάρ, με στόχο προς την Ευρώπη.

Αναλυτές και διπλωμάτες θεωρούν υπερβολική την εκδοχή για ρωσικούς πυραύλους στραμμένους στην Ευρώπη — ωστόσο ακόμα και χωρίς αυτούς, η Ρωσία ήδη χρησιμοποιεί βάσεις στη Λιβύη για στρατιωτική υποστήριξη επιχειρήσεων στην Αφρική μέσω του «Σώματος Αφρικής», που στηρίζεται από το ρωσικό υπουργείο Άμυνας.

Αυξάνονται και οι φόβοι ότι η Ρωσία μπορεί να εργαλειοποιήσει τη μετανάστευση από τη Λιβύη, όπως έκανε στα ανατολικά σύνορα της ΕΕ, διοχετεύοντας πρόσφυγες μέσω Λευκορωσίας προς την Πολωνία.

Ωστόσο, η Ρωσία δεν τα έχει όλα υπέρ της. Ο πόλεμος στην Ουκρανία στερεί από το «Σώμα Αφρικής» χρηματοδότηση για την πληρωμή των λιβυκών παραστρατιωτικών ομάδων, προκαλώντας εντάσεις με τους συμμάχους της και τον ίδιο τον Χαφτάρ.

Η αναζήτηση συμμάχων

Παρά τη σοβαρότητα των απειλών αυτών από τη Λιβύη, η Ιταλία και η Ελλάδα πασχίζουν να πείσουν τους συμμάχους τους να αναλάβουν δράση. Η Ιταλίδα πρωθυπουργός, Τζόρτζια Μελόνι, συζήτησε το θέμα της Λιβύης με τον Γάλλο πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν στην τρίωρη συνάντησή τους στη Ρώμη στις 4 Ιουνίου.

Η Λιβύη «είναι φυσικά ένα θέμα καίριας σημασίας τόσο για την Ιταλία όσο και για τη Γαλλία», δήλωσε Ιταλός αξιωματούχος με άμεση γνώση των συνομιλιών των δύο πλευρών, τονίζοντας «τις κοινές ανησυχίες, ιδίως όσον αφορά στην ασφάλεια - όσον αφορά επίσης στην αυξανόμενη παρουσία της Ρωσίας εκεί - και τη μετανάστευση». Αλλά παραδέχθηκε ότι υπάρχουν κάποιες διαφορές μεταξύ των θέσεων των δύο χωρών «σχετικά με τις πιθανές πολιτικές λύσεις».

Όπως σημειώνει το Politico, το θέμα της Λιβύης δεν είναι τόσο ζωτικής σημασίας για τη Γαλλία, όσο για την Ιταλία. Και με τις ΗΠΑ να στρέφουν ολοένα και περισσότερο το βλέμμα τους στον Ειρηνικό, είναι πενιχρές οι ελπίδες ότι η Ουάσιγκτον θα επενδύσει μεγάλο πολιτικό κεφάλαιο στη σταθεροποίηση της βορειοαφρικανικής χώρας. Είναι ενδεικτικό ότι η πιο πρόσφατη διακήρυξη του ΝΑΤΟ, που υπεγράφη στις 25 Ιουνίου στη Χάγη κατά την τελευταία σύνοδο κορυφής της Συμμαχίας, δεν αναφέρει καν την Αφρική.

Πηγή: Politico