Explainer: Ισραήλ - Ιράν: Πώς συγκρίνονται οι στρατιωτικές δυνατότητες των δύο χωρών

Η σύγκρουση ανάμεσα στο Ισραήλ και το Ιράν ίσως φαίνεται άνιση στα χαρτιά – ένα κράτος εννέα εκατομμυρίων απέναντι σε έναν περιφερειακό γίγαντα με 88 εκατομμύρια κατοίκους.

Ωστόσο, η υπεροχή του Ισραήλ σε τεχνολογία και στρατιωτική υποδομή – με βασικό προμηθευτή τις Ηνωμένες Πολιτείες – του επιτρέπει να επιβάλλεται ακόμη και σε έναν αριθμητικά ανώτερο αντίπαλο.

Την ίδια ώρα, ενώ το Ισραήλ υπερέχει στρατιωτικά έναντι του Ιράν, η Τεχεράνη διατηρεί χιλιάδες πυραύλους και συμμάχους στην περιοχή με απρόβλεπτο ρόλο. Το BBC εξετάζει τη στρατιωτική ισορροπία στην τελευταία σύγκρουση στη Μέση Ανατολή.

Τι έχει πετύχει το Ισραήλ μέχρι τώρα;

Το Ισραήλ ισχυρίζεται ότι έχει εξασφαλίσει τον πλήρη έλεγχο του εναέριου χώρου πάνω από την Τεχεράνη. Στην πράξη, η ισορροπία δυνάμεων στον αέρα είναι σαφώς υπέρ του, καθώς τα παλαιωμένα μαχητικά του Ιράν δεν κατάφεραν καν να απογειωθούν. Τα ισραηλινά αεροσκάφη – κυρίως αμερικανικής κατασκευής – βομβαρδίζουν με ακρίβεια από κοντινές αποστάσεις, χωρίς να απειλούνται σοβαρά.

Η απειλή από τα ιρανικά συστήματα αεράμυνας είχε ήδη μειωθεί σημαντικά από ισραηλινές επιθέσεις τον Οκτώβριο, με χρήση όπλων μακράς εμβέλειας. Επιπλέον, ισραηλινοί πράκτορες της Μοσάντ είχαν ήδη διεισδύσει στο εσωτερικό του Ιράν, αποσταθεροποιώντας την άμυνα της χώρας με επιθέσεις μέσω drones.

Οι στοχευμένοι βομβαρδισμοί εξουδετέρωσαν και μεγάλο μέρος της στρατιωτικής ηγεσίας του Ιράν, περιορίζοντας περαιτέρω την ικανότητα αντίδρασης.

Μπορεί το Ιράν ακόμη να απαντήσει;

Πριν από την ισραηλινή επίθεση, το Ιράν διέθετε – σύμφωνα με τις ΗΠΑ – το μεγαλύτερο οπλοστάσιο βαλλιστικών πυραύλων στη Μέση Ανατολή, με 2.000 έως 3.000 πυραύλους. Παρά το ότι αρκετοί από αυτούς, όπως και τα εργοστάσια παραγωγής τους, έχουν δεχθεί ισχυρά πλήγματα, η Τεχεράνη εξακολουθεί να εξαπολύει μαζικά πλήγματα κατά του Ισραήλ.

Το Ισραήλ εκτιμά πως έχει καταστρέψει το ένα τρίτο των εκτοξευτήρων πυραύλων εδάφους-εδάφους του Ιράν. Παρόλα αυτά, η ιρανική απειλή δεν έχει εξαλειφθεί – και παραμένει η σημαντικότερη άμεση απειλή για το Ισραήλ. Το Ιράν επίσης διατηρεί μεγάλο αριθμό πυραύλων μικρού βεληνεκούς για την αεράμυνά του.

Σύμφωνα με τον Τζάστιν Μπρονκ, αναλυτή του ινστιτούτου RUSI, το Ισραήλ μπορεί να έχει αποκτήσει υπεροχή στον αέρα, αλλά δεν έχει ακόμη επιτύχει πλήρη κυριαρχία. Οι απειλές από το έδαφος παραμένουν.

Ποιοι είναι οι σύμμαχοι του Ιράν;

Η Τεχεράνη έχει επενδύσει επί χρόνια στην ενίσχυση οργανώσεων όπως η Χαμάς στη Γάζα και η Χεζμπολάχ στον Λίβανο. Ωστόσο, η ικανότητά τους να απειλούν το Ισραήλ έχει μειωθεί σημαντικά. Η Χαμάς έχει σχεδόν εξοντωθεί, ενώ η Χεζμπολάχ, παρότι παραμένει ενεργή, δεν έχει ανταποδώσει την επίθεση στο «χρηματοδότη» της.

Ακόμα και οι Χούθι στην Υεμένη έχουν καταφέρει να εξαπολύσουν μεμονωμένες επιθέσεις, παρά την πρόσφατη εκστρατεία βομβαρδισμών των ΗΠΑ. Είχαν μάλιστα καταρρίψει και αμερικανικά drones.

Μπορεί να εμπλακούν και άλλες χώρες;

Το Ιράν έχει τη δυνατότητα να πλήξει δυτικά συμφέροντα στην ευρύτερη περιοχή. Ένοπλες ομάδες στο Ιράκ, υποστηριζόμενες από το Ιράν, έχουν στοχοποιήσει δυτικές στρατιωτικές βάσεις. Οι ΗΠΑ και το Ηνωμένο Βασίλειο προετοιμάζονται για το ενδεχόμενο κλιμάκωσης.

Περίπου 100 Βρετανοί στρατιώτες βρίσκονται στη Βαγδάτη, μαζί με αμερικανικές δυνάμεις, ενώ έχουν αποσταλεί επιπλέον βρετανικά μαχητικά στην Κύπρο. Στο Μπαχρέιν βρίσκονται επίσης δυτικά ναυτικά αποσπάσματα.

Το Ιράν θα μπορούσε επίσης να διακόψει την κυκλοφορία στο Στενό του Ορμούζ, ένα από τα σημαντικότερα ναυτιλιακά περάσματα στον κόσμο. Αν και προς το παρόν δεν φαίνεται να επιδιώκει κλιμάκωση, αυτή παραμένει πιθανή αν αλλάξουν οι συνθήκες.

Μπορεί το Ισραήλ να πετύχει τους στόχους του;

Αν και το Ισραήλ έχει το προβάδισμα, η συνέχιση της εκστρατείας του εξαρτάται από τη διαρκή στήριξη των ΗΠΑ. Κάθε χρόνο λαμβάνει δισεκατομμύρια σε στρατιωτική βοήθεια από την Ουάσινγκτον. Τα περισσότερα όπλα που χρησιμοποιεί – συμπεριλαμβανομένων των πυραύλων αναχαίτισης του «Σιδηρού Θόλου» – προέρχονται από τις ΗΠΑ.

Οι «βόμβες διατρήσεως καταφυγίων» που χρησιμοποιεί το Ισραήλ για τα υπόγεια πυρηνικά εργοστάσια του Ιράν, είναι επίσης αμερικανικής κατασκευής. Ο Αμερικανός πρόεδρος, Ντόναλντ Τραμπ, έχει μέχρι στιγμής εγκρίνει τη χρήση τους, αλλά φέρεται να απέρριψε ισραηλινά σχέδια για πλήγμα στον Ανώτατο Ηγέτη του Ιράν, Αλί Χαμενεΐ.

Οι ΗΠΑ δεν έχουν παραχωρήσει στο Ισραήλ το μοναδικό όπλο που θα μπορούσε να πλήξει σε βάθος το πυρηνικό συγκρότημα του Φορντό – τη βόμβα «Massive Ordnance Penetrator» 13.600 κιλών, που μπορεί να μεταφερθεί μόνο από στρατηγικά βομβαρδιστικά B2.

Ακόμα και με συνεχιζόμενη αμερικανική υποστήριξη, οι δυνατότητες του Ισραήλ έχουν όρια. Η αεροπορική ισχύς μπορεί να καθυστερήσει το ιρανικό πυρηνικό πρόγραμμα, αλλά δύσκολα θα το εξαλείψει. Οι ελπίδες για ανατροπή του ιρανικού καθεστώτος μοιάζουν μακρινές.

Όπως απέδειξαν οι περιπτώσεις της Λιβύης το 2011 ή της Γάζας τα τελευταία χρόνια, οι αεροπορικές εκστρατείες δημιουργούν φόβο και χάος – όχι όμως απαραίτητα νίκες.

(Mε πληροφορίες του BBC News)