Φυσικό αέριο: Λήγει η συμφωνία Ρωσίας - Ουκρανίας για τις μεταφορές στην Ευρώπη
Η ρωσική ενεργειακή εταιρεία Gazprom ανακοίνωσε ότι σήμερα, τελευταία ημέρα πριν από τη λήξη της συμφωνίας με την Ουκρανία που είχε διατηρήσει τη ροή του φυσικού αερίου κατά τη διάρκεια σχεδόν τριών ετών πολέμου, θα διοχετεύσει μειωμένο όγκο φυσικού αερίουπρος την Ευρώπη μέσω της Ουκρανίας.
Η ροή φυσικού αερίου είναι πιθανό να σταματήσει την 1η Ιανουαρίου μετά τη λήξη της πενταετούς συμφωνίας διαμετακόμισης μεταξύ Ρωσίας και Ουκρανίας, σηματοδοτώντας τη σχεδόν πλήρη απώλεια της κάποτε πανίσχυρης επιρροής της Μόσχας στην ευρωπαϊκή αγορά φυσικού αερίου. Εκτός αν υπάρξει συμφωνία-έκπληξη της τελευταίας στιγμής.
Ο Ρώσος πρόεδρος Βλαντίμιρ Πούτιν είχε δηλώσει στις 26 Δεκεμβρίου, ότι δεν έμεινε χρόνος εφέτος για την υπογραφή μιας νέας συμφωνίας για την διαμετακόμιση φυσικού αερίου μέσω Ουκρανίας.
Η Σλοβακία και η Αυστρία που εξακολουθούν να αγοράζουν ρωσικό φυσικό αέριο έχουν φροντίσει να εξασφαλίσουν εναλλακτικές προμήθειες, ενώ οι αναλυτές προβλέπουν ότι οι επιπτώσεις από την διακοπή της ροής ρωσικού φυσικού αερίου θα έχουν ελάχιστο αντίκτυπο στην αγορά.
Η τιμή στο Title Transfer Facility, ένα εικονικό σημείο διαπραγμάτευσης στις Κάτω Χώρες που χρησιμοποιείται ως σημείο αναφοράς για τις ευρωπαϊκές τιμές του φυσικού αερίου, αυξήθηκε μόνο ελαφρώς σήμερα Τρίτη στα 48,85 ευρώ ανά μεγαβατώρα ενώ νωρίτερα είχε ξεπεράσει και το όριο των 50 ευρώ, στο υψηλότερο επίπεδό του από τον Οκτώβριο του 2023.
Η διακοπή της ροής φυσικού αερίου θα είχε πολύ μεγαλύτερη γεωπολιτική σημασία.
Η Μόσχα έχει χάσει το καθοριστικό μερίδιο της στις προμήθειες των χωρών στην Ευρωπαϊκή Ένωση σε σχέση με τους αντιπάλους της όπως είναι οι Ηνωμένες Πολιτείες, το Κατάρ και η Νορβηγία από τότε που εισέβαλε στην Ουκρανία το 2022, γεγονός που ώθησε την ΕΕ να σταματήσει την εξάρτηση της από το ρωσικό φυσικό αέριο.
Η κρατική εταιρεία Gazprom, που υπήρξε κάποτε ο μεγαλύτερος εξαγωγέας φυσικού αερίου παγκοσμίως, μόνο το 2023 υπέστη απώλειες της τάξεως των 7 δισεκατομμυρίων δολαρίων και ήταν οι πρώτες ετήσιες απώλειες που έχει καταγράψει από το 1999.
Για την Ευρώπη, η απώλεια του φθηνού ρωσικού φυσικού αερίου συνέβαλε σε σημαντική οικονομική επιβράδυνση, σε έξαρση του πληθωρισμού και σε επιδείνωση της κρίσης κόστους ζωής.
Παρόλο που η Ευρώπη έσπευσε να βρει εναλλακτικές πηγές ενέργειας, η απώλεια του ρωσικού φυσικού αερίου επιδείνωσε τις μακροπρόθεσμες ανησυχίες σχετικά με τη μείωση της παγκόσμιας ανταγωνιστικότητάς της και ιδίως για το βιομηχανικό μέλλον της Γερμανίας.
Η Ρωσία και η Σοβιετική Ένωση ανάλωσαν μισό αιώνα για να αποκτήσουν ένα σημαντικό μερίδιο στην αγορά φυσικού αερίου της Ευρώπης, που στο απόγειο του έφθασε το 35%, αλλά ο πόλεμος στην Ουκρανία κατέστρεψε σχεδόν αυτή την επιχειρηματική δραστηριότητα για την Gazprom.
Οι περισσότερες διαδρομές φυσικού αερίου προς την Ευρώπη έχουν σταματήσει συμπεριλαμβανομένης και της διαδρομής Γιαμάλ-Ευρώπη μέσω της Λευκορωσίας και του υποθαλάσσιου αγωγού Nord Stream μέσω της Θάλασσας της Βαλτικής που ανατινάχθηκε το 2022.
Ο αγωγός που κατασκευάστηκε επί σοβιετικής εποχής μεταφέρει μέσω της Ουκρανίας και συγκεκριμένα μέσω της πόλης Σούντζα που τώρα βρίσκεται υπό τον έλεγχο Ουκρανών στρατιωτών, φυσικό αέριο στην περιοχή Κουρσκ της Ρωσίας.
Στη συνέχεια διοχετεύεται μέσω της Ουκρανίας στη Σλοβακία. Στη Σλοβακία, ο αγωγός αερίου χωρίζεται σε διακλαδώσεις που κατευθύνονται στην Τσεχική Δημοκρατία και την Αυστρία.
Το Κίεβο έχει αρνηθεί να διαπραγματευτεί μια νέα συμφωνία διαμετακόμισης.
Η Ουκρανία θα χάσει περίπου 800 εκατομμύρια δολάρια που λαμβάνει ετησίως ως τέλη από τη Ρωσία, ενώ η Gazprom θα χάσει σχεδόν 5 δισεκατομμύρια δολάρια από τις πωλήσεις φυσικού αερίου στην Ευρώπη μέσω της Ουκρανίας.
Το τέλος της συμφωνίας διαμετακόμισης είναι απίθανο να προκαλέσει επανάληψη του ράλι των τιμών του φυσικού αερίου στην ΕΕ, καθώς οι εναπομείνασες ποσότητες είναι σχετικά μικρές.
Η Ρωσία έστειλε περίπου 15 δισεκατομμύρια κυβικά μέτρα (bcm) φυσικού αερίου μέσω της Ουκρανίας το 2023 - μόνο το 8% της μέγιστης ροής ρωσικού φυσικού αερίου προς την Ευρώπη μέσω διαφόρων οδών το 2018-2019.
Η Gazprom δήλωσε ότι θα στείλει 37,2 εκατομμύρια κυβικά μέτρα σήμερα σε σύγκριση με 42,4 εκατ. κυβικά μέτρα που έστειλε την Δευτέρα.
18°
