Το blame game και η στρατηγική επιλογή της καταστροφής του φράγματος στη Χερσώνα

Σε εξέλιξη βρίσκεται το απόγευμα της Τρίτης (6/6) η μαζική εκκένωση των οικισμών που πλημμύρισαν μετά την έκρηξη που σημειώθηκε στο μεγάλο φράγμα στην υπό ρωσική κατοχή πόλη Νόβα Καχόβκα στην περιοχή της Χερσώνας. Ουκρανία και Δύση καταγγέλλουν τη Ρωσία για έγκλημα πολέμου, αποδίδοντας την καταστροφή σε στρατηγική επιλογή της Μόσχας. Από την πλευρά της, η Ρωσία επιχειρεί να αποσείσει ευθύνες, κατηγορώντας το Κίεβο για το γεγονός. Αν και αποδείξεις για το τι πραγματικά έχει συμβεί (όπως είναι αναμενόμενο) δεν υπάρχουν, αναλυτές επισημαίνουν ότι ο ρωσικός στρατός έχει περισσότερα να κερδίσει από αυτήν την εξέλιξη.

Η πόλη Νόβα Καχόβκα κηρύχθηκε σε κατάσταση έκτακτης ανάγκης και τουλάχιστον 24 οικισμοί εκκενώνονται, σύμφωνα με το ουκρανικό υπουργείο Εσωτερικών, καθώς η στάθμη του νερού έχει αυξηθεί σε πάνω από 11 μέτρα. Ο ποταμός Δνείπερος έχει μολυνθεί με 150 τόνους βιομηχανικών λιπαντικών σύμφωνα με το γραφείο του Ουκρανού προέδρου, Βολοντίμιρ Ζελένσκι, ενώ κίνδυνος υπάρχει και για τον πυρηνικό σταθμό της Ζαπορίζια.

Βίντεο που έχουν αναρτηθεί στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης δείχνουν τεράστιο όγκο νερού να ρέει ανεξέλεγκτος μετά την καταστροφή του φράγματος και να πλημμυρίζει περιοχές γύρω από τον ποταμό Δνείπερο.

Το Κίεβο καταγγέλλει τη Μόσχα για βομβαρδισμό του φράγματος και ζητά έκτακτη σύγκληση του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ για την τεράστια ανθρωπιστική καταστροφή. Ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Σαρλ Μισέλ κατηγόρησε τη Ρωσία για έγκλημα πολέμου, με τη Μόσχα να ανακοινώνει ποινική έρευνα για το συμβάν.

Άλλα φράγματα που έχουν καταστραφεί

Το φράγμα στη Νόβα Καχόβκα δεν είναι το πρώτο που βρίσκεται στο στόχαστρο από την έναρξη του πολέμου.

Τον περασμένο Σεπτέμβριο, πυραυλική επίθεση σημειώθηκε σε φράγμα Καρατσούνιβσκε κοντά στην πόλη Κριβί Ριχ στη νότια Ουκρανία. Η επίθεση προκάλεσε εκτεταμένες πλημμύρες και εκκενώσεις οικισμών. 

Έναν μήνα αργότερα, σημειώθηκαν πυραυλικές επιθέσεις στα υδροηλεκτρικά φράγματα στη Ζαπορίζια, στο Κρεμεντσούκ και στον ποταμό Δνείστερο, στα δυτικά της χώρας.

Τον Δεκέμβριο και τον Φεβρουάριο, το υδροηλεκτρικό φράγμα στον Δνείπερο, κοντά στη Ζαπορίζια δέχτηκε επίσης επίθεση. Η Ουκρανία κατηγόρησε τη Ρωσία για αυτό το πλήγμα.

Αναλυτές επισημαίνουν ότι είναι μια τακτική που εντάσσεται στη στρατηγική της Ρωσίας να καταστρέψει την ενεργειακή επάρκεια της Ουκρανίας. Ωστόσο, το τελευταίο πλήγμα είναι πολύ περισσότερα από αυτό.

Ποιος οφελείται περισσότερο από την καταστροφή του φράγματος στη Νόβα Καχόβκα

Αν και αποδείξεις για το ποιος προκάλεσε την καταστροφή του στρατηγικής σημασίας φράγματος -από το οποίο υδροδοτείται και η Κριμαία- δεν υπάρχουν, ο Νταν Σάμπαγκ, συντάκτης άμυνας και ασφάλειας στον Guardian, επιχειρεί να φωτίσει την υπόθεση, προσφέροντας μια ανάλυση υπό το πρίσμα του ποιος οφελείται περισσότερο από αυτό που συνέβη.

Σύμφωνα με τον ίδιο, είναι ο ρωσικός στρατός που έχει περισσότερα να κερδίσει.

Στην ανάλυσή του ο Νταν Σάμπαγκ επισημαίνει μεταξύ άλλων:

«Η Ουκρανία θα πρέπει να αντιμετωπίσει τις επιπτώσεις ενός κατεστραμμένου φράγματος, συν τις μακροπρόθεσμες περιβαλλοντικές και ανθρωπιστικές συνέπειες. Οι ειδικοί φοβούνται ότι θα εξαφανίσει νησιά στο δέλτα του ποταμού και οικισμούς που βρίσκονται σε χαμηλό σημείο κυρίως στη νότια όχθη. Περίπου 16.000 άνθρωποι υπολογίζεται ότι βρίσκονται στην κρίσιμη ζώνη στην ουκρανική πλευρά του ποταμού και επηρεάζονται άμεσα από το γεγονός. Ακριβώς επειδή αυτή είναι μια προβλέψιμη επίπτωση για την πλευρά που έφερε εις πέρας την επίθεση στο φράγμα, το γεγονός αποτελεί πιθανό έγκλημα πολέμου, όπως ορίζεται στις συμβάσεις της Γενεύης [...].

»Στρατιωτικά, το προφανές είναι ότι η Ρωσία φοβόταν μια αμφίβια επίθεση στο δέλτα του Δνείπερου. Τμήματα των ενόπλων δυνάμεων της Ουκρανίας έχουν λάβει θαλάσσια εκπαίδευση από το Ηνωμένο Βασίλειο, υποδηλώνοντας ότι το Κίεβο ήθελε να κρατήσει ανοιχτή την επιλογή να δοκιμάσει μια επίθεση που, εάν ήταν επιτυχής, θα μπορούσε να είχε ανοίξει τον δρόμο για ένα πιο άμεσο χτύπημα προς την Κριμαία -ή εκτροπή των ρωσικών δυνάμεων μακριά από το νότιο μέτωπο, πιο ανατολικά στις περιοχές Ζαπορίζια και Ντονέτσκ.

»Οι ρωσικές θέσεις άμυνας, όπως έχουν χαρτογραφηθεί από δορυφορικές εικόνες, έχουν ήδη συγκεντρωθεί σε υψηλότερα εδάφη. Θα χρειαστούν, ωστόσο, μερικές μέρες για να φανεί πού θα βρίσκεται η νέα γραμμή του ποταμού – και εάν οι οχυρώσεις βρίσκονται σε κατάλληλες θέσεις.

»Το γεγονός ότι ο Δνείπερος πλημμύρισε και οι όχθες του έχουν πλέον απόσταση από μερικές εκατοντάδες μέτρα έως αρκετά χιλιόμετρα, θα καταστήσει δυσχερές το έργο μιας στρατιωτικής διέλευσης στο δελτα του ποταμού. Την ίδια ώρα, η Ρωσία έχει ακόμα διαθέσιμη την αεροπορία της για να δυσχεράνει περαιτέρω τη διέλευση του ποταμού και, όπως έδειξε η μάχη για τη Χερσώνα τον Νοέμβριο, είναι δύσκολο να διατηρηθεί ένα προγεφύρωμα στον κεντρικό ποταμό της χώρας.

»Ωστόσο, είναι εξίσου πιθανό να στενέψει το πλάτος του ποταμού νότια της Ζαπορίζια, κάτι που μπορεί να δημιουργήσει μια στρατιωτική ευκαρία για το Κιέβο. 

»Πάντως, όπως με τις επιπτώσεις στους αμάχους και το περιβάλλον, το να υπολογιστούν και να ζυγιστούν όλες οι συνέπειες της καταστροφής του φράγματος δεν είναι εφικτό επί του παρόντος» καταλήγει στην ανάλυσή του ο Guardian.