To τελευταίο αστείο της ζωής στον Κούντερα

Έπαθα σοκ. Ο Κούντερα, ο Μίλαν Κούντερα έσβησε προς το τέλος της ζωής του με άνοια; Ξαπλωμένος στο κρεβάτι, εκείνος ο όμορφος άντρας, κοιτούσε με παραξενεμένο βλέμμα τους πιο κοντινούς του ανθρώπους; Αυτός που έγραψε το «Αστείο» και το αγαπημένο μου μυθιστόρημα «Η ζωή είναι αλλού» ήταν τώρα κάπου αλλού ο ίδιος; Πώς να χωνέψω κάτι τέτοιο; Κι ας είχε χαθεί η μάνα μου από το ίδιο αυτό βδελυρό ανοσιούργημα της φύσης, από εκείνες τις θλιβερές ασβεστώσεις του εγκεφάλου που μαρμαρώνουν τις νευρωνικές συνάψεις, ξεστρατίζουν τη σκέψη και φιμώνουν τη μνήμη. Ο Κούντερα! Που σημαίνει ότι δεν υπάρχει σωτηρία. Μπορεί να γράψεις αριστουργήματα, κι όμως κάποιος να σου φυλάει για το τέλος το δικό του αστείο. Μόνο που κανείς δεν γελάει – όπως άλλωστε δεν γελάει κι ο αναγνώστης διαβάζοντας το ομότιτλο βιβλίο του σπουδαίου Τσέχου συγγραφέα.

Θέλω να πω, λάτρευα τον Κούντερα. Στη βιβλιοθήκη μου υπάρχουν όλα τα βιβλία του. Και σήμερα συνέβη να διαβάζω το βιβλίο «Μίλαν Κούντερα - Γράψιμο… τι ιδέα κι αυτή!» (εκδ. Bιβλιοπωλείο της Εστίας) της Φλοράνς Νουαβίλ, μιας Γαλλίδας δημοσιογράφου, που τυχαίνει να είναι και συγγραφέας και που μας δίνει στις σελίδες της κάμποσες εξαίσιες στιγμές με τον Κούντερα, καθώς τη συνέδεε μαζί του μια μακρά και γόνιμη φιλία.

Χάρη στη Νουαβίλ ξαναθυμόμαστε τον Κούντερα, μαθαίνουμε πράγματα για τη ζωή του και τις σκέψεις του, εντρυφούμε στο συγγραφικό του ξεκίνημα. Μέσα από τις σελίδες της –και χάρη στη μετάφραση του Γιάννη Η. Χάρη– συναντιόμαστε ξανά με τον συγγραφέα εκείνον που αναγκάστηκε να φύγει από την πατρίδα του διωγμένος από το Κόμμα που την κυβερνούσε, για να καταφύγει στη Γαλλία, όπου και άνθισε συγγραφικά – όπως παλιότερα και οι δικοί μας, ο Καζαντζάκης, ο Βασιλικός, ο Αλεξάκης.

Διαβάζουμε τις ιδέες του για το μυθιστόρημα, για την ανθρώπινη ύπαρξη, για τις κομματικές ταυτότητες, για την ελευθερία. Βρίσκουμε σπαράγματα από κείμενα και συζητήσεις, συναντήσεις σε παρισινά μπιστρό και εξοχικά εστιατόρια, ένα ταξιδιωτικό ημερολόγιο από τη Βοημία (ο Κούντερα γεννήθηκε στο Μπρνο, το οποίο μόλις έβαλα στην bucket list μου) κι ένα σωρό από φωτογραφίες του συγγραφέα αλλά και σκίτσα του που σχεδίαζε ενίοτε για τα εξώφυλλα των βιβλίων του.

Ο διάδοχος της «Δίκης» και του «Καλού στρατιώτη Σβέικ» ζωντανεύει μπροστά μας χάρη στην πεζογραφική δεξιοτεχνία της Φλοράνς Νουαβίλ, η οποία μας προτρέπει με τον τρόπο της να επανακάμψουμε στα βιβλία του Κούντερα, να απολαύσουμε για μία ακόμη φορά την «Αβάσταχτη ελαφρότητα της ύπαρξης», την «Αθανασία», τους «Γελοίους έρωτες», το «Βιβλίο του γέλιου και της λήθης», το «Βαλς του αποχαιρετισμού».

Και όσοι αρέσκονται στα μαθήματα δημιουργικής γραφής αλλά απαρέσκονται στον συναγελασμό με τη μαθητιώσα νεολαία ήρθε η ώρα να εντρυφήσουν στην «Τέχνη του μυθιστορήματος», διά χειρός Μίλαν Κούντερα.

Σχετικό Άρθρο

Βιβλιο Θάνατος επί πιστώσει: Ο Σελίν σαν άλλος Ντίκενς

Άρης Σφακιανάκης 15.01.2025, 15:56

Υ.Γ. Η Φλοράνς Νουαβίλ έχει γράψει το μυθιστόρημα «Ερωτομανία» (κυκλοφορεί στα ελληνικά από εκδόσεις της Εστίας). Καθόλου άσχημος τίτλος, δεν νομίζετε;