Σον Μπάιθελ, «Όσα σκέφτεται ο βιβλιοπώλης σου για σένα»

Shaun Bythell, «Όσα σκέφτεται ο βιβλιοπώλης σου για σένα» (μετάφραση Μαριάννα Καλέμη, 112 σελίδες, Εκδόσεις Key Books)

Πριν μερικά χρόνια είχαμε διαβάσει το «Ημερολόγιο ενός βιβλιοπώλη» του Σον Μπάιθελ (μετάφραση Τάσος Νικογιάννης, 400 σελίδες, Εκδόσεις Key Books 2019), και είχαμε ενθουσιαστεί. Ο Μπάιθελ, ιδιοκτήτης του Βιβλιοπωλείου του Ουίγκταουν, του «δεύτερου μεγαλύτερου παλαιοβιβλιοπωλείου της Σκοτίας», είναι ο #1 γκρινιάρης βιβλιοπώλης στον κόσμο, και ως εκ τούτου ένας τύπος που δεν μπορείς παρά να λατρέψεις — κι ας ακούς τα σχολιανά σου από την καυστική πένα του. Αυτό το βιβλίο, που βέβαια διαβάζεται ανεξάρτητα και από μόνο του, είναι η φυσική συνέχεια του «Ημερολογίου», και είναι αφιερωμένο σε εμάς: στους πελάτες του — είμαστε όλοι εκεί μέσα, απαξάπαντες, προφανώς ιστορημένοι με τα μελανότερα χρώματα σε μία σειρά από ξεκαρδιστικά πορτρέτα, το ένα πιο εύστοχο από το άλλο. Και, ξανά: το ένα πιο αστείο από το άλλο.

Ένας σνομπ άνθρωπος του βιβλίου όπως ο πάντα σε δαιμονιώδη φόρμα Μπάιθελ, που έχει ήδη πολύ μεγάλη πείρα σαν βιβλιοπώλης αλλά και ένα μάτι κοφτερό και οξύτατα παρατηρητικό, χωρίζει σε διακριτές κατηγορίες τους πελάτες του, και καταθέτει εδώ τις όλο καυστική τρυφερότητα ευφάνταστες όσο και ακριβείς περιγραφές τους. Ένα ευρηματικό βιβλίο, σύντομο —διαβάζεται σε ένα απόγευμα, ή σε μερικές μετακινήσεις με το μετρό—, γεμάτο σαρδόνιο χιούμορ, αγανάκτηση, αλλά και αλήθεια. Μέσα σε όλα αυτά, ασφαλώς, και παρά την πικρία του επαγγέλματος (κανείς δεν διαβάζει πια!), υπάρχει γνήσια ζεστασιά, και μια ξέχειλη αγάπη για τον κόσμο του βιβλίου και των αναγνωστών. Το μόνο σίγουρο είναι ότι θα γελάσετε —πολύ: κι αυτό δεν είναι καθόλου εύκολο— και ότι θα ταυτιστείτε με έναν ή και με περισσότερους από τους τύπους αναγνωστών που περιγράφονται εδώ.

Ό,τι πιο σαρκαστικό και ταυτοχρόνως βιβλιοφιλικό μπορείτε να διαβάσετε σήμερα, και ένας φόρος τιμής στους ανθρώπους που δουλεύουν στον χώρο, και στους πελάτες που τον κρατούν ζωντανό. Παρά τον μισανθρωπικό του τόνο, είναι —επαναλαμβάνουμε— ένα βιβλίο γραμμένο με θερμότητα και αγάπη, όχι μόνο για τα βιβλιοπωλεία, αλλά και για τους πελάτες τους, τους αγοραστές των βιβλίων, τους αναγνώστες: αυτούς τους επίμονους ρομαντικούς. Είναι επίσης ιδανικό δώρο για τον φίλο σας που αγαπά το διάβασμα και συχνάζει σε βιβλιοπωλεία. Θα σκάσει στα γέλια, και θα το εκτιμήσει. Ένα από τα πορτρέτα ίσως γράφτηκε ακριβώς για εκείνον.

• Διαβάστε ένα χαρακτηριστικό απόσπασμα από το βιβλίο:

ΕΙΔΟΣ: ARTIFEX MALEFICUS (ΛΑΤΡΗΣ ΤΩΝ ΣΚΟΤΕΙΝΩΝ ΔΥΝΑΜΕΩΝ)

Φοράνε πάντα μαύρα, συνήθως είναι λιγάκι υπέρβαροι και αναζητούν μονίμως βιβλία του Άλιστερ Κρόουλι ή οποιοδήποτε παλαιό βιβλίο με το οποίο πιστεύουν ότι θα μπορέσουν να καλέσουν το πνεύμα του Μεφιστοφελή. (Έχουν δει όλοι τους την «Ένατη Πύλη», μια ταινία με πολύ κακές κριτικές που σκηνοθέτησε ο Ρομάν Πολάνσκι, όπου ο Τζόνι Ντεπ έχει τον ρόλο του Ντιν Κόρσο, ενός παλαιοβιβλιοπώλη αμφιβόλου ηθικής που αναζητά τις χαμένες σελίδες ενός σατανικού αρχαίου βιβλίου για έναν πελάτη του, ο οποίος έχει απεριόριστες φιλοδοξίες, όμοιες μ’ εκείνες του Φάουστ.) Οι λάτρεις των σκοτεινών δυνάμεων —όπως και οι περισσότεροι εμμονικοί τύποι— είναι κυρίως άντρες και η όλη τους εμφάνιση σε κάνει να πιστεύεις ότι δεν θα είχαν κανένα απολύτως πρόβλημα να θυσιάσουν μια κατσίκα ή/και να συνουσιαστούν μαζί της αν κάτι τέτοιο ευχαριστούσε τον Σατανά. Θεωρούν όσους από εμάς πουλάμε βιβλία για τον αποκρυφισμό άπιστους ηλίθιους που δεν δεχόμαστε τον έκπτωτο Εωσφόρο ως τον έναν και μοναδικό Θεό, άρα δεν αποδεχόμαστε ούτε τα οπορτουνιστικά καμώματα του Κρόουλι, που παρουσιάζουν τα όργια και τις συνευρέσεις με κατσίκες σαν εγγενή αλήθεια και σαν το μοναδικό μονοπάτι προς τη φώτιση. Δηλαδή μας θεωρούν χαμένους. Ακόμα και το να αγοράζουν βιβλία από εμάς είναι υποτιμητικό γι’ αυτούς, διότι πουλώντας αυτά τα πολύτιμα κείμενα εμπορευματοποιούμε τα καλά κρυμμένα μυστικά που περιέχουν. Και τελικά η μαγεία στα αγγλικά δεν γράφεται «magic», αλλά «magick» ή και «magik».

Άλλος ένας τύπος ανθρώπου που εμπίπτει σ’ αυτή την κατηγορία είναι ο οπαδός της Wicca. Οι άνθρωποι αυτοί επίσης γνωρίζουν, καταπώς φαίνεται, ένα μονοπάτι προς τη φώτιση στο οποίο οι υπόλοιποι από εμάς δεν έχουν πρόσβαση. Σε αυτό το πιο μετριασμένο είδος «μαγείας» φαίνεται ότι οι λίθινοι κύκλοι είναι ιδιαίτερης σημασίας. Ένας τέτοιος κύκλος, που ευθυγραμμίζεται με το χειμερινό ηλιοστάσιο, υπάρχει κοντά στο Γουιγκτάουν, στο οποίο πηγαίνω συχνά όταν έρχονται στην πόλη νέοι επισκέπτες. Όταν ήμουν μικρός, δεν θεωρούνταν τίποτα περισσότερο από ένα σωρό πέτρες, αλλά η ύπαρξή του ήταν διανθισμένη με τοπικούς μύθους, όπως ότι κάποτε υπήρξε μέρος ιστορικής σημασίας και ήταν ίσως ο τόπος ταφής του Galdus, του πρώτου βασιλιά του Γκάλογουεϊ. Τα τελευταία χρόνια φαίνεται ότι έχει μετατραπεί σε κάτι πολύ πιο σημαντικό — σε τόπο προσκυνήματος, όπου ο κόσμος μπορεί να αφήνει αντικείμενα λατρείας επάνω στους λίθινους βωμούς. Οι προσφορές αυτές περιλαμβάνουν τα πάντα, από νομίσματα έως γαρίδες, ακόμη κι ένα μισοφαγωμένο σοκολατένιο μπισκότο. Στην περίπτωση αυτή, ο φίλος που με είχε επισκεφθεί αποφάνθηκε ότι ήταν κρίμα να αφήσει τα υπολείμματα του μπισκότου και το έφαγε.

• Νά και το οπισθόφυλλο:

Ο βιβλιοπώλης μας είναι ο άνθρωπος που, με τη θέλησή μας ή όχι, γνωρίζει σε βάθος τις ανησυχίες, τα όνειρα, ακόμα και την αισθητική μας, με βάση τους τίτλους που πηγαίνουμε στον πάγκο του. Πρόκειται για μια ξεχωριστή περίπτωση ειδικού, που σε πολλές περιπτώσεις μάς ξέρει καλύτερα ακόμα και από τους πιο κοντινούς μας.

Ο Shaun Bythell, ιδιοκτήτης παλαιοβιβλιοπωλείου σε μια κωμόπολη της Σκωτίας, είναι μια τέτοια περίπτωση ανθρώπου. Πίσω από το ταμείο παρατηρεί τους πελάτες του, και είναι τόσο διαφορετικοί μεταξύ τους, αλλά και τόσο όμοιοι σε πολλά, που καταλήγει να τους κατατάξει σε κατηγορίες.

To «Όσα σκέφτεται ο βιβλιοπώλης σου για σένα» αποτελεί μια λεπτομερή αλλά ταυτόχρονα ξεκαρδιστική καταγραφή των ανθρώπων που συχνάζουν σε βιβλιοπωλεία – από τους φανατικούς βιβλιόφιλους μέχρι τους περαστικούς ποδηλάτες που αναζητούν καταφύγιο από τη βροχή. Το «Όσα σκέφτεται ο βιβλιοπώλης σου για σένα» μοιάζει με το κλειδί για τα άδυτα ενός βιβλιοπωλείου, αλλά και μια κρυφή ματιά στο μυαλό του ιδιοκτήτη του, που ρίχνει μια κρυφή ματιά στο μυαλό των πελατών του. Ανάμεσα στις περιγραφές βιβλίων, αναγνωστών και συγγραφέων, είναι σίγουρο ότι ο βιβλιόφιλος θα αναγνωρίσει οικείες φιγούρες —και γιατί όχι;— και τον ίδιο τον εαυτό του.

• Και ένα μικρό βιογραφικό του συγγραφέα:

O Σον Μπάιθελ είναι ο ιδιοκτήτης του Βιβλιοπωλείου του Ουίγκταουν, του δεύτερου μεγαλύτερου παλαιοβιβλιοπωλείου της Σκοτίας. Όταν δεν οργανώνει τα ατελείωτα ράφια του βιβλιοπωλείου του, του αρέσει να κρυφακούει τις συζητήσεις των πελατών του, να ανεβάζει τραγούδια με θέμα το βιβλίο στο YouTube, και να πυροβολεί συσκευές Kindle στην εξοχή.

Βρείτε το στο βιβλιοπωλείο της γειτονιάς σας, ή όπου αλλού σάς αρέσει να προμηθεύεστε τα βιβλία σας.

* * *

Το Ημερολόγιο κυκλοφορεί τρεις φορές την εβδομάδα: κάθε Δευτέρα, Τετάρτη και Παρασκευή. Τις Κυριακές, η στήλη μεταμορφώνεται στο Βιβλίο της Εβδομάδας. Στείλτε μας μέιλ αν θέλετε να μας πείτε ή να μας ρωτήσετε κάτι — οτιδήποτε. Σας ευχαριστούμε πολύ