Έττυ Χίλεσουμ «Ζωή γεμάτη νόημα»: Τα ημερολόγια της συγγραφέως που χάθηκε στο Άουσβιτς

Τα ημερολόγια της Εsther (Etty) Hillesum (1914-1943) «Ζωή γεμάτη νόημα, ναι, γεμάτη νόημα» που κυκλοφορούν από τις εκδόσεις Πατάκη είναι μια πρώτη γνωριμία με την Ολλανδέζα συγγραφέα που έχασε τη ζωή της στο στρατόπεδο του Άουσβιτς. Η Etty Hillesum γεννήθηκε στο Middelburg και το 1932 μετακόμισε στο Άμστερνταμ για να σπουδάσει νομικά και σλαβικές γλώσσες. Εκεί, γνώρισε τον Hendrik (Hans) J. Wegerif: τη σχέση της μαζί του περιγράφει στα ημερολόγιά της, τα οποία άρχισε να γράφει τον Μάρτιο του 1941, πιθανώς μετά από πρόταση του ψυχαναλυτή της Julius Spier. Αν και ασθενής του, η Etty έγινε επίσης γραμματέας, φίλη και, τελικά, ερωμένη του· η επιρροή του στην πνευματική της ανάπτυξη είναι εμφανής στα ημερολόγιά της. Ο Spier τής έμαθε πώς να αντιμετωπίζει τα καταθλιπτικά της επεισόδια, τη μύησε στη Βίβλο και στον Άγιο Αυγουστίνο και τη βοήθησε να κατανοήσει βαθύτερα το έργο του Ρίλκε και του Ντοστογιέφσκι.

Στα ημερολόγιά της καταγράφει τον περιρρέοντα αντισημιτισμό, καθώς και την πνευματική της εξέλιξη, το πώς απέκτησε θρησκευτική πίστη εν μέσω γερμανικής Κατοχής και διώξεων των Εβραίων. Το φθινόπωρο του 1943, μεταφέρθηκε, μαζί με την οικογένειά της, στο Westerbork και στη συνέχεια στο Άουσβιτς όπου οι γονείς της πέθαναν αμέσως, ενώ ένα από τα αδέρφια της πέθανε στο γκέτο της Βαρσοβίας λίγους μήνες αργότερα. Η ίδια δολοφονήθηκε στο Άουσβιτς στις 30 Νοεμβρίου 1943.

Η νιότη της Etty Hillesum ήταν χαοτική και ταραχώδης, πιθανώς εξαιτίας της συναισθηματικά ασταθούς οικογένειάς της, την οποία η ίδια χαρακτήριζε «τρελοκομείο». Τα ημερολόγιά της αντικατοπτρίζουν την εσωτερική αναστάτωση που βίωνε κατά την ενηλικίωσή της, καθώς και τη θεραπεία και την ανάπτυξη τα χρόνια πριν τη δολοφονία της. Ρώσοι συγγραφείς και χριστιανοί μυστικιστές πιθανότατα συνέβαλαν στην πνευματικότητά της: στο στρατόπεδο συγκέντρωσης του Westerbork, φαίνεται πως είχε ασυνήθιστες εμπειρίες πνευματικών αφυπνίσεων και διορατικότητας που τη βοήθησαν να αποκτήσει μια εσωτερική ζωή εν μέσω του ναζιστικού τρόμου. Χωρίς να αρνείται τη φρίκη, η Hillesum συνειδητοποιεί την άφθαρτη ομορφιά του κόσμου και μαζί τον παραλογισμό του.

Προτού φύγει για το Westerbork, η Etty Hillesum έδωσε τα ημερολόγιά της στη Maria Tuinzing, με την οδηγία να τα δώσει στον Klaas Smelik για να τα δημοσιεύσει σε περίπτωση που δεν επιζήσει. Οι προσπάθειες να εκδοθούν αποδείχθηκαν άκαρπες μέχρι το 1979, όταν ο γιος του Smelik, διευθυντής του Ερευνητικού Κέντρου Etty Hillesum, τα εμπιστεύτηκε στον εκδότη JG Gaarlandt ο οποίος τα εξέδωσε  το 1981 με τον τίτλο «Het verstoorde leven» (Μια ζωή που διακόπηκε). Ακολούθησε από μια συλλογή των επιστολών της από το Westerbork. Μια πλήρης έκδοση των επιστολών και των ημερολογίων της κυκλοφόρησε στα ολλανδικά το 1986 και μεταφράστηκε στα αγγλικά το 2002. Τα ημερολόγιά της μεταφράστηκαν σε 18 γλώσσες. Στα ελληνικά τη μετάφραση έκανε ο Πέτρος Γεωργίου, ενώ την έκδοση συμπληρώνει ένα κείμενο του Jan Geurt Gaarlandt και ένα επίμετρο του Σταύρου Ζουμπουλάκη.