«Δύο μουσικά Παραμύθια» του Θανάση Δρίτσα: Κάντε αυτό το δώρο στα παιδιά σας

Ήταν ένα βράδυ έπειτα από μια κουραστική μέρα, απ’ αυτές που το μόνο που θέλεις είναι να ησυχάσεις και να ξαπλώσεις στο κρεβάτι σου. Την επομένη θα συντόνιζα την παρουσίαση του βιβλίου του Θανάση Δρίτσα «Συνομιλίες με πρόσωπα της Υγείας» (εκδ. Athens Voice Books), και θα ακουστεί παράξενο, αλλά, ως μέρος της προετοιμασίας μου εκείνες τις μέρες, ανακάλυπτα (ξανά) τη μουσική του συγγραφέα μας, καθώς ο Θανάσης Δρίτσας, εκτός από διακεκριμένος καρδιολόγος, αναπληρωτής διευθυντής στο τμήμα Αναίμακτης Καρδιολογίας στο Ωνάσειο Καρδιοχειρουργικό Κέντρο, είναι και συνθέτης ορχηστρικής μουσικής, με επτά άλμπουμ στο ενεργητικό του.

Εκείνο το βράδυ θα ανακάλυπτα μία ακόμη πλευρά του, αυτή του αφηγητή παραμυθιών, και θα εισέπραττα τη θεραπευτική δύναμη της τέχνης που έχει κομβική σημασία στη σκέψη του και στην καλλιτεχνική και επιστημονική του διαδρομή, καθώς ο Θανάσης Δρίτσας έχει αναγνωριστεί διεθνώς ως πρωτοπόρος για την κλινική και ερευνητική του δραστηριότητα στη χρήση της μουσικής ως θεραπευτικού μέσου.

Το πρώτο που μου γεννήθηκε όταν είδα στο Spotify το εξώφυλλο με την παιδική ζωγραφιά και τον τίτλο του άλμπουμ «Δύο μουσικά παραμύθια» ήταν η περιέργεια. Κάπως έτσι το έβαλα να παίζει, κι ούτε περίμενα ότι θα άκουγα, εγώ, μια ενήλικη, ολόκληρα και τα δύο κλασικά παραμύθια όσο περιφερόμουν στα δωμάτια κάνοντας κάποιες τελευταίες δουλειές. Η ησυχία της νύχτας γέμισε από μια καθησυχαστική φωνή που αφηγούνταν το «Αηδόνι του αυτοκράτορα» του Χανς Κρίστιαν Άντερσεν και τον «Πήτερ Παν» του J.Μ. Barrie. Κάθε τόσο η ιστορία διακοποτόταν από κομμάτια μουσικής, φλάουτο, δύο βιολιά, βιόλα, τσέλο, τα οποία έντυναν με φοβερή θεατρικότητα την ιστορία, φτιάχνοντας ηχοτοπία που ταίριαζαν ακριβώς στις σκηνές. Ο συνδυασμός αφήγησης και μουσικής ήταν μια εμπειρία παρηγορητική, που μου πήρε όλο το στρες και την κούραση της μέρας.

Όπως θα ανακάλυπτα στη συνέχεια, το έργο ερμηνεύουν οι μουσικοί του συνόλου Music Therapy Ensemble, ένα όνομα που δόθηκε συμβολικά από τον Θανάση Δρίτσα στο σχήμα, ενδεικτικό των στόχων και της λειτουργίας του έργου. Δεν ήταν ιδέα μου λοιπόν η καταπραϋντική δράση που ένιωσα να έχει πάνω αυτό το έργο, παρότι είναι φτιαγμένο πρωτίστως για παιδιά. Και πράγματι, το ερέθισμα για την τελική σύνθεση και δημιουργία του έργου ήταν τα τρία παιδιά του δημιουργού του. «Ο μεγάλος μου γιος ήταν περίπου 6 ετών όταν έφτιαχνα το έργο, με άκουγε να παίζω στο πιάνο τα θέματα της σύνθεσης και καθόταν δίπλα μου ζωγραφίζοντας με τους μαρκαδόρους του στιγμιότυπα από την υπόθεση των παραμυθιών». Αυτές οι αυθεντικές παιδικές ζωγραφιές έντυσαν το εξώφυλλο και το ένθετο φυλλάδιο του audio CD της πρώτης κυκλοφορίας.

Παρ’ όλα αυτά... «Το έργο Δύο Μουσικά Παραμύθια απευθύνεται όχι μόνον σε παιδιά, αλλά και σε ευαίσθητους ακροατές κάθε ηλικίας, μια που η ευαισθησία στην τέχνη μοιάζει, ευτυχώς, να αποτελεί προνόμιο κάθε ηλικίας. Η αφήγηση με τη βοήθεια της μουσικής επιθυμεί να ξαναφέρει στο προσκήνιο τη μαγεία του παραμυθιού, όπως ακριβώς τα έλεγαν οι γιαγιάδες που μεγάλωσαν παιδιά και εγγόνια με τα παραμύθια. Σήμερα τον ρόλο της γιαγιάς έχει αναλάβει η τηλεόραση, η οποία καθιστά τα παιδιά δέσμια της εικόνας, με αποτέλεσμα να περιορίζεται η φαντασία και η δημιουργική τους ικανότητα».  Αυτά έγραφε το 2004 ο Δρίτσας, όταν έκανε την πρώτη ηχογράφηση του έργου στο studio του Βαγγέλη Κατσούλη, ενώ το άλμπουμ πρωτοκυκλοφόρησε το 2005 από την ιστορική εταιρεία LYRA. Τώρα στην τηλεόραση θα προσθέταμε τα τάμπλετ και τα κινητά, στα οποία τα παιδιά συχνά έχουν πρόσβαση ήδη από τις τρυφερές ηλικίες.

Το «Αηδόνι του αυτοκράτορα» είναι μια αλληγορία γύρω από τις θεραπευτικές ιδιότητες της μουσικής, κάτι σχετικό και με το βιβλίο του Θανάση Δρίτσα και με την ιατρική του ιδιότητα. Αλλά αποτελεί επίσης μια αλληγορία για τα πράγματα που έχουν αξία: το αληθινό αηδόνι με το κελάηδημά του μπορεί να κάνει καλά τον αυτοκράτορα, εκεί όπου το τεχνητό-μηχανικό αηδόνι αποτυγχάνει.

Όταν του τα είπα όλα αυτά το ίδιο βράδυ στο τηλέφωνο, μου αφηγήθηκε και μια ωραία ιστορία για το δεύτερο παραμύθι, που του ζήτησα να την πει και την επόμενη μέρα στην παρουσίαση του βιβλίου του.

«Ο Πήτερ Παν υπήρξε αγαπημένος μου ήρωας, ήταν ένα από τα πρώτα παραμύθια σε κλασικές εκδόσεις της δεκαετίας ‘60-‘70 που μου δώρισε η καλή μου νονά. Η ιδέα όμως να συνθέσω κάτι πάνω στην ιστορία του Πήτερ Παν τροφοδοτήθηκε όταν, ως ειδικευόμενος γιατρός στο Λονδίνο, αρχές δεκαετίας ’90, έμαθα ότι τα πνευματικά δικαιώματα του Πήτερ ο συγγραφέας τα είχε χαρίσει (σημαντική δωρεά) στο κορυφαίο παιδιατρικό νοσοκομείο της Great Ormond Street στο Λονδίνο. Όταν επισκέφτηκα τότε το νοσοκομείο της Great Ormond Street, ανακάλυψα ότι το παραμύθι του J.Μ. Barrie είχε επενδυθεί σε κάποιο καλαίσθητο είδος μουσείου/ιστορίας του Πήτερ Παν μέσα στο νοσοκομείο. Εκεί γεννήθηκε, θαρρώ –ίσως υποσυνείδητα–, η αρχική έμπνευσή μου για τη δημιουργία ενός μουσικού παραμυθιού». Φανταστικό!

Εκείνο το βράδυ ένιωσα ευγνωμοσύνη για τη θεραπευτική δύναμη της τέχνης

Εκείνο το βράδυ ένιωσα ευγνωμοσύνη για τη θεραπευτική δύναμη της τέχνης, ακόμα κι εκεί που δεν το περιμένεις. Ήταν η μουσική, ο τρόπος που ήταν φτιαγμένο όλο αυτό. Μου ξύπνησε μια αίσθηση νοσταλγίας, για το παιδί που πάντα υπάρχει μέσα μας και που, αν του αφήσουμε χώρο, μπορεί εκείνο τελικά να μας ησυχάσει. Αν έχετε παιδιά, κάντε τους αυτό το δώρο, τώρα στις γιορτές –και όχι μόνο– και μαζί ένα δώρο στον εαυτό σας μέσα απ’ αυτό που θα μοιραστείτε μαζί τους. Βάλτε να ακούσετε τα «Δύο μουσικά παραμύθια». Δεν κοστίζει τίποτα και είμαστε σίγουροι ότι θα ευεργετηθείτε πολλαπλά.

Το έργο ερμηνεύει το σύνολο Music Therapy Ensemble. Παίζουν οι μουσικοί: Σόλο φλάουτο η Μαριλένα Δωρή, Α΄ βιολί ο Οδυσσέας Κορέλης, Β΄ βιολί ο Δημήτρης Αγγελίδης, Βιόλα ο Αλέξανδρος Παπανικολάου, Τσέλο ο Βαγγέλης Νίνα. Εικονογράφηση-σχέδια: Γιάννης Δρίτσας (6 ετών).

Βρήκαμε και αυτό το video με τη μουσική του δεύτερου παραμυθιού. Πώς προέκυψε; «Κάποια χρόνια μετά την κυκλοφορία του παραμυθιού, παιδιά προσχολικής ηλικίας ενός νηπιαγωγείου της Γλυφάδας ζωγράφιζαν ελεύθερα ακούγοντας μεταξύ άλλων κομματιών και το θέμα του άλμπουμ από την “Πτήση προς τη Χώρα του Ποτέ-Ποτέ”, την περίφημη Neverland (από τον Πήτερ Παν), και το αποτέλεσμα ήταν μαγευτικό. Μου χάρισαν αυτές τις ζωγραφιές, οι οποίες αποτελούν έναν θησαυρό αληθινής τέχνης. Στην ουσία, τα παιδιά αναπαράστησαν ζωγραφικά το πώς βίωσαν την έννοια της πτήσης, αλλά με πιλότο την αφήγηση και τη μουσική».  

H πτήση προς τη χώρα του Ποτέ-Ποτέ. The flight to Neverland. Από το έργο Δύο Μουσικά Παραμύθια. Σε αυτή την εκτέλεση το οπτικό υλικό του βίντεο προέρχεται από ζωγραφιές παιδιών προσχολικής ηλικίας με θέμα «Η πτήση» και έγιναν με αφορμή την ακρόαση των παραμυθιών.

Mπορείτε να ακούστε τα Δύο Μουσικά Παραμύθια στο Youtube, αλλά και σε Spotify, Apple και όλες τις δημοφιλείς μουσικές πλατφόρμες