Ο Γουίλιαμ Μπάτλερ Γέιτς και η ανεκπλήρωτη, άνευ όρων αγάπη

Ο Γουίλιαμ Μπάτλερ Γέιτς γεννήθηκε στις 13 Ιουνίου του 1865. Κι ακόμη κι αν έχουν περάσει πολλά χρόνια από τότε, ο έρωτάς του για τη Μοντ Γκον παραμένει ένα μεγάλο παράδειγμα ανεκπλήρωτης, άνευ όρων αγάπης.

Η ιστορία του Γουίλιαμ Μπάτλερ και της Μοντ δεν είναι ένα απλό ειδύλλιο· είναι ένα κορυφαίο παράδειγμα ανεκπλήρωτου έρωτα, απ’ αυτούς που σημάδεψαν την παγκόσμια λογοτεχνία. Η βαθιά, η σχεδόν εμμονική αγάπη του Γέιτς για τη Μοντ ήταν στην πραγματικότητα η κινητήρια δύναμη πίσω από τα πιο σημαντικά ποιήματά του. Αυτή η αγάπη, αν και δεν βρήκε ποτέ την ανταπόκριση που εκείνος περίμενε, μετουσιώθηκε σε τέχνη· σε μερικά από τα πιο συγκλονιστικά ερωτικά ποιήματα που γράφτηκαν ποτέ.

Στις 30 Ιανουαρίου 1889 ο Γέιτς, στα 23 του χρόνια, αντίκρισε για πρώτη φορά την 22χρονη Μοντ Γκον. Όπως περιγράφει ο ίδιος, η Ιρλανδή επαναστάτρια και ηθοποιός τού έκανε την εξής εντύπωση: «Ποτέ δεν είχα φανταστεί να δω σε μια γυναίκα τόσο μεγάλη ομορφιά. Ανήκε σε διάσημους πίνακες, στην ποίηση, σε ένα θρυλικό παρελθόν... ένα ανάστημα τόσο μεγάλο, που την έκανε να δείχνει ότι έχει θεϊκή καταγωγή».

Η Μοντ, όμως, ήταν απόλυτα αφοσιωμένη στον αγώνα για την ανεξαρτησία της Ιρλανδίας. Ο Γέιτς την ερωτεύτηκε παράφορα, αλλά εκείνη τον έβλεπε περισσότερο ως συνοδοιπόρο στον αγώνα και ως έναν σπουδαίο ποιητή, παρά ως εραστή. Του αρνήθηκε την πρόταση γάμου όχι μία, αλλά τέσσερις φορές. Μάλιστα, η πιο χαρακτηριστική της απάντηση ήταν αφοπλιστική: «Οι ποιητές δεν πρέπει ποτέ να παντρεύονται. Ο κόσμος θα πρέπει να με ευχαριστεί που δεν σε παντρεύτηκα». Εκείνη φαινόταν να πιστεύει ότι η απόρριψη θα έδινε φτερά στην ποίησή του. Και, όσο σκληρό κι αν ακούγεται, η ιστορία την επιβεβαίωσε.

Η αγάπη του Γέιτς ήταν άνευ όρων. Ακόμα κι όταν η Γκον παντρεύτηκε τον Ιρλανδό επαναστάτη Τζον ΜακΜπράιντ το 1903, ο ποιητής δεν σταμάτησε να την αγαπά. Αντίθετα, την εξιδανίκευσε και τη μετέτρεψε σε σύμβολο ομορφιάς και επανάστασης. Κι έγραφε… Τα ποιήματα που της αφιέρωσε αποτυπώνουν κάθε στάδιο αυτού του έρωτα: από τον νεανικό, παθιασμένο ενθουσιασμό μέχρι την ώριμη, στωική αποδοχή μιας ήττας. Ας δούμε μερικά από τα πιο χαρακτηριστικά:

The White Birds (1892)

Με στοιχειώνουν αναρίθμητα νησιά κι όλες οι ακτές των Δαναών,

Εκεί που ο Χρόνος σίγουρα θα μας ξεχνούσε, και η Θλίψη δεν θα μας πλησίαζε πια·

Μακριά από το ρόδο και τον κρίνο, μακριά από την ταραχή της φλόγας θα ήμασταν,

Εσύ κι εγώ λευκά πουλιά, αγαπημένη μου, σημαδούρες στο αφρό των νερών.

The Rose Of The World (1893)

Υποκλιθείτε, αρχάγγελοι,

στη θολή σας κατοικία

πριν υπάρξετε εσείς ή πριν ακόμα

χτυπήσει οποιαδήποτε καρδιά,

Κάποιος κουρασμένος πια κι ευγενής

έγειρε στον θρόνο Του·

έφτιαξε τον κόσμο σαν έναν χλοερό δρόμο

Για να πατά εκείνη τις ώρες της

περιπλάνησής της.

He Wishes for the Cloths of Heaven (1899)

Αν είχα τ’ ουρανού τα πλουμιστά υφάσματα,

κεντημένα με χρυσό και ασημένιο φως,

Τα γαλάζια, τα θαμπά, τα σκοτεινά υφάσματα

Της νύχτας, του φωτός και του μισόφωτου,

Θα τ’ άπλωνα κάτω απ’ τα πόδια σου:

Μα εγώ, που είμαι φτωχός, έχω μόνο τα όνειρά μου:

Έστρωσα τα όνειρά μου κάτω απ’ τα πόδια σου·

Να πατάς ελαφρά, γιατί πατάς πάνω στα όνειρά μου.

Η σχέση του Γουίλιαμ Μπάτλερ Γέιτς με τη Μοντ Γκον μπορεί να μην κατέληξε ποτέ σε γάμο, αλλά υπήρξε ο ακρογωνιαίος λίθος της τέχνης του. Η Γκον, κρατώντας τον σε απόσταση, κράτησε τον έρωτά του ζωντανό, ιδεαλιστικό και ποιητικό. Όπως έγραφε κάποιος Άγγλος κριτικός, «αν εκείνη δεν τον είχε απορρίψει, θα είχαμε χάσει τη μεγάλη ποίησή του». Ναι, ο Γέιτς δεν έκανε μία αλλά τέσσερις προτάσεις γάμου στη γυναίκα που αγαπούσε. Μάλιστα, μετά τον θάνατο του συζύγου της Μοντ, της έκανε ακόμη μία. Ακόμα και στην κόρη της, την Iseult (κέλτικο αντίστοιχο του Ιζόλδη), ζήτησε να τον παντρευτεί, το 1917. Η Ιζόλδη όμως –όπως και η μητέρα της– αρνήθηκε.

Η ιστορία του Γουίλιαμ Μπάτλερ και της Μοντ είναι ένας ύμνος στη δύναμη του ανεκπλήρωτου και ιδανικού έρωτα. Και μπορεί να μην έζησαν ποτέ μαζί, όπως ο ποιητής ονειρευόταν, όμως η αγάπη του για εκείνη μας άφησε μια ποιητική κληρονομιά που βρίσκει τον τρόπο να μας συγκινεί βαθιά μέχρι σήμερα.