Οι δώδεκα ημέρες των Χριστουγέννων

Την Παραμονή των Χριστουγέννων (24 Δεκεμβρίου) μπαίνουμε επίσημα στο «Δωδεκαήμερο». Οι 12 μέρες των Χριστουγέννων, που ξεκινούν με τον εορτασμό των Χριστουγέννων και φτάνουν μέχρι και τα Θεοφάνια (6 Ιανουαρίου), είναι γεμάτες από εορταστικά γεύματα και έθιμα, μερικά από τα οποία προέρχονται από τον Μεσαίωνα και άλλα από την αρχαιότητα, έχοντας, ωστόσο, προσαρμοστεί στην Χριστιανική παράδοση προκειμένου να επιβιώσουν. Από τα κάλαντα και την ανταλλαγή δώρων, μέχρι τα ρεβεγιόν με τα πλούσια εδέσματα και τα πανταχού παρόντα χριστουγεννιάτικα γλυκά —στην Ελλάδα τα δύο πιο διαδεδομένα είναι τα μελομακάρονα και οι κουραμπιέδες— οι δώδεκα αυτές μέρες μοιάζουν όλες εξίσου γιορτινές.

Κάποιοι, ακούγοντας τη φράση «οι δώδεκα μέρες των Χριστουγέννων» θυμούνται ακούσια εκείνο το εκνευριστικό αγγλικό τραγούδι που βασίζεται στο ομώνυμο nursery rhyme, «The Twelve Days of Christmas», το οποίο περιγράφει με εξαντλητική λεπτομέρεια τα δώρα που λαμβάνει ο κεντρικός χαρακτήρας από την «αληθινή του αγάπη», μέρα προς μέρα, μέχρι να φτάσουμε επιτέλους στην δωδέκατη και τελευταία. Άλλοι, πάλι —οι πιο καλλιεργημένοι της παρέας— ίσως θυμηθούν την «Δωδέκατη Νύχτα» (1601-2) του Ουίλιαμ Σαίξπηρ, εκείνη την «κωμωδία των σφαλμάτων», που αν εκφράζει έστω και στο ελάχιστο την νοοτροπία του ίδιου του Βάρδου σχετικά με την σεξουαλικότητα, αποτελεί την μεγαλύτερη απόδειξη για την ομο- ή έστω αμφι-φιλοφιλία του από οποιοδήποτε άλλο έργο του, συμπεριλαμβανομένων των υποτίθεται πιο προσωπικών «Σονέτων» του.

Βασισμένες καθώς είναι στις διονυσιακές γιορτές της ίδιας περιόδου, οι παραδόσεις που σχετίζονται με τις 12 μέρες των Χριστουγέννων συμβολίζουν την αναγέννηση και την ευημερία. Οι μέρες αυτές χαρακτηρίζονται ως «μαγικές», αλλά και «θεότρεμες», με την ημέρα σιγά-σιγά να μεγαλώνει μετά το πέρας του χειμερινού ηλιοστασίου και την θρησκευτική ευλάβεια να την χαρακτηρίζει από τους Χριστιανικούς χρόνους και ύστερα, καθώς αφορούν την γέννηση του Σωτήρα. Επίσης, σύμφωνα με το Γρηγοριανό ημερολόγιο, μέσα στις 12 αυτές ημέρες έρχεται και το νέο έτος, μια επιλογή όχι τυχαία καθώς η φύση τον χειμώνα αναγεννάται και ο παλιός χρόνος δίνει τη θέση του στον νέο, που έρχεται με δώρα, τραγούδια και χαρά.