KSENOI: Ένας χώρος έκφρασης για όσους αισθάνονται ξένοι, όπου κι αν βρίσκονται

Το KSENOI είναι ένα καλλιτεχνικό project που γεννήθηκε από την προσωπική διαδρομή της Άννας Μακρή, μιας Ελληνίδας δημιουργού που έφυγε από την Ελλάδα το 2014 για να σπουδάσει στο Λονδίνο. Η ιδέα, ωστόσο, υπήρχε πολύ πριν το συνειδητοποιήσει. Ξεκίνησε ως ημερολογιακές καταγραφές με τίτλο «Μονόλογοι στην ξενιτιά», μέσα από τους οποίους προσπαθούσε να κατανοήσει την έννοια της ταυτότητας, της πατρίδας και της αίσθησης του ανήκειν.

Το 2023 αποφάσισε να αφήσει τη δουλειά της και να αφοσιωθεί πλήρως στην τέχνη. Η ανάγκη της για κοινότητα την οδήγησε στη δημιουργία ενός χώρου έκφρασης για καλλιτέχνες με αντίστοιχες εμπειρίες – Έλληνες του εξωτερικού, οι οποίοι αν και γεμάτοι ταλέντο, δεν είχαν βρει ακόμα την ευκαιρία να αναδείξουν το έργο τους. Έτσι, γεννήθηκε το KSENOI, με κεντρική ιδέα την έννοια των "κόμπων", ως συμβολική αναπαράσταση του μπλεξίματος της πολιτισμικής ταυτότητας, της ξενιτιάς και της αναζήτησης του εαυτού.

Μέσα από εκθέσεις, καλλιτεχνικά projects και μια αυξανόμενη κοινότητα δημιουργών, το KSENOI έχει εξελιχθεί σε έναν χώρο διαλόγου και έκφρασης για όσους αισθάνονται ξένοι, όπου κι αν βρίσκονται.

KSENOI: Η δημιουργός του project, Άννα Μακρή, μιλά για την πλατφόρμα που δίνει φωνή σε μετανάστες καλλιτέχνες

Ποιες είναι οι κύριες προκλήσεις που αντιμετωπίζουν οι μετανάστες καλλιτέχνες σήμερα;
Είναι δύσκολη η αναγνώριση στις μέρες μας. Οι προκλήσεις μπορεί να είναι πολλές αλλα αν είναι δύσκολο για έναν καλλιτέχνη να αναδειχθεί στην ίδια του την χωρα, τότε είναι πολύ πιο δυσκολο να αναδειχθεί σε μια ξένη χώρα, και βεβαια γινεται ακομα δυσκολοτερο για καλλιτεχνες που αγγιζουν κοινωνικοπολιτικά ζητήματα μέσα από την προσωπική τους εμπειρία. Γιατί ενώ για εμάς που φύγαμε από την Ελλάδα για ένα καλύτερο μέλλον η μετανάστευση ήταν επιλογή και βασισμένη σε ένα προνόμιο, για άλλους ανθρώπους που αναγκάζονται να φύγουν από την χώρα τους, η μετανάστευση έχει πολύ πιο βαριά έννοια και φέρει δυσκολίες κοινωνικές, οικονομικές και γενικότερα επιβίωσης. Ο σημαντικότερος σκοπός του KSENOI, είναι να επεκταθεί και να δημιουργήσει αυτές τις κοινότητες, προσπαθώντας να βοηθήσει μέσα από την τέχνη και αναδειχθούν καλλιτέχνες που αξίζουν αναγνώριση.

Πώς επιλέγετε τους καλλιτέχνες που συμμετέχουν στις εκθέσεις σας;
Το KSENOI project ασχολείται κατά κύριο λόγο με εκθέσεις τέχνης, καλλιτεχνικά εργαστήρια, pop ups και τα καινούρια research groups, που ονομάζονται Sunday Unknotted. Σε αυτά δημιουργείται ένα ασφαλές μέρος για να συζητήσουμε όλοι οι KSENOI θέματα περί ταυτότητας, ξενιτιάς και ανήκειν. Οι περισσότεροι είναι καλλιτέχνες που παρακολουθώ εδώ και καιρό και βλέπω τη δίψα τους για δημιουργικότητα, αλλά και κάτι αυθεντικό, μοναδικό, μια ταυτότητα. Είναι καλλιτέχνες που νιώθω ότι τους αγγίζει το concept. Αρκετοί από τους καλλιτέχνες της δεύτερη έκθεσης είναι άτομα που ήρθαν στην πρώτη έκθεση και έδειξαν μεγάλο ενδιαφέρον για το πρότζεκτ και έτσι έγιναν μέλος της κοινότητας. 

Ποιες είναι οι κύριες δραστηριότητες του project KSENOI;
Η πρώτη μας έκθεση έγινε τον Σεπτέμβρη του 2023, μία ομαδική έκθεση με νέα έργα επτά Ελλήνων μεταναστών καλλιτεχνών. Τα έργα παρουσίασαν την οπτική αναπαράσταση της ταυτότητας, της κληρονομιάς και του συναισθηματικού ταξιδιού της ξενιτιάς μέσω των κόμπων. Κάθε καλλιτέχνης στον χώρο αναζήτησε την έννοια του δικού του προσωπικού κόμπου, μέσα από την αφαιρετικότητα, το χρώμα, την ζωγραφική, το ύφασμα, την φωτογραφία και το βίντεο. Μέσα σε ένα Σαββατοκύριακο, ήρθαν πάνω από 450 επισκέπτες. Το πιο πρόσφατο εγχείρημα είναι η κυκλοφορία του πρώτου KSENOI Zine που είναι διαθέσιμο στην ιστοσελίδα μας. Πρόκειται για ένα μικρό «περιοδικό» τέχνης, φτιαγμένο από τους καλλιτέχνες μας. Κάθε τεύχος θα είναι διαφορετικό με καινούριες ιστορίες, νέα για το πρότζεκτ και μικρές εκπλήξεις.  Όλα τα έσοδα πηγαίνουν στη χρηματοδότηση των επόμενων δρώμενων. Στις 16 Μαρτίου θα κάνουμε ένα pop up στο SOLACE, ένα event με Έλληνες δημιουργούς και σχεδιαστές. Ετοιμάζονται επίσης κάποιες δράσεις που θα γίνουν το καλοκαίρι στην Αθήνα, και θα ανακοινωθούν σύντομα στο website μας, αλλά το μεγαλύτερο γεγονός είναι η επόμενη έκθεση KSENOI 2.0 που θα πραγματοποιηθεί στην Αθήνα τον Σεπτέμβριο. 

Πώς αντιδρά το κοινό του εξωτερικού στα έργα των ελληνων καλλιτεχνών;
Ναι μεν τα έργα αναφέρονται στο μπέρδεμα μιας ελληνικής ταυτότητας, αλλά ο καθένας το αντανακλά στη δική του κουλτούρα. Είναι πανέμορφο το πως ταυτίζονται και τους αγγίζει συναισθηματικά. Είναι σημαντικό ότι δείχνουν μεγάλο ενδιαφέρον να μάθουν για την Ελληνική κουλτούρα πέρα από το στερεοτυπικό πλαίσιο του «Όπα», της φέτας, του σπασίματος πιάτων κλπ.

Ποιες είναι οι μελλοντικές σας φιλοδοξίες για το «KSENOI»;
Πιστεύω ότι στις μέρες μας η κοινότητα είναι σημαντική, τόσο στην τέχνη όσο και στην καθημερινότητά μας. Θέλω να δημιουργήσω ένα ασφαλές περιβάλλον για όλους όσους νιώθουν KSENOI, είτε μένουν στο εξωτερικό, είτε στην Ελλάδα, είτε είναι «Έλληνες» είτε όχι… Τι σημαίνει άραγε να είσαι Έλληνας; Ψάχνοντας την ταυτότητα, τη σημασία της κουλτούρας και την έννοια του ανήκειν, φιλοδοξώ σε ένα διαρκές ταξίδι, με νέους φίλους, νέους ξένους και νέες συνδέσεις.

Πώς χρηματοδοτείται το πρότζεκτ;
Προς το παρόν είναι εξ ολοκλήρου χρηματοδοτούμενο από εμένα, από τις δουλειές μου, τους φίλους μου και την οικογένεια μου που με υποστηρίζουν και πιστεύουν στο όραμα μου. Στην συνέχεια σχεδιάζουμε η χρηματοδότηση να γίνει μέσω της πώλησης έργων τέχνης και του zine έτσι ώστε να μπορέσει κάποια στιγμή να γίνει αυτοχρηματοδοτούμενο.

Ποια είναι η σημασία της έννοιας της «ταυτότητας» στα έργα που παρουσιάζετε;
Είναι ο πυρήνας της έμπνευσης, είναι η αναζήτηση ακριβώς αυτή της ταυτότητας που πυροδοτεί την δημιουργία των έργων. Η ταυτότητα πέρνει διαφορετικές μορφές μέσα από τον κάθε καλλιτέχνη και κάθε έργο ανοίγει ένα διαφορετικό μονοπάτι που μπορεί να συναντιέται με το δικό μας μονοπάτι, να μπερδεύεται ή και όχι.

Πώς συμβάλλετε στην ενσωμάτωση των μεταναστών καλλιτεχνών στην τοπική καλλιτεχνική σκηνή;
Δημιουργώντας μία ασφαλή και υποστηρικτική πλατφόρμα-κοινότητα. Αντί να ακολουθούμε τους «κανόνες» και να περιμένουμε να μας δοθεί η ευκαιρία, ανοίγουμε μόνοι μας τον δρόμο και δημιουργούμε τις δικές μας ευκαιρίες, μένοντας πιστοί στην αυθεντικότητα και την ταυτότητα τους.

Πώς μπορούν οι ενδιαφερόμενοι να συμμετάσχουν ή να συμβάλουν στο πρότζεκτ;
Είμαστε πάντα ανοιχτοί σε επικοινωνία με τον οποιονδήποτε θέλει να συμμετάσχει ή να συμβάλλει στην κοινότητά μας, στείλτε μας μήνυμα!

Ένα σχόλιο που έχετε κρατήσει;
Στο βιβλίο εντυπώσεων της πρώτης έκθεσης, ένας θεατής έγραψε «strangers who are now friends» και έχει μείνει βαθιά μέσα μου αυτή η φράση, γιατί αυτός είναι και ο σκοπός.

INFO:
Instagram: @ksenoi.projects
www.ksenoiprojects.com