Ο ξένος: O Φρανσουά Οζόν διασκευάζει Αλμπέρ Καμί

Στο Αλγέρι του 1930, που αποτελεί γαλλικό προτεκτοράτο, ο νεαρός Μερσό λαμβάνει ένα τηλεγράφημα που τον ενημερώνει ότι η μητέρα του πέθανε. Παίρνει διήμερη άδεια από το γραφείο όπου εργάζεται προκειμένου να κανονίσει τις λεπτομέρειες της κηδείας. Την επόμενη μέρα, στα δημόσια λουτρά συναντά την όμορφη Μαρί. Οι επόμενες ώρες κυλούν σαν σε όνειρο για τους δύο νέους, που πηγαίνουν σινεμά (βλέπουν μια κωμωδία του Φερναντέλ) και καταλήγουν στο διαμέρισμα του Μερσό, όπου κάνουν έρωτα.

Στο εμβληματικό βιβλίο του Αλμπέρ Καμί, που γράφτηκε το 1942, οι αυτοβιογραφικές μνήμες συνοδεύονται από πολιτικές σκέψεις βαθιάς υπαρξιακής αγωνίας για το παράλογο της ζωής. Το σκηνικό δεν είναι τυχαίο: το Αλγέρι των δύο κατηγοριών πολιτών (στο σινεμά δεν επιτρέπεται η είσοδος στους γηγενείς) είναι ένας τόπος μαρτυρίου αλλά και ένα καζάνι που βράζει, καθώς οι Γάλλοι αντιμετωπίζουν τους «βάρβαρους Άραβες» σαν υπανθρώπους που δεν έχουν αξία. Ο Οζόν διασκευάζει το βιβλίο του Καμί με μια μελετημένη μέχρι την τελευταία λεπτομέρεια, αυστηρή κομψότητα αλλά και με μια οξυδέρκεια που εντυπωσιάζει. Η αφηγηματική προσέγγιση του δημιουργού των «5x2» και «Θέλημα Θεού» εστιάζει κυρίως στην παρεξηγημένη στάση ενός ανέκφραστου και χωρίς ιδιαίτερες φιλοδοξίες ήρωα που διαπράττει ένα έγκλημα –η ταινία ξεκινά με την είσοδο του Μερσό σ’ ένα κελί, όπου ένας γέρος φυλακισμένος Άραβας τον ρωτάει τι έκανε κι εκείνος χωρίς περιστροφές τού απαντά «σκότωσα έναν Άραβα»–, αλλά το αμάρτημά του, που μπορεί να τον οδηγήσει στην γκιλοτίνα, είναι άλλο.

Η συμπεριφορά του (ήταν «ψυχρός κι αδιάφορος») στην κηδεία της μητέρας του και, κυρίως, το γεγονός ότι πήγε για μπάνιο και σινεμά την επόμενη μέρα ισοδυναμεί με «θανάσιμο αμάρτημα» για τους δικαστές του! Ο παραπάνω παραλογισμός, όπως ακριβώς και στο βιβλίο, γίνεται πιστευτός στην αλάνθαστη κινηματογραφική συνθήκη που συνθέτει ο Οζόν, σε μια από τις καλύτερες ταινίες της καριέρας του. Καθώς η ιστορία προχωρά και το φλας μπακ πηγαινοέρχεται στα γεγονότα, ο Οζόν ψιθυρίζει –αν όχι σιωπά, όπως κι ο ήρωας του– λίγες αλλά ουσιαστικές κουβέντες γύρω από το αιματηρό παρελθόν της Γαλλίας και το ζήτημα της Αλγερίας. Με όχημα μια ποτισμένη στην κάψα της εποχής ασπρόμαυρη φωτογραφία που δεν ξεκολλά από το άψογα σκιαγραφημένο πορτρέτο του νεαρού Γάλλου (ιδανικός στον ρόλο του Μερσό ο Mπενζαμέν Βουαζέν των «Χαμένων ψευδαισθήσεων»), ο οποίος μοιάζει να είναι παρατηρητής της ίδιας του της ζωής, χωρίς καν να επεμβαίνει στα σημαντικότερα γεγονότα της, ο Οζόν βρίσκει το πεδίο για να μεγαλουργήσει ως γνήσιος υπαρξιστής και να συλλάβει το πνεύμα του έργου του Καμί.