Μαρία Πλυτά: Η πρώτη Ελληνίδα σκηνοθέτρια «επιστρέφει» στο προσκήνιο από τις Κάννες

Για δεκαετίες, το όνομα της Μαρίας Πλυτά παρέμενε σχεδόν αποσιωπημένο από την επίσημη ιστοριογραφία του ελληνικού κινηματογράφου. Σήμερα, όμως, η πρώτη γυναίκα σκηνοθέτρια της Ελλάδας επιστρέφει δυναμικά στο προσκήνιο, μέσα από μια σημαντική διεθνή αναγνώριση. Η αποκατεστημένη εκδοχή της ταινίας «Εύα» (1953) επιλέχθηκε για το επίσημο πρόγραμμα «Cannes Classics 2026» του Φεστιβάλ Καννών, σηματοδοτώντας μια ιστορική στιγμή για την ελληνική κινηματογραφική κληρονομιά.

Η Μαρία Πλυτά υπήρξε η πρώτη γυναίκα που σκηνοθέτησε ελληνικές ταινίες μεγάλου μήκους, δημιουργώντας συνολικά δεκαεπτά φιλμ μεταξύ 1950 και 1970. Το έργο της ανέδειξε γυναικείες εμπειρίες, κοινωνικά προβλήματα και ιστορικές πτυχές που συχνά αγνοούνταν από τον κυρίαρχο ανδροκεντρικό κινηματογράφο της εποχής.

Η «Εύα» και η ιστορική αποκατάσταση του έργου της Μαρίας Πλυτά

Ξεχωριστή θέση στη φιλμογραφία της κατέχει η «Εύα», ένα έργο που επιστρέφει σήμερα στο διεθνές ενδιαφέρον μέσα από τη νέα αποκατεστημένη του μορφή. Η συμμετοχή της ταινίας στο «Cannes Classics 2026» αποτελεί διπλή πρωτιά: είναι η πρώτη ελληνική ταινία που προβάλλεται ποτέ στο συγκεκριμένο τμήμα του Φεστιβάλ Καννών σε αποκατεστημένη μορφή και ταυτόχρονα η πρώτη φορά που έργο της πρώτης Ελληνίδας σκηνοθέτριας αποκτά τέτοια διεθνή προβολή.

Το αφιέρωμα στη Μαρία Πλυτά ενισχύεται και από τον πρώτο συλλογικό τόμο που εκδίδεται για το έργο της. Σε αυτόν περιλαμβάνονται δεκαεπτά πρωτότυπες μελέτες από καταξιωμένες και νεότερες φωνές των κινηματογραφικών, φεμινιστικών και πολιτισμικών σπουδών, οι οποίες προσεγγίζουν διεπιστημονικά τη φιλμογραφία της.

Οι αναλύσεις φωτίζουν ζητήματα φύλου, έμφυλης βίας, σεξεργασίας, νεωτερισμού, παράδοσης και ιστορικής μνήμης, αναδεικνύοντας το έργο της Πλυτά ως ένα πολύτιμο αρχείο της μεταπολεμικής Ελλάδας αλλά και ως μια πρώιμη φεμινιστική φωνή που αμφισβήτησε κοινωνικές και κινηματογραφικές συμβάσεις.

Από τις Κάννες στο Il Cinema Ritrovato

Όπως σημειώνει η κ. Κακλαμανίδου, «με το έργο αυτό θεραπεύουμε μια μακρόχρονη έμφυλη ιστοριογραφική διάκριση και εντάσσουμε οργανικά τη Μαρία Πλυτά στον Κανόνα του ευρωπαϊκού κινηματογράφου».

Μετά την προβολή της στις Κάννες, η «Εύα» θα παρουσιαστεί και στο «Il Cinema Ritrovato», το μεγαλύτερο διεθνές φεστιβάλ αφιερωμένο στις αποκατεστημένες ταινίες.

Η Μαρία Πλυτά βρέθηκε πολύ νωρίς σε έναν χώρο όπου ελάχιστοι περίμεναν να δουν γυναίκα δημιουργό. Σήμερα, περισσότερα από εβδομήντα χρόνια αργότερα, το έργο της επιστρέφει όχι ως υποσημείωση της ιστορίας, αλλά ως αναπόσπαστο κομμάτι της.