Μία μάχη μετά την άλλη: Πολιτική σάτιρα χωρίς έλεος από τον Πολ Τόμας Άντερσον

Αμερικανική επαναστατική ομάδα με το όνομα «French 1975» προκαλεί σοβαρές ζημιές λόγω της εξτρεμιστικής δράσης της στον οικονομικό και πολιτικό ιστό των ΗΠΑ. Αρχηγός των επαναστατών είναι η δυναμική Αφροαμερικανίδα Περφίντια, ενώ δεξί της χέρι –και σύντροφός της στη ζωή– είναι ο Μπομπ, που ειδικεύεται στις εκρήξεις. Ώσπου ένας απρόβλεπτος παράγοντας εισέρχεται στη σχέση του ζευγαριού: ο φανατικός Στίβεν Λόκτζοου, υπεύθυνος ασφαλείας για το μεταναστευτικό και διοικητής στα κέντρα «φιλοξενίας» των προσφύγων από το Μεξικό, αναπτύσσει εμμονή με την Περφίντια.

Έχουν περάσει 10 χρόνια από τότε που ο Πολ Τόμας Άντερσον έφτιαξε το «Έμφυτο ελάττωμα», μια κατάμαυρη κωμωδία με στοιχεία νουάρ, που βασιζόταν στο ομότιτλο μυθιστόρημα του Τόμας Πίντσον. Η νέα ταινία του σπουδαίου σκηνοθέτη βασίζεται και πάλι σε μυθιστόρημα του ακριβοθώρητου συγγραφέα. Το «Vineland» γράφτηκε το 1990, σχεδόν μια εικοσαετία μετά το προηγούμενο του, το αξεπέραστο «Ουράνιο τόξο της βαρύτητας», του 1973. Σε σχέση με το βιβλίο, που διαδραματίζεται στη ριγκανική Καλιφόρνια του 1984, ο Άντερσον κρατά μόνο τα βασικά, ενώ σπάει τη δράση σε δύο χρονικά μέρη. Το δεύτερο μέρος, όπου ο μονίμως μαστούρης Μπομπ ζει κρυμμένος με την κόρη του, Γουίλα, σε μια δασική περιοχή, εκτυλίσσεται 16 χρόνια μετά τα δραματικά γεγονότα που οδήγησαν στη διάλυση των επαναστατών και την εξαφάνιση της αγαπημένης του –και μητέρας της Γουίλα– Περφίντια.

Ο Άντερσον, σε τρομακτική φόρμα, φτιάχνει ένα ακόμη αριστούργημα, όπου η φορεσιά της μαύρης κωμωδίας –υπάρχουν στιγμές που θα κοντέψετε να λιποθυμήσετε από τα γέλια– δεν μπορεί να «σκεπάσει» τα κορυφαία ιδεολογικά κομμάτια μιας αξεπέραστης πολιτικής σάτιρας. Μιας σάτιρας που ρίχνει ματιές στο χτες και κοιτάει κατάματα –και με τρόμο– το σήμερα, όπου η παράνοια και η έκπτωση αξιών κυριαρχούν σε όλη τη σφαίρα της αμερικανικής πολιτικής ζωής. Με το φιλμ αυτό ο Άντερσον («Αόρατη κλωστή», «Θα χυθεί αίμα», «Μανόλια») βουτά βαθιά στην καρδιά της Αμερικής και στην πολιτική ανάλυση δύο πολεμικών κόσμων με ξεκάθαρες διαφορές αλλά και πονηρές ομοιότητες, οι οποίες όμως δεν γίνονται ποτέ ταυτοσημίες. Οι αποβλακωμένοι συντηρητικοί πολιτικοί (οι γραφικοί «Τυχοδιώκτες των Χριστουγέννων» είναι μια συνέχεια της Κου Κλουξ Κλαν) ποτέ δεν εξισώνεται με τους γραφικούς επαναστάτες, που, μέσα στη μαστούρα και τη σύγχυσή τους, βρίσκουν μεν τα ηθικά πλεονεκτήματα για να υποστηρίξουν την ένοπλη δράση τους, αλλά πέφτουν σε αδιέξοδο όσον αφορά την πραγμάτωση των ρομαντικών ψευδαισθήσεών τους.