15ο Ethnofest: Το Φεστιβάλ Εθνογραφικού Κινηματογράφου γιορτάζει τα 15 του χρόνια

Η στιγμή συμπίπτει με μία κάθε άλλο παρά ιδανική παγκόσμια συγκυρία: αλλεπάλληλες κρίσεις έχουν ξεσπάσει σε διάφορα μέρη του πλανήτη, ένας πόλεμος μαίνεται στη Μέση Ανατολή, με αποκορύφωμα τις πολεμικές συγκρούσεις στην Παλαιστίνη και η συντηρητικοποίηση της Ευρώπης και της Αμερικής ολοένα και αυξάνεται. Θεωρώντας ευθύνη κάθε πολιτιστικού φορέα που λειτουργεί σε τέτοιο πλαίσιο να αναλογίζεται και να αναλαμβάνει τη θέση του απέναντι σε όσα εξελίσσονται γύρω του, το Διεθνές Φεστιβάλ Εθνογραφικού Κινηματογράφου επιλέγει να αντιλαμβάνεται τις ταινίες ως ένα παράθυρο στις πολυπλοκότητες και τον πλουραλισμό του κόσμου, ένα εργαλείο που δίνει χώρο στη φαντασία και στην ενσυναίσθηση να διευρυνθούν.

Πρεμιέρα & Προβολές στο Γαλλικό Ινστιτούτο
Στην ταινία έναρξης «After the Odyssey», της Ελεν Ντόιλ, το στίγμα δίνουν οι γυναίκες και οι συγκλονιστικές μαρτυρίες τους. Στις ακτές της Ιταλίας, εκεί που ντόπιες γυναίκες συνυπάρχουν με Νιγηριανές μετανάστριες, μετουσιώνεται σε πραγματικότητα η έννοια της αλληλεγγύης και της ενδυνάμωσης. Σηματοδοτώντας την πολυετή συνεργασία του Ethnofest - Φεστιβάλ Εθνογραφικού Κινηματογράφου με το Γαλλικό Ινστιτούτο Ελλάδος στην Αθήνα, το φεστιβάλ επιστρέφει στη Σίνα 31, τόσο για την πρεμιέρα την Τρίτη, 26 Νοεμβρίου όσο και για μια ειδική προβολή την Τρίτη, 3 Δεκεμβρίου των ταινιών «Evy & I» της Ελέν Μπέαρς και «Empty Hours» της Τζούντιθ Λονγκέτ Μαρξ.

Spotlight
Η φετινή διοργάνωση εστιάζει στον πολυβραβευμένο Δανο-Παλαιστίνιο σκηνοθέτη Μάντι Φλάιφελ. Οι τέσσερις μικρού μήκους ταινίες του — «Xenos» (2014), «A Man Returned» (2016), «I Signed The Petition» (2018), «3 Logical Exits» (2020) — αποτυπώνουν με οξυδερκή τρόπο τις εκφάνσεις της παλαιστινιακής ταυτότητας, τα αδιέξοδα, τα όνειρα και τη βιωμένη εμπειρία. Σε μια κρίσιμη και βάναυση συνθήκη στη Μέση Ανατολή, με την επιθετική πολιτική του Ισραήλ σε βάρος του παλαιστινιακού λαού, η ανάγκη να παραμένει η Παλαιστίνη στο πρώτο πλάνο των συζητήσεων καθίσταται ακόμα πιο άμεση.

Νέο Τμήμα «Αφηγήσεις Πεδίου»
Το Ethnofest - Διεθνές Φεστιβάλ Εθνογραφικού Κινηματογράφου εγκαινιάζει φέτος το τμήμα «Αφηγήσεις Πεδίου», που έρχεται να συστηματοποιήσει τις δράσεις που το φεστιβάλ έως τώρα φιλοξενούσε και αφορούσαν το υπό ανάπτυξη οπτικοακουστικό έργο δημιουργών, από τη διαδικασία έρευνας έως και την παραγωγή του υλικού. Σκοπός του τμήματος είναι να δημιουργήσει ένα χώρο συνάντησης για να παρουσιάζονται οπτικοακουστικά σε εξέλιξη έργα που αναζητούν την πλαισίωση, την ανάπτυξη ή/και την ανατροφοδότηση από ένα εύρος ειδικών και επαγγελματιών.

Ακόμα, έργα που ολοκληρώθηκαν στο πλαίσιο ερευνητικών προγραμμάτων μπορούν να αποκτήσουν ορατότητα, να βρουν στο τμήμα μια πλατφόρμα παρουσίασης και συζήτησης και να ενταχθούν στο οικοσύστημα του μη μυθοπλαστικού κινηματογράφου, της οπτικής ανθρωπολογίας και της πολυμεσικής εθνογραφίας. Στο πλαίσιο αυτό, θα παρουσιαστεί η «Νυχτερινή Βάρδια» των Βαλεντίνης Σαμπεθάι, Λουκά Κουμπούρη και Αλίκης Αγγελίδου, θα προβληθεί υλικό βίντεο από την μακρόχρονη επιτόπια εθνογραφική έρευνα του Κωνσταντίνου Καλαντζή στην περιοχή των Σφακίων, ενώ θα παρουσιαστεί και η ταινία «BIO-AGE» για τη βιο-κοινωνική εμπειρία της γήρανσης κατά τη διάρκεια της πανδημίας Covid-19, των Ειρήνη Παπαδάκη, Αίγλη Χατζούλη και Σίλα Μιχάλακα.

Συνεργασία με το Εργαστήριο Εθνομουσικολογίας και Πολιτισμικής Ανθρωπολογίας & Masterclass με τον Μπάρλεϊ Νόρτον
Υπό την αιγίδα και με την υποστήριξη του Υπουργείου Πολιτισμού και της Διεύθυνσης Νεότερης Πολιτιστικής Κληρονομιάς, το Ethnofest - Διεθνές Φεστιβάλ Εθνογραφικού Κινηματογράφου σε συνεργασία με το Εργαστήριο Εθνομουσικολογίας και Πολιτισμικής Ανθρωπολογίας του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών επισημοποιεί στο φετινό του πρόγραμμα τη νέα θεματική υποενότητα του τμήματος της Άυλης Πολιτιστικής Κληρονομιάς με τίτλο «Εθνομουσικολογία και Κινηματογράφος».

Εδώ, θα παρακολουθούμε ταινίες που εξερευνούν με μοναδικό τρόπο ποικίλες παραδόσεις, ταυτότητες, πρακτικές, είδη και βιογραφίες, αποτυπώνοντας τη μουσική μέσα από την ιδιαίτερη ματιά του κινηματογραφικού φακού. Στο πλαίσιο αυτό, η φετινή έκδοση υποδέχεται για πρώτη φορά στην Ελλάδα τον Μπάρλεϊ Νόρτον, εθνομουσικολόγο, κινηματογραφιστή και καθηγητή εθνομουσικολογίας στο πανεπιστήμιο Goldsmiths του Λονδίνου, για την προβολή της ταινίας του «Hanoi Eclipse - The Music of Dai Lam Linh» (2010) αλλά και για ένα μοναδικό Masterclass με τίτλο «Filmmaking, Music Research and Cultural Heritage».

Σε αυτό, ο Νόρτον θα παρουσιάσει το ερευνητικό του έργο γύρω από τη μουσική κουλτούρα της Νοτιοανατολικής Ασίας και με αφορμή την προβολή της ταινίας του θα μιλήσει για τη σχέση της εθνομουσικολογίας με τον κινηματογράφο, καθώς επίσης και για την οπτικοακουστική αναπαράσταση της μουσικής ως άυλης πολιτιστικής κληρονομιάς. Στην ίδια ενότητα, ξεχωρίζει επίσης το «La Tumba Mambi» των Αλεξαντρίν Μπουντρό-Φουρνιέρ και DJ Jigüe, που μας μυεί σε ένα κοσμικό αφροκουβανικό είδος τραγουδιού, χορού και κρουστών που προέκυψε από τα κύματα μετανάστευσης σκλάβων κατά τη διάρκεια της Αϊτινής Επανάστασης και έγινε αναπόσπαστο τμήμα της κουβανέζικης κουλτούρας.

Στο πλαίσιο των προβολών με επίκεντρο την άυλη πολιτιστική κληρονομιά θα προβληθούν επίσης οι ταινίες: «Πρωτόγαλα» (2024) του Παναγιώτη Παπαφράγκου, που συνδέει τον άνθρωπο με τα ζώα, διερευνώντας τις έννοιες της μητρότητας, του θηλασμού και της ορφάνιας και «Τελευταίος Νομάς» (2024) του Φίλιππου Φερεντίνου, όπου μέλη της Σαρακατσάνικης κοινότητας, αφηγούνται τα προσωπικά τους βιώματα και συζητούν την έννοια της ταυτότητας σήμερα.

Ειδική Προβολή
Για πρώτη φορά στην Ελλάδα, 30 χρόνια από την πρώτη της κυκλοφορία, θα προβληθεί η σαγηνευτική πρώτη μεγάλου μήκους ταινία «London» (1994), του πρωτοποριακού Βρετανού σκηνοθέτη, αρχιτέκτονα και συγγραφέα Πάτρικ Κέιλερ. Πρόκειται για ένα φωτογραφικό ταξίδι-ωδή στο Λονδίνο, όπου ο σκηνοθέτης καταγράφει την οδύσσεια ενός flâneur στην πόλη, ενσωματώνοντας πολιτική σάτιρα, ιστορικά γεγονότα, λογοτεχνικούς υπαινιγμούς, αστικούς μύθους αλλά και άφθονο αλλόκοτο χιούμορ. Η μορφή του δοκιμίου, η οπτικοακουστική μίξη και οι καλλιτεχνικές στρατηγικές που εφαρμόζει στην ταινία ο Κέιλερ τον καθιστούν μία από τις πιο χαρακτηριστικές φωνές που αναδείχθηκαν στον βρετανικό κινηματογράφο, μετά τον Πίτερ Γκρίναγουεϊ.

Πανόραμα
Περισσότερες από 40 ταινίες απαρτίζουν τις υπόλοιπες ενότητες του φεστιβάλ, «Πανόραμα», «Κινηματογραφικοί Πειραματισμοί στην Εθνογραφία» και «Initiations», με σπουδαστικές ταινίες από την Ελλάδα και το εξωτερικό. Ανάμεσά τους ταινίες όπως το «Fairy Garden» (Πανόραμα) του Γκέργκου Σομογκιβάρι, ένα τρυφερό ντοκιμαντέρ ενηλικίωσης για τη φιλία της εκδιωγμένης από την οικογένειά της τρανς έφηβης Φάνι με τον άστεγο Λάσι, που εγκαινιάζει τη συνεργασία με το Ελληνικό Τμήμα της Διεθνούς Αμνηστίας και η υπέροχη και βαθιά συγκινητική ταινία «The Mountains» (Πανόραμα), όπου ο σκηνοθέτης Κρίστιαν Εϊνσοζ φοράει το υπερηρωικό κοστούμι του και εξοπλισμένος με βιντεοσκοπημένο υλικό 30 ετών προσπαθεί να επανανοηματοδοτήσει το τραύμα της απώλειας του μικρού του αδερφού και να επανασυνδεθεί με τα μέλη της οικογένειάς του, αλλά και το συγκλονιστικό ντοκιμαντέρ.

Κινηματογραφικοί Πειραματισμοί στην Εθνογραφία
Το «Hold on to Her» (Κινηματογραφικοί Πειραματισμοί), του Ρόμπιν Βάνμπεσιεν, που συμμετείχε στο Διεθνές Φεστιβάλ Κινηματογράφου του Βερολίνου, καταγράφει τις συλλογικές προσπάθειες θυμάτων, ακτιβιστών και άλλων αλληλέγγυων προκειμένου να διερευνηθεί η υπόθεση αστυνομικής και κρατικής βίας στο Βέλγιο εναντίον ενός μικρού κοριτσιού. Ακόμα, το «This Is Ballroom», των Juru και Vitã (Πανόραμα), ανεβάζει τους ρυθμούς και μας ταξιδεύει στην κουλτούρα του ballroom της ΛΟΑΤΚΙ+ σκηνής του Ρίο ντε Τζανέιρο, ενώ το «Rose» (Κινηματογραφικοί Πειραματισμοί) της Ανίκα Μάγιερ αποκαλύπτει με αφοπλιστικό τρόπο μέσα από Super8 φιλμάκια την ενδοοικογενειακή βία στο πλαίσιο της φαινομενικά ειδυλλιακής ζωής της γερμανικής οικογένειας της γιαγιάς της σκηνοθέτριας.

Η ενότητα «Κινηματογραφικοί Πειραματισμοί στην Εθνογραφία» έρχεται δυναμικά και περικλείει επίσης ένα πλήθος θεματικών όπως την ιατρικοποίηση της τρανς κοινότητας μέσα από την drag σάτιρα («Dr. XYZ: A Medical Drag Transthology»), ένα ποιητικό ταξίδι μύησης σε μία παραθαλάσσια μητριαρχική κοινότητα («Mother Mare») και την ωμή καθημερινότητα της εμπόλεμης βίας στον προσφυγικό καταυλισμό της Τζενίν στην Παλαιστίνη («Death in Jenin»). Το ντοκιμαντέρ «Apple Cider Vinegar», μια τρυφερή και όμορφη ταινία-δοκίμιο που με την υπνωτιστική φωνή της σκηνοθέτριας θέτει επείγοντα οικολογικά ερωτήματα μέσα από ένα διηπειρωτικό ταξίδι.

Initiations
Όπως κάθε χρόνο, το τμήμα «Initiations» εκτείνεται σε δύο ενότητες, Διεθνών Σπουδαστικών και Σπουδαστικών Ταινιών στην Ελλάδα, μέρος των οποίων γυρίστηκαν στο πλαίσιο του θερινού σχολείου «Athens Summer School in Visual Ethnographic Practices», μια συνεργασία του Ethnofest - Φεστιβάλ Εθνογραφικού Κινηματογράφου και του Πανεπιστημίου του Άμστερνταμ. Με διάθεση αναστοχασμού, πειραματισμού και τεκμηρίωσης της κοινωνικής πραγματικότητας, η νέα γενιά δημιουργών καταπιάνεται με μία ευρεία θεματική που περιλαμβάνει την αρχιτεκτονική, την οικολογία, τον φεμινισμό, τον εξευγενισμό, τις ταυτότητες και το μεταναστευτικό ζήτημα.

• Μετά το τέλος των προβολών του Ethnofest - Φεστιβάλ Εθνογραφικού Κινηματογράφου στις φυσικές αίθουσες θα διαδεχθεί μια σειρά από online προβολές που θα διαρκέσουν από τις 2 έως τις 8 Δεκεμβρίου.
• Μέρος των εσόδων της φετινής διοργάνωσης θα δοθεί σε εγχειρήματα για τη στήριξη του παλαιστινιακού λαού.

15ο Ethnofest | Διεθνές Φεστιβάλ Εθνογραφικού Κινηματογράφου της Αθήνας 26 Νοεμβρίου έως 8 Δεκεμβρίου 2024

• 26 Νοεμβρίου | Γαλλικό Ινστιτούτο στην Αθήνα - (Πρεμιέρα) Σίνα 31, Αθήνα, 106 80 
• 27 Νοεμβρίου - 1 Δεκεμβρίου | Κινηματογράφος Άστορ, Σταδίου 28, είσοδος εντός στοάς Κοραή, ΜΕΤΡΟ Πανεπιστήμιο
• 2 – 8 Δεκεμβρίου | Online
• 3 Δεκεμβρίου | Γαλλικό Ινστιτούτο στην Αθήνα
• Τιμές εισιτηρίων για τις προβολές στο Άστορ: €5 ανά προβολή | €3 ανά προβολή για φοιτητές και ανέργους
• Για τις προβολές που είναι δωρεάν στο κοινό θα τηρηθεί σειρά προτεραιότητας
• Τιμή εισιτηρίων για τις διαδικτυακές προβολές: €3 ανά προβολή
• Για περισσότερες πληροφορίες και το αναλυτικό πρόγραμμα: www.ethnofest.gr