Βάλια Γκέντσου: Ακροβατώντας στην αθωότητα - αυτή που δεν κατασκευάζεται, μόνο αποκαλύπτεται. Έκθεση φωτογραφίας στην iFocus Photo Gallery
Με αφορμή την αναδρομική έκθεση φωτογραφίας «Ό,τι αθώο παραμένει» στην iFocus Photo Gallery, η Βάλια Γκέντσου μιλάει στην ATHENS VOICE για τη φωτογραφία ως πράξη αφαίρεσης και εσωτερικής αναζήτησης. Για την αθωότητα που δεν επινοείται αλλά αποκαλύπτεται, για το βλέμμα που ισορροπεί ανάμεσα στην αλήθεια και τη γαλήνη, και για τις εικόνες που αντέχουν επειδή ξέρουν να ησυχάζουν.
«Ό,τι αθώο παραμένει». Τελικά, τι είναι αυτό που αντέχει;
Συνήθως αντέχει η αλήθεια που κουβαλά μία φωτογραφία, η καθαρότητά της, να μην «φωνάζει» με το στήσιμο της και τις αμέτρητες πληροφορίες της. Να εστιάζει στο ουσιώδες. Τότε αντέχει στο χρόνο και αποπνέει την αθωότητα της στιγμής και της ματιάς του δημιουργού.
Η αθωότητα είναι για εσάς επιλογή ή απώλεια;
Δεν επιλέγεις την αθωότητα. Εκείνη υφίσταται σε μορφή αύρας. Είναι απόρροια μιας προσωπικής θέασης του κόσμου και της ύλης γενικότερα. Και παραμένει.
Μπορεί μια φωτογραφία να είναι αληθινή χωρίς να είναι «αθώα»;
Η αθωότητα είναι κάτι που βλέπετε ή κάτι που προβάλλετε;
Σίγουρα η ματιά του δημιουργού δεν είναι ποτέ απόλυτα «ουδέτερη», επηρεάζει ως ένα βαθμό. Βλέπω την αθωότητα, την αναγνωρίζω, δεν την επινοώ ούτε την κατασκευάζω. Ο τρόπος όμως που τη «βλέπω» και την αποτυπώνω φωτογραφικά είναι εκείνος που διαμορφώνει το αποτέλεσμα.
Φωτογραφίζετε για να δείτε τον κόσμο ή για να καταλάβετε τον εαυτό σας;
Φωτογραφίζω για να αγγίξω διαφορετικές όψεις του κόσμου μέσα από την προσωπική ματιά, με ποιους τρόπους δηλαδή αντιλαμβάνομαι φωτογραφισμένο τον έσω και έξω κόσμο. Η διαδικασία αυτή οδηγεί και στην αυτογνωσία.
Τι αφαιρείτε πρώτα από μια εικόνα όταν τη «γυμνώνετε»;
Τον υπερβολικό θόρυβο, την ανούσια πληροφορία, την δραματικότητα, τα χίλια χρώματα, αν είναι έγχρωμη. Αφήνω όσα απαραίτητα αρκούν για να σταθεί η εικόνα μόνη της. Μια σιωπή, μια παρουσία, μια αίσθηση απουσίας, μια αντανάκλαση.
Η αφαίρεση στη δουλειά σας είναι αισθητική επιλογή ή ανάγκη;
Όπως και στην ποίηση με εκφράζει η λιτή φόρμα, έτσι και στη φωτογραφία είναι ο τρόπος που βλέπω πιο αφαιρετικός. Δεν είναι αισθητική επιλογή ούτε συνδέεται με το «ωραίο» και τις αποχρώσεις του. Επίσης, μέσα σε τέσσερις γωνίες κάδρου πόσα να χωρέσουν; Η αφαίρεση προκύπτει. Ως διαδικασία αποκοπής του περιττού.
Βάλια Γκέντσου: «Ό,τι αθώο παραμένει»
Βάλια Γκέντσου: «Ό,τι αθώο παραμένει»
Βάλια Γκέντσου: «Ό,τι αθώο παραμένει»
Βάλια Γκέντσου: «Ό,τι αθώο παραμένει»
Βάλια Γκέντσου: «Ό,τι αθώο παραμένει»
Βάλια Γκέντσου: «Ό,τι αθώο παραμένει»
Πότε μια φωτογραφία «λέει αρκετά» για εσάς και σταματάτε;
Όταν είναι αδύνατο να αφαιρέσεις πληροφορία από το κάδρο ούτε και να προσθέσεις. Όταν όλα εκεί είναι σημαντικά.
Παιδί, έφηβος, σώμα, βλέμμα. Τι είναι αυτό που σας τραβά ξανά και ξανά σε αυτά;
Επιστρέφω κατά καιρούς σε συγκεκριμένα μοτίβα ή εκείνα με πλησιάζουν. Τα παιδιά και οι έφηβοι διατηρούν ακόμα στο βλέμμα, στη στάση σώματος, στη κίνηση, το πρωταρχικά αθώο, το ανεπεξέργαστο, το εύθραυστο. Από την άλλη με έλκει ένα πρόσωπο με βλέμμα που το βαραίνει η σοφία του χρόνου ή που δεν προσποιείται κάτι ανοίκειο. Το υπαρξιακό κομμάτι της αποτύπωσης με ενδιαφέρει και αυτό προσπαθώ να «διαβάσω» στη φωτογραφία, όχι το αισθησιακό ούτε το εικαστικό.
Το γυμνό σώμα στη δουλειά σας μοιάζει ήσυχο, σχεδόν ιερό. Είναι συνειδητή πρόθεση;
Ως ένα σημείο, ναι. Όταν μέσα από πολλά καρέ επιλέγω τα συγκεκριμένα, σημαίνει πως συνειδητά επιλέγω. Πλησιάζω το γυμνό σώμα με τρυφερότητα, σαν εικόνα ιερή, αλλά και ρεαλιστική, σαν γλυπτό που αντιστέκεται στη σμίλη, σαν λέξη ατίθαση που δεν παγιδεύεται σε νόρμες. Διαχέεται το σώμα και ψάχνω την αχίλλειο φτέρνα του. Κάθε φορά δυσκολεύομαι να αποφασίσω με ποιους τρόπους θα διαχειριστώ φωτογραφικά τη γυμνότητά του. Το σώμα «αντιστέκεται» στην απόλυτη έκθεση και μόνο του με οδηγεί στο όριο. Από τη στιγμή που δεν θα το σεβαστώ, η φωτογραφία παύει να ενισχύει τη μεταμορφωτική της πλευρά και απλά καταγράφει, με τον ένα ή τον άλλο τρόπο, μέρη του σώματος.
Λέτε ότι δεν επεμβαίνετε. Είναι αυτό για εσάς ελευθερία ή πειθαρχία;
Ούτε το ένα ούτε το άλλο. Δεν αισθάνομαι απελευθερωμένη όταν δεν επεμβαίνω, ούτε πειθαρχώ σε κάποια εσωτερική φωνή που επίμονα με προτρέπει να «διορθώσω» την εικόνα ή να την αφήσω ως έχει. Τις περισσότερες φορές είναι θέμα στιγμής, οργάνωσης του κάδρου, απόφασης να εμπιστευθώ την «αλήθεια» της εικόνας. Άλλοτε πάλι όχι.
Βάλια Γκέντσου: «Ό,τι αθώο παραμένει»
Βάλια Γκέντσου: «Ό,τι αθώο παραμένει»
Βάλια Γκέντσου: «Ό,τι αθώο παραμένει»
Βάλια Γκέντσου: «Ό,τι αθώο παραμένει»
Υπάρχει στιγμή που «χάνετε» μια φωτογραφία επειδή δεν παρεμβαίνετε;
Βέβαια, συμβαίνει. Λίγο πολύ είναι επιλογή και ρίσκο, γιατί, αν παρέμβεις, μπορεί η φωτογραφία να αποδώσει το maximum των δυνατοτήτων της. Σε άλλες περιπτώσεις όμως, χάνει μέρος από την ακεραιότητά της.
Πόσο χώρο αφήνετε στο τυχαίο;
Η τυχαία λήψη είναι μεγάλη υπόθεση. Λυτρωτική, όταν κατορθώνεις να επιτύχεις το ζητούμενο με μία λήψη. Παγίδα, όταν επαναπαύεσαι σε αυτήν, ειδικά στην αρχάρια φάση της δουλειάς.
Μπορεί η καθημερινότητα να γίνει ποιητική χωρίς να εξιδανικευτεί;
Μπορεί, στο βαθμό που το βλέμμα του φωτογράφου είναι σε εγρήγορση και έχει την ικανότητα να απομονώσει στιγμές «ποίησης» στο δρόμο ή σε εσωτερικούς χώρους, δίχως να τις ωραιοποιήσει, αλλά να αποδώσει την εσωτερική τους ένταση, τις αντιθέσεις, τα οξύμωρα.
Αμφισβητείτε τον εαυτό σας όταν βλέπετε τη δουλειά σας ολοκληρωμένη;
Κατηγορηματικά, ναι. Μάλιστα τις περισσότερες φορές αισθάνομαι την ανάγκη να πετάξω όλες τις φωτογραφίες. Σε δεύτερο κοίταγμα, αμφισβητώ την αρχική μου πρόθεση, τουλάχιστον για ένα σώμα φωτογραφιών. Συνήθως αναρωτιέμαι πώς θα τις υπερβώ, ξεκινώντας ένα καινούργιο κύκλο δουλειάς. Στο τέλος, το πρόσημο είναι θετικό.
Βάλια Γκέντσου: «Ό,τι αθώο παραμένει»
Βάλια Γκέντσου: «Ό,τι αθώο παραμένει»
Βάλια Γκέντσου: «Ό,τι αθώο παραμένει»
Βάλια Γκέντσου: «Ό,τι αθώο παραμένει»
Μία εικόνα από την έκθεση που σας αντιπροσωπεύει, χωρίς να την περιγράψετε, τι κουβαλά;
Την ηχώ των αναμνήσεων. Τα «κλικ» του μυαλού. Μυρωδιές. Χρώμα. Νερό. Σιωπές. Θλίψη. Έλλειψη. Σώμα. Ανεμελιά. Ζωή στο μεδούλι.
Τι θα θέλατε να μείνει στον θεατή φεύγοντας από την έκθεση;
17°
