«Σημείο Κάλλας»: Η Εθνική Λυρική Σκηνή τιμά τη Μαρία Κάλλας με μια εμβληματική έκθεση στον χώρο του Αρχαίου Θεάτρου Επιδαύρου
Με αφορμή την ανασύνθεση της ιστορικής Μήδειας του 1961 στο Αρχαίο Θέατρο της Επιδαύρου, η Εθνική Λυρική Σκηνή παρουσιάζει την έκθεση Σημείο Κάλλας στον περιβάλλοντα χώρο του Αρχαίου Θεάτρου Επιδαύρου, από τις 18 έως και τις 21 Ιουνίου 2026, με την υποστήριξη της ΔΕΗ.
Την επιμέλεια της έκθεσης της Εθνικής Λυρικής Σκηνής υπογράφει ο κορυφαίος, διεθνής Έλληνας σκηνογράφος Διονύσης Φωτόπουλος, ενώ το video art και τη βιντεοεγκατάσταση δημιουργεί ο εικαστικός και video designer Παντελής Μάκκας. Η έκθεση θα ανοίξει για το κοινό την Πέμπτη 18 Ιουνίου στις 19.00 και θα παραμείνει επισκέψιμη έως και την Κυριακή 21 Ιουνίου στις 20.00.
Η σκηνογραφική ματιά, η πολυετής θεατρική εμπειρία και το πάθος του Διονύση Φωτόπουλου και η σύγχρονη εικαστική γλώσσα του Παντελή Μάκκα ξαναφέρνουν τη μορφή της Μαρίας Κάλλας στην Επίδαυρο μέσα από την έκθεση της Εθνικής Λυρικής Σκηνής με τίτλο Σημείο Κάλλας. Μνήμες από τη Μήδεια του 1961, με την υπογραφή των Αλέξη Μινωτή και Γιάννη Τσαρούχη, στιγμές και σπαράγματα από την προετοιμασία της, καθώς και η μορφή της Κάλλας μέσα από σπάνιο φωτογραφικό υλικό δημιουργούν μια εικαστική σύνθεση που αποτελεί μια βιωματική προσέγγιση της ιστορικής παραγωγής της ΕΛΣ, καθώς ο Διονύσης Φωτόπουλος υπήρξε μέλος της δημιουργικής ομάδας της Μήδειας του 1961 ως βοηθός του Γιάννη Τσαρούχη.
Μέσα στην οργιώδη φύση που περιβάλλει το Αρχαίο Θέατρο της Επιδαύρου θα τοποθετηθούν οθόνες λεντ συνολικής επιφάνειας 200 τ.μ., αρθρωμένες σε πέντε διαφορετικές ενότητες, καθώς και μια ειδική κατασκευή, πάνω στις οποίες θα προβάλλονται εικαστικές συνθέσεις από το αρχειακό υλικό που σώζεται από την παραγωγή της Μήδειας. Στη διαδρομή προς την είσοδο του Αρχαίου Θεάτρου τους θεατές θα συνοδεύει η φωνή της Μαρίας Κάλλας, μέσα από μια ειδική ηχητική εγκατάσταση που θα στηθεί στον χώρο.
Οι επισκέπτες του αρχαιολογικού χώρου και οι θεατές της παράστασης θα έχουν την ευκαιρία να «ταξιδέψουν νοερά» στη δημιουργία της Μήδειας του 1961 καθώς θα περιδιαβαίνουν την έκθεση με τις προβολές των ιστορικών ντοκουμέντων της παραγωγής δίπλα στα πρωτότυπα έργα του αρχαίου πολιτισμού που αποτέλεσαν την πηγή έμπνευσης του Τσαρούχη για τη δημιουργία των κοστουμιών και όλων των συστατικών μερών του σκηνικού.
Για τη δημιουργία της έκθεσης αντλήθηκε υλικό τόσο από τις πολύτιμες συλλογές του Νίκου Πετσάλη-Διομήδη, του Κλεισθένη Δασκαλάκου και του Δημήτρη Πυρομάλλη όσο και από το Αρχείο της ΕΛΣ, καθώς και το Αρχείο Κατίνας Παξινού και Αλέξη Μινωτή (ΜΙΕΤ-ΕΛΙΑ).
Ο Καλλιτεχνικός Διευθυντής της ΕΛΣ Γιώργος Κουμεντάκης επισημαίνει: «Από τις πρώτες μας επισκέψεις στην Επίδαυρο για την προετοιμασία της Μήδειας, η παρουσία και η μνήμη της Κάλλας στο Αρχαίο Θέατρο ήταν κάτι περισσότερο από κυρίαρχες. Έχοντας ως βασικό γνώμονα να τιμήσουμε τη μνήμη της θρυλικής Ελληνίδας σοπράνο που άλλαξε την τέχνη της όπερας, αποφασίσαμε να αναλάβουμε το καλλιτεχνικό ρίσκο της ανασύνθεσης της ιστορικής Μήδειας του 1961, την οποία σημάδεψε με την υψηλή τέχνη της. Όσο η έρευνα και η μελέτη του αρχειακού υλικού προχωρούσαν, όσο η μορφή της Κάλλας ήταν μαζί μας σε κάθε απόφαση που έπρεπε να λάβουμε, σε κάθε δυσκολία που καλούμασταν να ξεπεράσουμε, σε κάθε νότα του έργου που η ίδια ανέσυρε από τη λήθη, τόσο η ιδέα μιας έκθεσης για την αξεπέραστη τραγωδό και την ιδανική ερμηνεύτρια του Κερουμπίνι επανερχόταν διαρκώς. Η αποδοχή του Διονύση Φωτόπουλου –του κορυφαίου σκηνογράφου και στενού συνεργάτη του Γιάννη Τσαρούχη– να αναλάβει την επιμέλεια, φέρνοντας στο φως τη δική του βιωματική εμπειρία, ήταν το σημείο εκκίνησης. Οι σπουδαίες συλλογές που έχει πλέον στην κατοχή του το αρχείο της ΕΛΣ –με πιο πρόσφατη την απόκτηση της πολύτιμης συλλογής του Νίκου Πετσάλη-Διομήδη–, αλλά και η συνεργασία μας με το Αρχείο Κατίνας Παξινού και Αλέξη Μινωτή από το ΜΙΕΤ-ΕΛΙΑ, ήταν η βάση πάνω στην οποία θεμελιώθηκε η έκθεση. Ο Διονύσης Φωτόπουλος ανέθεσε στον εικαστικό Παντελή Μάκκα να δημιουργήσει τις βιντεοεγκαταστάσεις που θα ανακαλύψουμε στο φυσικό τοπίο της Επιδαύρου. Ευχαριστώ θερμά το Υπουργείο Πολιτισμού και την Υπουργό Λίνα Μενδώνη, για την ενθάρρυνση και την πολύτιμη βοήθεια για τη δημιουργία της έκθεσης· τη ΔΕΗ, που στάθηκε πολύτιμος αρωγός μας, τόσο στην παραγωγή της Μήδειας όσο και στις ανάγκες της έκθεσης, αλλά και το Ίδρυμα Σταύρος Νιάρχος, που είναι πάντα στο πλευρό μας».
O εικαστικός Παντελής Μάκκας σημειώνει: «Στην ανάβαση προς το Αρχαίο Θέατρο της Επιδαύρου, το τοπίο μετατρέπεται σε σκηνή μνήμης και μετάβασης. Πριν ακόμη ο θεατής συναντήσει τη Μήδεια επί σκηνής, εισέρχεται σε μια διαδρομή πέντε στάσεων μέσα στο δάσος – μια βιντεοεγκατάσταση που λειτουργεί ως τελετουργική προετοιμασία, μια μύηση στο πρόσωπο, τη σιωπή και το ίχνος. Οι εικόνες που προβάλλονται είναι θραύσματα: αποσπασματικές παρουσίες της Μαρίας Κάλλας, από την ιστορική παράσταση του 1961. Όχι ως αρχειακή αναπαράσταση, αλλά ως ζωντανό υλικό που διασπάται, ανασυντίθεται και επανεμφανίζεται μέσα στη φύση. Το πρόσωπο, το βλέμμα, η χειρονομία – όλα διαλύονται και συγχωνεύονται με το φως, τα φύλλα, τη σκιά. Η Κάλλας δεν εμφανίζεται ως μορφή του παρελθόντος, αλλά ως ενέργεια που επιμένει».
Έκθεση
Σημείο Κάλλας
Περιβάλλων χώρος Αρχαίου Θεάτρου Επιδαύρου
18-21 Ιουνίου 2026
Εγκαίνια: Πέμπτη 18 Ιουνίου στις 19.00
66 καλλιτεχνικές πλατφόρμες, περισσότεροι από 1.100 καλλιτέχνες από 22 χώρες και ένα τετραήμερο πρόγραμμα με εκθέσεις, performances, συζητήσεις και δράσεις
Με αφορμή τα 200 χρόνια από τον θάνατο του μεγάλου λογοτέχνη, η διεθνής έκθεση «Ιούλιος Βερν 200: Η Συναρπαστική Εμπειρία» κάνει στάση στο Κέντρο Πολιτισμού Ελληνικός Κόσμος
Το «Σκοτεινό γυαλί» του Αλέξανδρου Καπετάνου, σε επιμέλεια Χριστόφορου Μαρίνου, μεταφέρει στη ζωγραφική τους πολυελαίους του θεατρικού έργου, ανάμεσα στη μνήμη, το σκοτάδι και ένα φως που μόλις διακρίνεται
Η «FROM CHANIA TO PAROS 1995-2026» συγκεντρώνει στην Πάρο καλλιτέχνες που συνδέθηκαν με μια εικαστική διαδρομή τριών δεκαετιών, από την γκαλερί «Τζάμια-Κρύσταλλα» μέχρι το t.k. place Art Gallery
Αντικείμενα και τεκμήρια της Ελλάδας των 80s, πολιτικές γελοιογραφίες της Μεταπολίτευσης, αρχιτεκτονικές μινιατούρες της προσεισμικής Κεφαλονιάς, φιγούρες του Καραγκιόζη και υλικό για τη σχέση μουσικής και κινηματογράφου
Ο ζωγράφος παρουσιάζει παράλληλα τις εκθέσεις «Κλεμμένος Πειρατής» και «Beauty and Blue» στην Kapopoulos Fine Arts και στο «Πάτμιον» Πνευματικό Κέντρο.
Η πρώτη Cycladic Biennale ανοίγει τον διάλογο ανάμεσα στη σύγχρονη τέχνη, τη μνήμη και τον νησιωτικό χώρο, μετατρέποντας το νησί σε έναν ανοιχτό εκθεσιακό χάρτη
17°
