Παντελή Τσάτση και Εύα Αποστολίδου, είναι όλα έτοιμα για την 9η Art Thessaloniki;

Art Thessaloniki, International Contemporary Art Fair, χρονιά ένατη και ορίστε το preview. Λίγο πριν την έναρξη, και καθώς για άλλον έναν Μάιο, έλληνες και διεθνείς καλλιτέχνες, συλλέκτες και γκαλερί θα ανταμώσουν στη Θεσσαλονίκη, οι ψυχές της, Παντελής Τσάτσης και Εύα Αποστολίδου μας ξεναγούν στα ντεσού της φετινής διοργάνωσης. Με συνεργασίες όπως αυτή με τη ρουμανική Art Fair MoBU Bucharest, όπως και με την Biennale OSTEN των Σκοπίων, που στόχο έχουν την ενίσχυση της καλλιτεχνικής δημιουργίας, της ανταλλαγής και της διαμόρφωσης ενός πολιτιστικού δικτύου στη Νοτιοανατολική Ευρώπη, η φετινή Art Thessaloniki International Contemporary Art Fair διαθέτει ένα αξιόμαχο ρεπερτόριο. Φέτος, επίσης, τιμάται το έργο της Βάνας Ξένου, με την παρουσίαση της γλυπτικής εγκατάστασης «ΕΛΕΥΣΙΣ». Η Ξένου που έχει συνδέσει ένα μεγάλο μέρος της καλλιτεχνίας της με τα Ελευσίνια Μυστήρια, παρουσιάζει ένα μέρος του ευρύτερου εγχειρήματος το οποίο παρουσιάστηκε συνολικά στο πλαίσιο της Ελευσίνας – Πολιτιστικής Πρωτεύουσας της Ευρώπης, Επίσης τιμώμενη περσόνα θα είναι και η γλύπτρια Ασπασία Παπαδοπεράκη (1942-2026), ενώ, όπως κάθε χρόνο, η φουάρ θα δώσει βήμα στους νέους δημιουργούς έως 33 χρονών. Δέκα από αυτούς, σε συνεργασία με την Πολιτιστική Εταιρεία Επιχειρηματιών Βορείου Ελλάδος θα παρουσιάσουν τη δουλειά τους δωρεάν, διεκδικώντας το βραβείο Mataroa 2026.

Μιλώντας για βραβεία, να ακόμα μια ολόφρεσκια προσθήκη: τα Βραβεία Όπυ Ζούνη, με πρωτοβουλία της οικογένειας Πέτρου Ζούνη, θα ενισχύσουν οικονομικά τρεις ανεξάρτητους καλλιτέχνες με έπαθλα εις μνήμη της ιέρειας της γεωμετρικής αφαίρεσης και του κονστρουκτιβισμού. Τελευταίο αλλά καθόλου αμελητέο: μέσω του Independent Artists Project, για άλλη μια χρονιά, θα δοθεί βήμα σε ανεξάρτητους καλλιτέχνες, προκειμένου να επικοινωνήσουν τη δουλειά τους απευθείας με το κοινό, τους επιμελητές και τους συλλέκτες. Έτσι μετά το σύνθημα (9^η Art Thessaloniki International Contemporary Art Fair), πάμε και στο παρασύνθημα: Παντελή Τσάτση, πες μας ακόμα περισσότερα…

Η Θεσσαλονίκη σήμερα, σε σχέση με το χθες, βρίσκεται σε μια ενδιαφέρουσα μεταβατική φάση. Κάποτε ήταν μια πόλη όπου η τέχνη δεν φιλοξενούνταν «κάπου» περιστασιακά, αλλά είχε μόνιμη στέγη σε γκαλερί που άφησαν βαθύ αποτύπωμα: ΖΜ, Κοχλίας, Artforum, Μύλος, Βίλκα. Σήμερα η στέγη αυτή έχει χαθεί, όμως οφείλω να ξεκαθαρίσω πως η Art Thessaloniki Fair δεν έρχεται για να καλύψει έναν θεσμό, έρχεται να υπενθυμίσει πόσο αναγκαία είναι η ύπαρξη θεσμών με όραμα, διάρκεια και διεθνή προσανατολισμό.

Το καινούργιο που θα δούμε φέτος είναι η μεγάλη αύξηση με συμμετοχή καλλιτεχνών από Μαϊάμι - Εσθονία, Ελβετία, Σερβία, Γερμανία, Παλαιστίνη, Ισραήλ κ.α. με σημαντικούς καλλιτέχνες. Αυτό δεν είναι απλώς ποσοτικό στοιχείο· αλλάζει τη δυναμική, ανοίγει διαλόγους και τοποθετεί τη διοργάνωση σε ένα πιο διεθνές πλαίσιο. Σε σύγκριση με άλλες ευρωπαϊκές Art Fair, η δική μας στη Θεσσαλονίκη έχει μια ιδιαίτερη ταυτότητα. Την βλέπω και τη νιώθω ως σημείο συνάντησης με έντονο βαλκανικό παλμό, που όμως συνομιλεί ισότιμα με τη διεθνή σκηνή. Αυτή η ισορροπία είναι και το πλεονέκτημά της.

Η Θεσσαλονίκη είναι πιο απαιτητική από την Αθήνα στον χώρο της τέχνης, κυρίως λόγω μικρότερης αγοράς και λιγότερων δομών. Ωστόσο, αυτό δημιουργεί και μια πιο συμπαγή κοινότητα, όπου οι σχέσεις είναι πιο άμεσες και ουσιαστικές. Με έναν τρόπο, η δυσκολία αυτή λειτουργεί και ως φίλτρο ποιότητας.

Η ελληνική τέχνη έχει μια φρεσκάδα και μια τόλμη που τη διαφοροποιεί. Σε σχέση με τους παλιούς θρύλους, υπάρχει λιγότερος δισταγμός και περισσότερη διάθεση για πειραματισμούς. Για αυτό και έχουμε θεσμοθετήσει τα βραβεία για νέους ως 33 χρόνων και για ανεξάρτητους καλλιτέχνες. Στόχος είναι να βρούμε ταλέντα που θα ξεπεράσουν τους παλιούς θρύλους. Από τους «παλιούς» θρύλους, πάλι, με συγκινούν εκείνοι που συνδύαζαν το έργο με ήθος, που δεν ήταν μόνο σπουδαίοι καλλιτέχνες αλλά και άνθρωποι με ποιότητα στη σχέση και στη φιλία. Οι σχέσεις φιλίας που αναπτύξαμε με κάποιους, εσωτερικά καμιά φορά νιώθω πως μου άφησαν πιο ανεξίτηλο αποτύπωμα, αγγίζοντας με βαθύτερα και από το ίδιο το έργο.

Όταν ήμουν μικρός στις Σέρρες, τα όνειρα είχαν έντονη επιθυμία δημιουργίας και εξέλιξης. «Προσευχόμουν» — αν το πούμε έτσι — να μπορέσω να ζήσω μια ζωή με νόημα, γεμάτη έκφραση, ελευθερία, πάντα κοντά στην τέχνη, ως οργανωτής και ως δημιουργός. Θεωρώ ότι «τα κατάφερα» αλλά συνεχίζω με το ίδιο πάθος και πείσμα να ονειρεύομαι. Ίσως και πιο συνειδητά πλέον.