17 Έλληνες καλλιτέχνες εκθέτουν για τον Κάφκα στην Πράγα

Το 2024 ορίστηκε ως το έτος Κάφκα, καθώς συμπληρώθηκαν 100 χρόνια από τον θάνατο του μεγάλου γερμανόφωνου λογοτέχνη που γεννήθηκε στην Πράγα και πέθανε από φυματίωση το 1924 σε ένα σανατόριο στη Βιέννη. Κατά τη διάρκεια του έτους αυτού, προγραμματίστηκε πλήθος εκδηλώσεων. Το Felios Foundation, με αφορμή αυτό το γεγονός, οργάνωσε μια έκθεση που αποτελούνταν αποκλειστικά από νέες αναθέσεις έργων σε 17 καλλιτέχνες. Η έκθεση αυτή «Κ. ή ο συλλογικός τρόμος του ατομικού» ταξιδεύει στην Πράγα για έναν μήνα.

Η έκθεση Ελλήνων καλλιτεχνών για τον Φράντς Κάφκα στην Πράγα

17 Έλληνες καλλιτέχνες κλήθηκαν να εισέλθουν στο ιδιαίτερο καφκικό σύμπαν της «Μεταμόρφωσης», της «Δίκης», της «Σωφρωνιστικής αποικίας» ή άλλων κειμένων του Φραντς Κάφκα, προσπαθώντας να αποτυπώσουν είτε στοιχεία από το έργο του είτε προσωπογραφίες του, με ποικίλα καλλιτεχνικά μέσα, όπως ζωγραφική, φωτογραφία και κατασκευές... Το αποτέλεσμα ήταν μια έκθεση, που παρουσιάστηκε τον Νοέμβριο του 2024 στον στον χώρο του Ιδρύματος «Η άλλη Αρκαδία», στη 16 Φωκίωνος Νέγρη με τον τίτλο «Κ. ή ο συλλογικός τρόμος του ατομικού». 

Το πρότζεκτ αυτό, σε συνεργασία του ιδρύματος με την Ελληνική Πρεσβεία στην Τσεχία, θα παρουσιαστεί στο Clam-Gallas Palace, ένα από τα σημαντικότερα μπαρόκ ανάκτορα της Πράγας, ανεγερμένο στις αρχές του 18ου αιώνα, το οποίο υπήρξε ιστορικά κέντρο κοινωνικής και καλλιτεχνικής ζωής και σήμερα λειτουργεί ως πολιτιστικός χώρος για εκθέσεις και εκδηλώσεις. Στο πέρασμα του χρόνου, το παλάτι χρησιμοποιήθηκε και από κρατικές υπηρεσίες, ενώ ο χώρος συνδέεται και με τον Φραντς Κάφκα, καθώς εργάστηκε εκεί ως ασκούμενος μετά την ολοκλήρωση των νομικών του σπουδών.

Η έκθεση αυτή αποτελεί έναν διάλογο της σύγχρονης ελληνικής καλλιτεχνικής δημιουργίας με το έργο του Φραντς Κάφκα και τις κύριες θεματικές που τον απασχολούν: οι μηχανισμοί της εξουσίας και της απόδοσης δικαιοσύνης, το παράλογο της ύπαρξης, τα όρια της βίας, το αίσθημα της τιμωρίας, η γραφειοκρατική ασφυξία, η δουλειά ως δουλεία, η σχέση με την οικογένεια, οι συμβάσεις της κοινωνικής συνύπαρξης... Και όλα αυτά μέσα από το δικό του πρίσμα και μια κυνική ειρωνεία που χαρακτηρίζει τη γραφή του και καθιστά μοναδικό τον τρόπο σκέψης του. Άλλωστε ο ίδιος ασφυκτιούσε ανάμεσα στο επάγγελμα που είχε επιλέξει (;) να ασκεί και την ανάγκη του να εκφράζεται μέσω του γραπτού λόγου. Εντέλει απεβίωσε στον Μεσοπόλεμο, έχοντας βιώσει την αγριότητα του Α' Παγκοσμίου Πολέμου, δίχως όμως να προλάβει την άνοδο του Χίτλερ και τα εγκλήματα του Γ' Ράιχ απέναντι στους Εβραίους.

Όπως σημειώνει ο συγγραφέας Μισέλ Φάις στο εισαγωγικό του κείμενο «Μια αυτονόητη επιστροφή», ο Φραντς Κάφκα προσπάθησε να ξεδιαλύνει —και ίσως να περιπλέξει— μέσα από το έργο του (αλλά και τα ημερολογιακά και επιστολικά του κατάλοιπα) ισόβιους διχασμούς: Τσέχος που γράφει στα γερμανικά, νομικός σύμβουλος που αισθάνεται συγγραφέας, Εβραίος που δεν πατάει στη συναγωγή, ισόβιος εργένης που κατά διαστήματα παριστάνει τον αρραβωνιασμένο, ευυπόληπτος αστός που συχνάζει σε καταγώγια, έφηβος που γερνάει απότομα, φυγάνθρωπος που διψά για συνάθροιση.
Δύο χρόνια μετά την αρχική του παρουσίαση στην Αθήνα, η έκθεση επιστρέφει στον γενέθλιο τόπο του συγγραφέα —στην «μητερούλα με τα γαμψά νύχια»— στην Πράγα, μια πόλη που διαπότισε τη γραφή του, κατέσκαψε τον ύπνο και την υγεία του, στοίχειωσε τους περιπάτους του, τον κράτησε σχεδόν αμετακίνητο εντός της και τον δέχτηκε μέσα της «φασκιωμένο σαν βρέφος».

ΙNFO
Clam-Gallas Palace, 19 Μαΐου έως 21 Ιουνίου
Husova 20, 110 00 Staré Město, Prague, Czech Republic, Τρίτη έως Κυριακή 10:00 – 18:00