Το Λούβρο και το Παρίσι του Πολύκλειτου Ρέγκου

Το ασανσέρ στο Βαφοπούλειο δεν λειτουργεί κι έτσι ανεβαίνω τους πέντε ορόφους για την έκθεση του Πολύκλειτου Ρέγκου με τα πόδια. Κανένα πρόβλημα, θα σκαρφάλωνα ως και στην κορυφή του Χορτιάτη για να δω οτιδήποτε με υπογραφή Πολύκλειτος Ρέγκος. Πάπα της Μακεδονίτικης ζωγραφικής τον αποκαλούσε ο Βαφόπουλος, και είχε τα χίλια δίκια, αφού μέχρι να επιστρέψει ο Ρέγκος από το Παρίσι, όπου για πέντε χρόνια μαθήτευσε στην Ακαδημία Grande Chaumiere, η ζωγραφική στη Θεσσαλονίκη του Μεσοπολέμου ήταν ανύπαρκτη.

Να όμως που με το που ήρθε στην πόλη, η λευκή στήλη και ο άγραφος πίνακας γέμισαν από το πληθωρικό του έργο. Πορτρέτα, αυτοπροσωπογραφίες, τοπία, γειτονιές, Αθωνική Πολιτεία, χρωματιστά ή ασπρόμαυρα, τα έργα του Ρέγκου συνδέθηκαν αυτόματα με τα έργα και τις ημέρες του κύκλου που ήταν συνασπισμένος πλάι στο περιοδικό Μακεδονικές Ημέρες. Αυτού του κύκλου που διακόνησε τον εσωτερικό μονόλογο και έφερε στη Θεσσαλονίκη τον μοντερνισμό σε πολυποίκιλες εκδοχές: από τον Πεντζίκη ως τον Πολύκλειτο Ρέγκο, μερικές λέξεις και μερικές πινελιές είναι ο δρόμος.

Και επιτέλους, μπορεί να φτάνω λαχανιασμένος στον πέμπτο όροφο, όμως με το που μπαίνω στην έκθεση «Το Λούβρο του Πολύκλειτου Ρέγκου», η κούραση πάει περίπατο. Το δε θέαμα είναι διπλά μαγικό. Ένα, γιατί είμαι στη μεγάλη αίθουσα ολομόναχος, και δυο, γιατί αυτά τα έργα του Ρέγκου εκτίθενται για πρώτη φορά στο κοινό, άρα τον νου σας, ματάκια μου, και απόλαυσε, ψυχή μου. Πρόκειται για έργα πρώιμα ή καλύτερα ασκήσεις ύφους, μαθητεία και σπουδή επάνω στο έργο των μεγάλων δασκάλων.

Εδώ κινείται η έκθεση και μια περίληψη προηγουμένων δεν βλάπτει: Ολοκληρώνοντας τις σπουδές του στην Καλών Τεχνών της Αθήνας δίπλα στον Νικηφόρο Λύτρα, ο νεαρός Πολύκλειτος Ρέγκος και η σύζυγός του Γεωργία αναχωρούν μετά τον γάμο τους το 1930 για το Παρίσι. Τα έργα που παρουσιάζονται στο Βαφοπούλειο, είναι ακριβώς από εκείνη την περίοδο, τότε που ο νεαρός ζωγράφος στέκεται ενώπιον των ιερών τεράτων και στο μπλοκ του προβαίνει σε εντατικές μιμήσεις του ύφους τους, προκειμένου να βρει το δικό του.

Μεγαλειώδεις σπουδές: περιπλανιέμαι ανάμεσα σε Ελ Γκρέκο και Μποτιτσέλι, Τιντορέτο και Βερονέζε, όπως τους κόπιαρε ο Ρέγκος, ενώ την ίδια στιγμή στέκομαι θαμπωμένος από τα γυμνά του: κορμιά ερωτικά και λάγνα, γραμμές αδρές, γυναικεία μοντέλα στα όρια της τσαούσας ντόμινα, αρχαιοελληνικό κάλλος αρσενικών κούρων και αιγυπτιακά φαραωνικά κορμιά, δίπλα το ένα με το άλλο.

Χρήσιμη επανάληψη: αυτά τα έργα του καλλιτέχνη, εκτίθενται δημόσια για πρώτη φορά, ενώ στο κέντρο ακριβώς της έκθεσης υπάρχουν αναμνηστικές φωτογραφίες του ζεύγους Γεωργίας και Πολύκλειτου από τα χρόνια σε εκείνο το Παρίσι. Το φισίκ του Ρέγκου (βρίσκω) έχει κάτι από τον Βάλτερ Μπέντζαμιν, τον Λέον Τρότσκι και τον Γκρούτσο Μαρξ, ίσως αργότερα με τη σύζυγό του να πάνε να ακούσουν τον Μορίς Σεβαλιέ να τραγουδά στη Μονμάρτη, μπορεί στο διπλανό τραπέζι εκείνη τη νύχτα να κάπνιζε η Γετρούδη Στάιν και στο μπαρ να τα έτσουζαν ο Χέμινγουεϊ με τον Νταλί. Το Παρίσι της εποχής εκείνης ήταν η χώρα της τέχνης και των θαυμάτων και θεωρώ ότι σίγουρα, όταν ο Ρέγκος και η σύζυγός του επέστρεψαν στη Θεσσαλονίκη, θα το περιέγραψαν στο καφέ του προπολεμικού ξενοδοχείου Αστόρια στην Τσιμισκή με Αγίας Σοφίας, εκεί που σύχναζε ο κύκλος των Μακεδονικών Ημερών, διψασμένος για νέα από τον έξω κόσμο.

Να πάτε, ειδικά όλοι εσείς που ακούσατε τις προάλλες τον Γιώργο Σκαμπαρδώνη να ξεπροβοδίζει τον Σαββόπουλο στον άλλο κόσμο, κάνοντας λόγο για εκείνη την περίφημη Θεσσαλονίκη των Μακεδονικών Ημερών, που μεγάλο κομμάτι από την εσωτερική παρακαταθήκη της κουβαλούσε μέσα του ο Διονύσης. Μέρος της σε εικόνα και ψυχή ήταν ο Πολύκλειτος Ρέγκος, ζωγράφος τεράστιας αξίας, χέρι δεινό, τέχνη μεγάλη.

«Το Λούβρο του Πολύκλειτου Ρέγκου» στο Βαφοπούλειο Πνευματικό Κέντρο, έως τις 05 Νοεμβρίου 2025