Οι κέρινοι πίνακες της Γιούλικας Ψιμούλη

Μια ιδιαίτερη συνομιλία ανάμεσα στην εικαστική αναζήτηση και τον πειραματικό ήχο παρουσιάζεται στη νέα έκθεση που φέρνει στο προσκήνιο το έργο της Γιούλικας Ψιμούλη και την ηχητική εγκατάσταση του Πέτρου Τατσιόπουλου στη γκαλερί της Έρσης

Η επιστροφή των «Κέρινων Πινάκων» της Γιούλικας Ψιμούλη

Η Γιούλικα Ψιμούλη, αρχιτέκτονας και εικαστικός, με σημαντική παρουσία και στη λογοτεχνία και την εικονογράφηση, και ο Πέτρος Τατσιόπουλος, δημιουργός με σπουδές στην αρχιτεκτονική, τις εικαστικές τέχνες και την ηχητική τέχνη, συνομιλούν μέσα από δύο παράλληλες διαδρομές που τέμνονται στην τόλμη του πειραματισμού, στην έκθεση με τίτλο «οι κέρινοι πίνακες - η αναζήτηση της τυχαιότητας» στην γκαλερί Έρση.

Τρεις δεκαετίες μετά τη δημιουργία τους, τα έντεκα κέρινα αποτυπώματα της Γιούλικας Ψιμούλη επανέρχονται δυναμικά στο φως, ολοκληρωμένα πλέον σε ένα ενιαίο σώμα έργου. Ξεκίνησαν ως άσκηση προσωπικής αναζήτησης και κατέληξαν σε μια βαθιά καλλιτεχνική κατάθεση πάνω στην έννοια του «τυχαίου» — μιας έννοιας κεντρικής τόσο στη διαδικασία δημιουργίας όσο και στη θεματική των έργων.
Με αφετηρία τη ρευστότητα του κεριού, η Ψιμούλη χτίζει μια αισθητική και φιλοσοφική γλώσσα που συνομιλεί με έννοιες όπως η ύπαρξη, ο θάνατος, η ποίηση, η γυναικεία ταυτότητα, η αγάπη, η Θεογονία, η προσφυγιά, η γήρανση και η τρίτη ηλικία, η ερήμωση, η φύση και η μνήμη. Το υλικό – κερί, μελάνι και ακρυλικό σε καφέ χαρτί – γίνεται το μέσο για να «ψηλαφηθεί» το όριο ανάμεσα στη βούληση και την αβεβαιότητα.

Η συνέπεια στην εκτέλεση και η θεματική των έργων, συνειδητή αλλά και δεκτική σε όλες τις τυχαιότητες που αναπόφευκτα προέκυψαν, χαρακτηρίζει αυτή τη συλλογή, της προσδίδει έναν κοινό χαρακτήρα, τη δύναμη μιας ενότητας σαν απάντηση απέναντι στην αβεβαιότητα και τη ρευστότητα του τυχαίου. Οι μορφές που προκύπτουν, κάποιες διακριτές και άλλες οριακά αφηρημένες, αφήνουν χώρο στον θεατή να συμμετάσχει στην αποκρυπτογράφηση — ή να απολαύσει απλώς το αίνιγμα. Στην έκθεση, το φως παίζει επίσης καταλυτικό ρόλο, καθώς ο τρόπος φωτισμού των έργων μεταμορφώνει την εικόνα και ενεργοποιεί μια νέα διάσταση, καθιστώντας το τυχαίο όχι απλώς θέμα αλλά και μέθοδο.

Όπως σημειώνει η Γιούλικα Ψιμούλη, το έργο δεν αναζητά απαντήσεις, αλλά λειτουργεί ως μια πράξη ψυχικής διάσωσης και αυτογνωσίας: «Τριάντα χρόνια πριν μπήκαν στην άκρη τα ένδεκα κέρινα αποτυπώματα και περίμεναν την ώρα που θα είχαν κάτι να πουν. Μια μακροχρόνια κυοφορία στο υποσυνείδητο καθώς η αναζήτηση δεν καταλαγιάζει ποτέ. Η ολοκλήρωση της τελικής μορφής το 2020 κράτησε ενάμιση χρόνο. Με συνειδητά αυστηρή συνέπεια επεξεργάστηκα τα αποτυπώματα, με κοινό εκφραστικό μέσο, μέγεθος και υλικά για όλα τα έργα. Δημιουργήθηκε ένα παιχνίδι αλληλεπίδρασης ανάμεσα στις μορφές του κεριού, τις μορφές που επέλεξα να ζωγραφίσω και τις έννοιες που επεξεργάστηκα, ένας καμβάς όπου προσπάθησα να αποτυπώσω το τυχαίο δίχως να αρνηθώ τη φύση του. Ήταν, όπως κάθε πράξη τέχνης, ένα δώρο ψυχής που εξυπηρέτησε μια εσωτερική ανάγκη, αλλά και μια αποκαλυπτική διαδικασία αυτοπροσδιορισμού.

Η τέχνη γεφυρώνει το αιωνίως χάσκον κενό ανάμεσα στον κόσμο της αντίληψης κι εκείνον της αίσθησης. Είναι ένα αίνιγμα, που, όσο κι αν προσπαθούμε, είτε σαν δημιουργοί είτε σαν αποδέκτες, δεν υπόκειται στη σφαίρα της λογικής. Στην υπέρτατη Νοημοσύνη, το υφάδι του κόσμου, τον καμβά όλων των αινιγμάτων, είναι πλεγμένη και η τυχαιότητα. Μπορούμε να προσπαθήσουμε να την ψηλαφίσουμε και να την κατανοήσουμε, αλλά δεν μπορούμε ποτέ να την ελέγξουμε. Εσείς, ως παρατηρητές, θα ανακαλύψετε μέσα στα έργα τις δικές μου τυχαιότητες και πολλές άλλες ίσως, που εγώ δεν είδα. Δεν θα βρείτε αποδείξεις, ούτε απαντήσεις γιατί σε ακριβώς αυτή την αμφισημία βρίσκεται η μαγεία της τέχνης. Εγώ, θα έχω μάθει πλέον να τις διαχειρίζομαι. Οι κέρινοι πίνακες υπήρξαν κατά κάποιο τρόπο η σωτηρία μου».

Η έκθεση είναι αφιερωμένη στον πατέρα της, Χρήστο Ψιμούλη, σε μια συγκινητική χειρονομία αναγνώρισης του ρόλου του ως πνευματικού καθοδηγητή και πρώτου δασκάλου της παρατήρησης.

Πέτρος Τατσιόπουλος: INST 4 – Ο ήχος ως μορφή

Συμπληρωματικά στην εικαστική αφήγηση της Ψιμούλη, ο Πέτρος Τατσιόπουλος παρουσιάζει την ηχητική εγκατάσταση INST 4, ένα έργο που φέρνει την αλγοριθμική μουσική σε διάλογο με τη γλυπτική. Το έργο αξιοποιεί το λογισμικό Super Collider και βασίζεται στις μεταβολές ενός τρισδιάστατου συνόλου πιθανοτήτων, οι οποίες επιλέγονται στοχαστικά με ελεγχόμενη τυχαιότητα για την παραγωγή των ηχητικών γεγονότων μέσα στο χωροχρόνο. Η εγκατάσταση λειτουργεί σαν ένας «ηχητικός κήπος», όπου το ηχείο αποδομείται ως αντικείμενο και ξαναγεννιέται ως αισθητικό γλυπτό. Ήχοι που παράγονται από ημιτονικά και συνημιτονικά κύματα τοποθετούνται στον χώρο με ακανόνιστη ακρίβεια, δημιουργώντας μια χωρική εμπειρία που υπερβαίνει την παραδοσιακή ακρόαση και γίνεται σωματική, σχεδόν αρχιτεκτονική.

Δύο καλλιτεχνικές φωνές, ένα κοινό νήμα

Παρά τις διαφορετικές μορφές έκφρασης, οι δύο δημιουργοί συναντιούνται στην κοινή έρευνα της τυχαιότητας ως συνθήκη δημιουργίας και ως ουσία του κόσμου. Η έκθεση αναδεικνύει τις μεταξύ τους συγγένειες, προτείνοντας μια εμπειρία πολυεπίπεδη, όπου το οπτικό, το ηχητικό και το νοηματικό πλέκονται σε έναν κοινό καμβά.

Γιούλικα Ψιμούλη: Βιογραφικό

Η Γιούλικα Ψιμούλη γεννήθηκε στην Αθήνα τον Νοέμβριο του 1961. Στη Γερμανία πήρε το πτυχίο της Αρχιτεκτονικής και στην Ελλάδα εργάστηκε σαν ελεύθερη επαγγελματίας αρχιτέκτων ατομικά και ως συνεργάτης των Θύμιου Παπαγιάννη και Γιάννη Μπαϊμπά. Μαθήτευσε δίπλα σε εικαστικούς και κεραμίστες στην Γερμανία και τη Σίφνο. Οι ατομικές εκθέσεις της είναι: Φύση Φυλακτό Φωτός/ Πινακοθήκη Ψυχάρη 36/ 2007, on the run/ Formart/ 2014 και αληθινές ιστορίες/ Ηώς/ 2018, ενώ η συμμετοχή σε ομαδικές εκθέσεις συμπεριλαμβάνει τις 1η Αποστολική/ Τρίτο Μάτι/ 1987, έκθεση εικαστικών-μηχανικών/ Τεχνικό Επιμεληττήριο-Πολιτιστικό κέντρο Δήμου Αθηναίων, και Anima I/ Έρση/ 2023.

Στο συγγραφικό της έργο συγκαταλέγονται η ποιητική συλλογή διαδρομές/ Παπαηλιού/ 2014, οι νουβέλες αληθινές ιστορίες/ Θερμαϊκός/ 2018, η συμμετοχή στη συλλογική ποιητική έκδοση τα Χαϊκού της Άνοιξης/ Ανεμολόγιο/ 2021, οι στίχοι στο τραγούδι αλάτι και νερό/ μελοποίηση κι ερμηνεία Μάνος Παπαδάκης και στα τραγούδια afraid of loosing you, sun of wine και summer night/ μελοποίηση κι ερμηνεία Νίκου Τσιτσιλίκα. Ως εικονογράφος ζωγράφισε τις εικόνες για το παραμύθι η βελονίτσα/ Εύμαρος/ 2024, το αλφαβητάρι το καπέλο της Αθηνάς/ Σιδέρης/ 2024 και το διήγημα για παιδιά η Αυγή κι ο κάπτεν Χουκ/ Σιδέρης/ 2024.

Πέτρος Τατσιόπουλος: Βιογραφικό

Ο Πέτρος Τατσιόπουλος γεννήθηκε στην Αθήνα το 1993. Ολοκλήρωσε έναν πρώτο κύκλο σπουδών Αρχιτεκτονικής στο KIT/ Καρλσρούη, Γερμανία και έλαβε πτυχίο (Vordiplom) στη Σκηνογραφία και Σχεδιασμό Εκθέσεων από την HfG/ Καρλσρούη, Γερμανία. Ένα δεύτερο πτυχίο BA Hons στις Εικαστικές Τέχνες από το ACG/ Αθήνα, Ελλάδα. Έχει συμμετάσχει στη σκηνογραφία θεάτρου (Κρατικό θέατρο της Βάδης), σε χώρους καλλιτεχνών, ομαδικές εκθέσεις και φεστιβάλ (InSonic 2015, Καρλσρούη). Φοίτησε στο ΚΣΥΜΕ/ Αθήνα, Ελλάδα. Τα κύρια μέσα έκφρασής του είναι η ηχητική τέχνη, η γλυπτική και η ζωγραφική με έμφαση στη μαθηματική και φιλοσοφική αφαίρεση. Τα βασικά ερευνητικά του ενδιαφέροντα περιλαμβάνουν τη γλυπτική, τη μουσική, την ηχητική τέχνη, τον προγραμματισμό και τα ηλεκτρονικά, ενώ η πρακτική του περιλαμβάνει τη ζωγραφική και την αδιαμεσολάβητη εκτέλεση.

Info: Γιούλικα Ψιμούλη: «οι κέρινοι πίνακες - η αναζήτηση της τυχαιότητας». Ο Πέτρος Τατσιόπουλος συμμετέχει με την ηχητική εγκατάσταση
INST 4. Τα εγκαίνια θα είναι στις 05/06 στην γκαλερί Έρση, Κλεομένους 4 και η διάρκεια ως τις 28/06.