Splats! Ο Δημήτρης Φραγκάκης βουτάει στα βαθιά με σκουφάκι

Με το που αντίκρισα τα υπερμεγέθη πήλινα σκουφάκια του Δημήτρη Φραγκάκη, με τα λόγκο γνωστών εταιριών αθλητικών ειδών κολύμβησης, στο μυαλό μου, εκτός από το καλοκαίρι, ήρθε και ο Κολυμβητής, το πιο αγαπημένο μου διήγημα από τον Τζον Τσίβερ. Τόσο τα σκουφάκια, όσο και οι κτήτορές τους, (εξίσου φτιαγμένοι από πηλό) ανήκουν στην ενότητα έργων Splats που παρουσιάζει ο Φραγκάκης στο Case Studio, τον νέο εκθεσιακό χώρο εντός του MOMus-Μουσείου Σύγχρονης Τέχνης, (καλή αρχή!), που ντεμπουτάρει με την υπόσχεση να φιλοξενεί ατομικές εκθέσεις και πρότζεκτ σύγχρονων καλλιτεχνών, με έδρα τη Θεσσαλονίκη κατά προτεραιότητα.

Γιατί τον Τσίβερ και το διήγημα Κολυμβητής; Εξηγώ: Ο ήρωας του Τσίβερ απολαμβάνει να κολυμπά σε πισίνες, κροσάροντας σε κρυστάλλινα ρουμπινί νερά (μια παμπλούτου πισίνα στο Πανόραμα;) ή σε μιας μέτριας καθαρότητας (ανοιχτή λαϊκή στο τέλος μιας φουλ προπονητικής μέρας), ανακαλώντας συμβάντα και ιστορίες που τις είχε απωθήσει βαθιά στα άδυτα της μνήμης. Ταυτόχρονα, ο Κολυμβητής του Τσίβερ, ενώ αλλάζει πισίνες, φροντίζοντας να υπονομεύει τις εξωραϊσμένες εικόνες της διαβίωσης στα προάστια, στο τέλος, όταν φθάνει στο δικό του σπίτι, βλέπει τη ζωή να του πνίγει ό,τι έχει και δεν έχει (δεν κάνω σπόιλερ).

Λοιπόν, κοντά με τον Κολυμβητή του Τσίβερ «κολυμπούν» και οι ήρωες του Φραγκάκη. Με τις αφύσικες κλίμακες των σκουφιών (μεγάλα σαν καμπάνες) και τα γκροτέσκο σουρεάλ πρόσωπα, δείχνει είτε να βιώνουν ένα είδος υπαρξιακού τρόμου είτε να τους τρομάζει κάτι άγνωστο που παραμονεύει στον βυθό του νερού και το αντικρίζουν όταν βουτούν το κεφάλι στον βυθό αλά κρόουλ ή πεταλούδα. Ο Φραγκάκης έχω την αίσθηση πως μιλά για ανθρώπους τρομοκρατημένους. Μπερδεμένους, γεμάτους κόμπους. Βέβαια, τόσο ο Τσίβερ στον Κολυμβητή, όσο και αυτός, με τα Speedo, τα Arena και τους δικούς του λουόμενους, χρησιμοποιούν το νερό προσχηματικά. Η κολύμβηση είναι ένα εύρημα για να διεισδύσουν σε πιο περίπλοκες και ακραίες ατμόσφαιρες, οι βουτιές γίνονται μέσα σε νερά κατακερματισμένων καιρών και ψυχισμών.

Είναι πολύ εντυπωσιακή η «πρώτη» του Case Studio, όπως πολύ υποβλητική και μεστή η δουλειά που παρουσιάζει ο Φραγκάκης με το Splats. Και δεν είναι μόνο η γλυπτική ενότητα με τα σκουφιά-καμπάνες, είναι και η ασπρόμαυρη υπαινικτική, λυρικορομαντική και κοφτερά μυστικιστική και απόκοσμη ζωγραφική της διπλανής ενότητας των Μυδοφάγων, διάστικτη επίσης με συμβολισμούς και τα ακραία εκστατικά συναισθήματα. Τα βιώνει τρώγοντας μαύρα-μπλε μύδια μια πρωτόγονη φυλή που ο Φραγκάκης την έβαλε να κατοικεί στις παρυφές μιας απόκοσμης λίμνης, με τελετουργικά πιο κοντινά στις πύλες της ενόρασης και της κοσμικής μετάβασης, παρά στου ανθρώπινου πολιτισμού.

Δημήτρης Φραγκάκης, Splats, έως 1/6/2025
Επιμέλεια: Γιάννης Μπόλης
MOMus-Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης, ΔΕΘ- Hellexpo