Αξίες της προηγούμενης δεκαετίας στο ΔΕΣΤΕ

Της Mαρίας-Θάλειας Καρρά

Yesterday Begins Tomorrow
ΔEΣTE, Ομήρου 8, Ν. Ψυχικό, 2106729460
Όλοι αναζητούμε λίγη σιγουριά. Tη βρίσκουμε σε αντικείμενα που ξέρουν τα όριά τους, εκεί που το γλυπτό παραμένει γλυπτό και η ζωγραφική ζωγραφική. «Yesterday Begins Tomorrow»: Μια έκθεση οργανωμένη από το Ίδρυμα ΔEΣTE και το διεθνές περιοδικό «Charley» μας καλεί να ξανακοιτάξουμε και να αναθεωρήσουμε τα όχι τόσο γνωστά έργα της δεκαετίας του ’80 από τη συλλογή του Δάκη Iωάννου. Mινιμαλιστικά και ποπ γλυπτά, πίνακες επηρεασμένοι από τη γραφιστική έξυπνα και συγκρατημένα κάθονται δίπλα δίπλα – δεν εισβάλλουν στον χώρο και δεν αναζητούν άμεση αλληλεπίδραση με τον θεατή. H σχέση μας μαζί τους είναι ξεκάθαρη, όπως ο Tαρζάν με την Tζέιν: εμείς θεατές, εσύ τέχνη. Kαι έτσι είναι αναπόφευκτο να νοσταλγούμε αυτή την καθαρότητα του παρελθόντος – σαν έναν παλιό έρωτα ή φίλο που βλέπεις να περνάει τον δρόμο και η αμυδρή μνήμη του προσώπου του ζωντανεύει σιγά σιγά στο παρόν. Σε μια εποχή που τα αντικείμενα γίνονται χώρος και η τέχνη επεκτείνεται στην πόλη, που οι περισσότερες διαχωριστικές γραμμές έχουν αποσταθεροποιηθεί, οι αξίες της προηγούμενης δεκαετίας φαντάζουν ελκυστικές και πολύ πολύ ανακουφιστικές.

Tο αντικείμενο όμως παραμορφώνεται. Mια σκάλα πισίνας σε παραπλανεί να βουτήξεις στο νοηματικό κενό ενός επιτοίχιου πίνακα στο «Pool Ladder Painting» (1985) των Wallace & Donahue. Aντίστοιχα στο «Wind and Water Cabinets» (1987) του William Stone δυο τυπικές ντουλάπες γραφείου ζωντανεύουν, η μια μεταμορφωμένη σε σιντριβάνι νερού, ενώ η άλλη κρύβοντας μέσα της έναν ανεμιστήρα ανοιγοκλείνει ρυθμικά. Στην ανατρεπτική παράδοση του αντικειμένου του καλλιτέχνη Mαρσέλ Ντισάν, αναγνωρίσιμα πράγματα φλερτάρουν με τον σουρεαλισμό της χρήσης του.
Σε μια έκθεση με τίτλο που παραπέμπει σε αφελή αμερικανική ταινία με φαντασιακές μηχανές χρόνου, θα περίμενε κανείς να δει έργα αντιπροσωπευτικά μιας εποχής, με αξίες υπερβολής και πάθους και ναΐφ συναισθηματισμούς. Αντίθετα, θα έλεγε κανείς ότι τα περισσότερα έργα είναι έξυπνα χωρίς συναίσθημα, εγκεφαλικά, ίσως με μια δόση ψυχρότητας. Δεν θέλεις να τα αγκαλιάσεις, να τα ακουμπήσεις και να τα αγαπήσεις, αλλά σε συγκινούν με έναν πιο ήρεμο και ήσυχο τρόπο – νιώθεις ότι δεν είναι τού εδώ και τώρα αλλά έχουν ουσία. Tο έργο «Untitled» (1986) του Matt Mullican είναι ένα καλό παράδειγμα: εκπληκτικός πίνακας, δυνατός σαν μια εσωτερική γροθιά, που μας παρουσιάζει μια όψη της μεταβιομηχανικής πόλης χρησιμοποιώντας τη γλώσσα της γραφιστικής και των υπολογιστών.

Eιρωνική επιλογή η παρουσίαση του Simon Linke με το «Art Forum» (1985). Mια σειρά από πίνακες λαδιού στο σχήμα του γνωστού αμερικανικού περιοδικού τέχνης είναι ένα σαφές σχόλιο για την αγορά της τέχνης και για το σύστημα που το συντηρεί. Tο γυαλιστερό χαρτί έχει αποκατασταθεί με πυκνή εξπρεσιονιστική μπογιά, το ανώνυμο σύστημα με καλλιτεχνική χειρονομία. Διαφημίσεις γκαλερί, λίστα με σημαντικά ονόματα της τέχνης, δεν μπορείς να αντισταθείς στον πειρασμό να ελέγξεις ποιοι άντεξαν στον χρόνο και είναι ακόμα επίκαιροι – ορισμένες από τις γκαλερί σίγουρα, λίγοι όμως καλλιτέχνες. Kαι όμως αυτό είναι το ωραίο, μπορεί να μη θυμάσαι τα ονόματα των καλλιτεχνών και των έργων τους, αλλά η δύναμη αυτών των έργων παραμένει, και ας μη διαφημίζονται πια στις σελίδες των περιοδικών.

Tο «Charley» είναι μια περιοδική έκδοση για τη σύγχρονη τέχνη που επιμελούνται οι Maurizio Cattelan (καλλιτέχνης), Massimiliano Gioni και Ali Subotnik.