Δημόκριτος: 65 χρόνια έρευνας και ένα νέο Ινστιτούτο για την επόμενη ημέρα

«Υποπτευόμασταν ότι κάναμε κάτι συλλογικό, που θα έμενε». Ο πρόεδρος του ΕΚΕΦΕ «Δημόκριτος» Βαγγέλης Καρκαλέτσης διάλεξε μια φράση που ειπώθηκε πριν από δεκαετίες για να μιλήσει για τα 65 χρόνια του «Δημόκριτου». Ανήκει στον Δημήτρη Κατάκη, έναν από τους ερευνητές που βρέθηκαν στο Κέντρο στα πρώτα χρόνια της λειτουργίας του, στις αρχές της δεκαετίας του 1960. 

Και ίσως περιγράφει καλύτερα από αριθμούς και απολογισμούς αυτό που γιορτάστηκε στο Μέγαρο Μουσικής Αθηνών: τη διαδρομή ενός ερευνητικού κέντρου που ξεκίνησε σε μια Ελλάδα εντελώς διαφορετική από τη σημερινή και εξακολουθεί, 65 χρόνια αργότερα, να κοιτάζει προς την επόμενη τεχνολογική εποχή.
Ο κ. Καρκαλέτσης μίλησε για ένα «συλλογικό έργο» που συνεχίζεται, ενώ από την πλευρά του ο Τάκης Θεοδωρικάκος ανακοίνωσε τη δημιουργία του 7ου Ινστιτούτου του Κέντρου, με επίκεντρο τη μικροηλεκτρονική και τα μικροσυστήματα.

Το 1961 η Ελλάδα έκανε ένα μάλλον ασυνήθιστο για την εποχή βήμα: επένδυε στην πυρηνική έρευνα και σε επιστημονικές υποδομές που ελάχιστη σχέση είχαν με την παραγωγική πραγματικότητα μιας χώρας η οποία μόλις έβγαινε από μια δύσκολη μεταπολεμική περίοδο. Σήμερα, ο «Δημόκριτος» έχει φτάσει να δραστηριοποιείται από την τεχνητή νοημοσύνη και την κβαντική τεχνολογία μέχρι τη νανοεπιστήμη, τη βιοτεχνολογία, την ενέργεια, τα προηγμένα υλικά και τη μικροηλεκτρονική.

Ο κ. Καρκαλέτσης μίλησε για «ένα συλλογικό έργο που δημιουργήθηκε από ανθρώπους με διαφορετικές επιστημονικές διαδρομές, ιδέες και απόψεις, οι οποίοι όμως μοιράστηκαν την ίδια πίστη στη δύναμη της γνώσης».

Η επετειακή εκδήλωση στο Μέγαρο Μουσικής Αθηνών, με τίτλο «Δημόκριτος: Διαμορφώνοντας το μέλλον – Έρευνα με επίκεντρο τον άνθρωπο», επιχείρησε να συνδέσει τα 65 χρόνια του Κέντρου με τις μεγάλες επιστημονικές και τεχνολογικές προκλήσεις της επόμενης περιόδου. Από την πυρηνική έρευνα και τη συμμετοχή στο CERN μέχρι την τεχνητή νοημοσύνη, την ενέργεια, το περιβάλλον, τη μικροηλεκτρονική, τα προηγμένα υλικά και την υγεία, οι συζητήσεις κινήθηκαν γύρω από το πώς η επιστημονική γνώση μετατρέπεται σε τεχνολογία και καινοτομία, αλλά και γύρω από τα όρια, την ασφάλεια και την ηθική των τεχνολογιών που ήδη διαμορφώνουν το μέλλον.

«Τα 65 χρόνια που γιορτάζουμε σήμερα δεν αποτελούν μόνο λόγο περηφάνιας. Μας αναθέτουν και μια μεγάλη ευθύνη», είπε ο πρόεδρος του ΕΚΕΦΕ «Δημόκριτος» και  περιέγραψε αυτή την ευθύνη με τρεις προτάσεις: «Να δώσουμε συνέχεια σε αυτή τη συλλογική προσπάθεια. Να διευρύνουμε τα όρια της γνώσης. Να μετατρέπουμε την έρευνα σε τεχνολογία, σε καινοτομία, σε λύσεις για την κοινωνία».

«Να συμβάλλουμε στη διαμόρφωση του μέλλοντος, χωρίς να χάνουμε ποτέ το βλέμμα μας από τον άνθρωπο και το περιβάλλον», κατέληξε.

Ένα νέο Ινστιτούτο για την επόμενη ημέρα

Η σημαντικότερη είδηση της ημέρας ήρθε να συνδεθεί ακριβώς με αυτή την επόμενη περίοδο. Ο υπουργός Ανάπτυξης Τάκης Θεοδωρικάκος ανακοίνωσε την ίδρυση του Ινστιτούτου Μικρομηχανικής, Μικροηλεκτρονικής και Μικροσυστημάτων, του έβδομου Ινστιτούτου του ΕΚΕΦΕ «Δημόκριτος».

Οι ημιαγωγοί έχουν εξελιχθεί σε κρίσιμη τεχνολογία για την παγκόσμια οικονομία και σε πεδίο στρατηγικού ανταγωνισμού. Ο κυβερνητικός στόχος, όπως τον περιέγραψε ο κ. Θεοδωρικάκος, είναι η Ελλάδα να βρει τη δική της θέση σε κρίσιμα σημεία αυτής της νέας τεχνολογικής αλυσίδας.

«Σήμερα, στα 65 χρόνια σας, κάνουμε ένα ακόμη σημαντικό βήμα. Προχωρούμε στην ίδρυση του νέου Ινστιτούτου Μικρομηχανικής, Μικροηλεκτρονικής και Μικροσυστημάτων, του 7ου Ινστιτούτου του “Δημόκριτου”», είπε.

Ο υφυπουργός Ανάπτυξης Σταύρος Καλαφάτης στάθηκε στο εύρος που έχει αποκτήσει πλέον η έρευνα στον «Δημόκριτο»: «Η ελληνική έρευνα εδώ αποδεικνύει ότι μπορεί να εκτείνεται από την ψηφιακή απεικόνιση των τοιχογραφιών στους Μακεδονικούς Τάφους μέχρι την τεχνολογία των μικροδορυφόρων», είπε, χαρακτηρίζοντας αυτή την επιστημονική δραστηριότητα «υπόδειγμα εθνικής ισχύος». Συνέδεσε παράλληλα τις νέες ερευνητικές υποδομές με το brain gain, υποστηρίζοντας ότι το ζητούμενο είναι να προσφέρονται στους νέους επιστήμονες «υποδομές παγκόσμιας κλάσης, ώστε να δημιουργούν, να προκόβουν και να διακρίνονται εδώ στην πατρίδα τους».