Τζακάρτα: η πιο πολυπληθής πόλη στον κόσμο

Η πρώην πρωτεύουσα της Ινδονησίας, η Τζακάρτα, βρίσκεται στην κορυφή μιας κατάταξης όπου κυριαρχεί ολοένα και περισσότερο η Ασία. Σε μια νέα έκθεση των Ηνωμένων Εθνών η Τζακάρτα ξεπέρασε την πρωτεύουσα του Μπαγκλαντές, την Ντάκα, και το Τόκιο της Ιαπωνίας. Με εκτιμώμενο πληθυσμό σχεδόν 42 εκατομμύρια κατοίκους, η Τζακάρτα εκτοξεύτηκε από την 33η θέση στην προηγούμενη κατάταξη το 2018, όταν στην κορυφή ήταν το Τόκιο. Την Τζακάρτα ακολουθεί η Ντάκα, με 36 εκατομμύρια, και, σύμφωνα με την έκθεση, αναμένεται να γίνει «η μεγαλύτερη πόλη του κόσμου μέχρι τα μέσα του αιώνα». Η έκθεση «World Urbanization Prospects 2025» υπογραμμίζει την ταχεία αλλαγή που συμβαίνει σε όλον τον πλανήτη, όπου σχεδόν οι μισοί από τα 8,2 δισεκατομμύρια ανθρώπους ζουν τώρα σε πόλεις: τα τελευταία 75 χρόνια ο αστικός πληθυσμός της γης έχει διπλασιαστεί.

Εννέα από τις 10 πιο πυκνοκατοικημένες μεγαλουπόλεις βρίσκονται σήμερα στην Ασία· μόνο μία από αυτές, το Κάιρο, με πληθυσμό 25 εκατομμυρίων, το οποίο κατέλαβε την 7η θέση, βρίσκεται στην Αφρική. Στην πρώτη δεκάδα είναι το Νέο Δελχί (30,2 εκατομμύρια), η Σαγκάη (29,6 εκατομμύρια), η Γκουάνγκτζοου (27,6 εκατομμύρια), η Μανίλα (24,7 εκατομμύρια), η Καλκούτα (22,5 εκατομμύρια) και η Σεούλ (22,5 εκατομμύρια). Οπωσδήποτε υπάρχουν πολλές ασάφειες στη μέτρηση: οι περισσότερες πόλεις της Ασίας και της Αφρικής δεν έχουν δημοτικά όρια όπως έχουν οι δυτικές μεγαλουπόλεις· έτσι, προσμετράται ο πληθυσμός μιας ολόκληρης conurbation. Ενδεικτικά, ο «δήμος», ο πυρήνας της Τζακάρτα έχει πληθυσμό περί 11 εκατομμύρια ο οποίος τριπλασιάζεται να ληφθούν υπόψη δορυφορικές πόλεις Μπόγκορ, Ντέποκ, Τανγκεράνγκ και Μπεκάσι.

Σύμφωνα με τις προβλέψεις του ΟΗΕ, η Ντάκα πιθανότατα θα είναι η πιο πυκνοκατοικημένη πόλη στον κόσμο με 52,1 εκατομμύρια κατοίκους έως το 2050, ενώ ο πληθυσμός του Τόκιο αναμένεται να μειωθεί κατά 2,7 εκατομμύρια, αντανακλώντας τη γήρανση και τη δημογραφική κατάσταση της Ιαπωνίας. Ωστόσο, το Τόκιο θα κερδίσει από τη μείωση του πληθυσμού, ενώ η Τζακάρτα, επιρρεπής σε σεισμούς και πλημμύρες, είναι ήδη υπερπλήρης, μολυσμένη και βυθίζεται στη θάλασσα κατά 17 εκατοστά ετησίως.

Τον Αύγουστο του 2019, ο τότε πρόεδρος της Ινδονησίας, Τζόκο Γουιντόντο, δήλωσε ότι η πρωτεύουσα της χώρας θα μεταφερόταν στη Νουσαντάρα, η οποία βρίσκεται 1.200 μίλια μακριά, στο νησί Βόρνεο, όπου υπάρχουν μερικά από τα υψηλότερα επίπεδα βιοποικιλότητας στον κόσμο. Η μετακόμιση έγινε μετ’ εμποδίων: καθυστέρησαν οι κατασκευές, οι ξένες επενδύσεις ήταν καχεκτικές και οι Ινδονήσιοι δεν μπόρεσαν να αντιμετωπίσουν αποτελεσματικά τα ζητήματα διαχείρισης και γης. Πάντως η Τζακάρτα έχασε τη θέση της διοικητικής πρωτεύουσας διατηρώντας το καθεστώς της διπλωματικής πρωτεύουσας του ASEAN.

Αναμφισβήτητα, η αστυφιλία και η αστικοποίηση είναι καθοριστική δύναμη στον 21ο αιώνα και πρέπει να ληφθεί υπόψη ως πρωταρχικός παράγοντας για την πολιτική του κλίματος, της οικονομικής ανάπτυξης και της κοινωνικής ισότητας. Το 1975, υπήρχαν μόνο οκτώ μεγαλουπόλεις με πληθυσμό άνω των 10 εκατομμυρίων. Το 2025, ο αριθμός αυτός έχει αυξηθεί σε 33, εκ των οποίων οι 19 βρίσκονται στην Ασία. Το Λος Άντζελες και η Νέα Υόρκη είναι οι δύο μεγαλουπόλεις τέτοιου μεγέθους στις Ηνωμένες Πολιτείες, αλλά, όπως προαναφέρθηκε, η χωροταξία τους διαφέρει από εκείνη των ασιατικών.