Όλα οσα πρέπει να ξέρεις για τον καρκίνο του προστάτη
Ο καρκίνος του προστάτη είναι ο 4ος συχνότερος καρκίνος συνολικά και ο 1ος συχνότερος καρκίνος στους άνδρες σε 118 χώρες. Σύμφωνα με νεότερα δεδομένα, περίπου 1,47 εκατομμύρια νέα περιστατικά καταγράφονται ετησίως. Στην Ελλάδα αποτελεί τον συχνότερο καρκίνο στους άνδρες και τη 2η συχνότερη αιτία θανάτου από καρκίνο στους άνδρες (μετά τον καρκίνο του πνεύμονα). Είναι επομένως ιδιαίτερα σημαντική η ενημέρωση του κοινού για την πρόληψη και τις θεραπευτικές δυνατότητες του καρκίνου του προστάτη λαμβάνοντας υπόψιν τα νεότερα δεδομένα.
Μια πρώτη ερώτηση είναι σε ποια ηλικία πρέπει να ξεκινά ο προληπτικός έλεγχος και ποιος είναι ο ρόλος του ελέγχου του PSA (Προστατικό Ειδικό Αντιγόνο);
Η μέση ηλικία διάγνωσης είναι περίπου τα 65-67 έτη. Σπάνια εμφανίζεται πριν από την ηλικία των 50 ετών, αλλά η συχνότητά του αυξάνεται εκθετικά με την ηλικία. Ο προληπτικός έλεγχος για τον καρκίνο του προστάτη κυμαίνεται ανάλογα με τους παράγοντες κινδύνου.
Σε άτομα με τυπικό/μέσο κίνδυνο (άτομα χωρίς οικογενειακό ιστορικό, φυσιολογικού βάρους, που αποφεύγουν την καθιστική ζωή) πρέπει να ξεκινά στην ηλικία των 50 ετών.
Για όσους ανήκουν σε ομάδα υψηλού κινδύνου (ισχυρό οικογενειακό ιστορικό με πατέρα ή αδελφό με καρκίνο του προστάτη ή του μαστού, παχυσαρκία, καθιστική ζωή), ο έλεγχος πρέπει να ξεκινά νωρίτερα, στην ηλικία των 40-45 ετών.
Ο βασικός έλεγχος περιλαμβάνει μέτρηση PSA (εξέταση αίματος για το ειδικό προστατικό αντιγόνο) και δακτυλική εξέταση από το ορθό και ψηλάφηση του προστάτη από ειδικό ουρολόγο. Συμπληρωματικά, μπορεί να γίνει απεικονιστικός έλεγχος με ειδική πολυπαραμετρική μαγνητική τομογραφία αν κριθεί απαραίτητο.
Ποια είναι τα πρώτα σημάδια που πρέπει να κινητοποιήσουν έναν άνδρα και να τον οδηγήσουν στον ειδικό; Μπορεί να υπάρχει καρκίνος του προστάτη χωρίς κανένα σύμπτωμα;
Στα αρχικά του στάδια ο καρκίνος του προστάτη είναι συνήθως ασυμπτωματικός, γι’ αυτό και ο προληπτικός έλεγχος είναι χρήσιμος για την πρώιμη διάγνωση. Ωστόσο, καθώς η νόσος εξελίσσεται, εμφανίζονται ορισμένα πρώιμα σημάδια, τα οποία σε πολλές περιπτώσεις δεν διαφέρουν από την καλοήθη υπερπλασία, που είναι συχνή στους άνδρες μετά τα 60.
Τα πρώτα συμπτώματα που πρέπει να κινητοποιήσουν άμεσα έναν άνδρα για να επισκεφτεί ουρολόγο, ο οποίος θα κάνει τις απαραίτητες διαγνωστικές εξετάσεις, είναι:
Συχνουρία: Έντονη ανάγκη για συχνή ούρηση, ιδιαίτερα κατά τη διάρκεια της νύχτας (νυκτουρία).
Δυσκολία στην έναρξη της ούρησης: Καθυστέρηση ή προσπάθεια για να ξεκινήσει η ροή των ούρων.
Μειωμένη ένταση ή διακεκομμένη ροή της ούρησης (η ούρηση σταματά και ξεκινά).
Η αίσθηση ότι η κύστη δεν έχει αδειάσει τελείως μετά την ούρηση.
Απότομη και έντονη ανάγκη για ούρηση που είναι δύσκολο να συγκρατηθεί.
Σημάδια στο ουροποιητικό και αναπαραγωγικό σύστημα
Αιματουρία: Παρουσία αίματος στα ούρα.
Αιμοσπερμία: Παρουσία αίματος στο σπέρμα.
Πόνος ή κάψιμο: Δυσφορία κατά την ούρηση ή κατά την εκσπερμάτιση.
Στυτική δυσλειτουργία: Ξαφνική δυσκολία στην επίτευξη ή διατήρηση στύσης.
Συμπτώματα προχωρημένου σταδίου
Αν ο καρκίνος έχει αρχίσει να επεκτείνεται εκτός του προστάτη, μπορεί να εμφανιστούν:
Επίμονος πόνος στη μέση, στους γοφούς, στη λεκάνη ή στους μηρούς.
Πόσο έχουν εξελιχθεί οι θεραπείες τα τελευταία χρόνια ακόμη και για προχωρημένη νόσο;
Η θεραπευτική αντιμετώπιση του καρκίνου του προστάτη έχει σημειώσει αλματώδη εξέλιξη τα τελευταία χρόνια, μετατρέποντας ακόμη και την προχωρημένη μεταστατική νόσο από μια άμεσα απειλητική κατάσταση σε μια χρόνια, διαχειρίσιμη πάθηση. Οι παραδοσιακές επιλογές έχουν εμπλουτιστεί με στοχευμένες θεραπείες ακριβείας, ραδιοφάρμακα νέας γενιάς και εξελιγμένους συνδυασμούς φαρμάκων που παρατείνουν σημαντικά την επιβίωση, διασφαλίζοντας παράλληλα μια πολύ καλή ποιότητα ζωής. Ραδιονουκλιδικές θεραπείες (Λουτήτιο-177 - Lu-177-PSMA-617), εξατομικευμένες στοχευμένες θεραπείες, εξελιγμένοι αναστολείς του ανδρογονικού άξονα (ARPIs), συνδυαστικές θεραπείες, αλλά και η ρομποτική χειρουργική, προσφέρουν πλέον πολύ καλές δυνατότητες θεραπευτικής αντιμετώπισης.
Πόσο σημαντικό είναι το οικογενειακό ιστορικό και πότε χρειάζεται να γίνει γονιδιακός έλεγχος;
Η σημασία του οικογενειακού ιστορικού και του γονιδιακού ελέγχου στον καρκίνο του προστάτη είναι καθοριστική, καθώς περίπου το 10% έως 15% των περιπτώσεων οφείλεται σε κληρονομικούς παράγοντες. Η γνώση αυτών των δεδομένων δεν βοηθά μόνο στην έγκαιρη διάγνωση των συγγενών, αλλά καθορίζει πλέον άμεσα και την επιλογή της καταλληλότερης θεραπείας για τον ίδιο τον ασθενή. Σύμφωνα με τις διεθνείς κατευθυντήριες οδηγίες, ο γονιδιακός έλεγχος χρειάζεται να γίνει σε άνδρες που ανήκουν σε ομάδα υψηλού κινδύνου για καρκίνο του προστάτη, με ισχυρό οικογενειακό ιστορικό (καρκίνου προστάτη, μαστού, ωοθηκών ή παγκρέατος).
15°
