Μήπως αναπνέετε λάθος χωρίς να το γνωρίζετε; Η «αόρατη» διαταραχή που επηρεάζει την καθημερινότητά μας

Η αναπνοή θεωρείται μία από τις πιο αυτονόητες λειτουργίες του σώματος – κάτι που συμβαίνει χωρίς προσπάθεια και χωρίς σκέψη. Ωστόσο, για πολλούς ανθρώπους, αυτός ο «αυτόματος» μηχανισμός δεν λειτουργεί τόσο ομαλά όσο πιστεύουν.

Οι διαταραχές στην αναπνοή μπορεί να περάσουν απαρατήρητες για χρόνια, επηρεάζοντας τόσο τη σωματική όσο και την ψυχική υγεία. Μέσα από προσωπική εμπειρία και επιστημονικές εξηγήσεις, το άρθρο φωτίζει ένα πρόβλημα που συχνά υποτιμάται: τη δυσλειτουργική αναπνοή.

Συχνά μαθαίνουμε ότι η αναπνοή είναι αυτόματη. Σχεδόν δεν τη σκεφτόμαστε, όπως και το ανοιγοκλείσιμο των ματιών ή τη σιωπηλή, σταθερή λειτουργία της καρδιάς. Ωστόσο, πολλοί κατά τα άλλα υγιείς ενήλικες παρουσιάζουν δυσλειτουργική αναπνοή.

«Η δυσλειτουργική αναπνοή, γνωστή και ως διαταραχή αναπνευστικού προτύπου, είναι όταν κάποιος βιώνει δύσπνοια ή/και δυσκολία στην αναπνοή», εξηγεί ο Stephen Fowler, καθηγητής αναπνευστικής ιατρικής στο Πανεπιστήμιο του Μάντσεστερ. Μπορεί να εμφανιστεί ακόμη και χωρίς κάποια ασθένεια. Αν υπάρχει σχετική πάθηση, όπως άσθμα, η δύσπνοια μπορεί να φαίνεται δυσανάλογη σε σχέση με αυτήν.

Επειδή δεν δίνουμε ιδιαίτερη προσοχή στην αναπνοή μας, πολλοί άνθρωποι δεν συνειδητοποιούν ότι έχουν πρόβλημα.

Για παράδειγμα, είχα κρίσεις πανικού για πάνω από μία δεκαετία. Συνήθως συνέβαιναν τη νύχτα και ξυπνούσα εξαντλημένη και λαχανιασμένη. Όταν τελικά διαγνώστηκα με άγχος και πανικό, θεώρησα ότι η δύσπνοια σχετιζόταν με αυτά. Αργότερα ανακάλυψα ότι το ίδιο το μοτίβο της αναπνοής μου ήταν εκτός συγχρονισμού. Δεν ήταν μόνο «στο μυαλό μου» – η αναπνοή μου ήταν δυσλειτουργική.

Πώς καταλαβαίνετε αν αναπνέετε σωστά;

«Τοποθετήστε το ένα χέρι στο στήθος και το άλλο στην κοιλιά ενώ είστε ξαπλωμένοι ή καθιστοί: το χέρι στην κοιλιά πρέπει να ανεβαίνει κατά την εισπνοή, όχι το στήθος», λέει η Juanita Mora.

«Η σωστή αναπνοή είναι αργή, ήρεμη και γίνεται από τη μύτη, ενώ η λανθασμένη είναι ρηχή, γρήγορη, από το στόμα ή συνοδεύεται από κίνηση των ώμων».

Πώς λειτουργεί η φυσιολογική αναπνοή;

Η αναπνοή φαίνεται απλή, αλλά βασίζεται σε έναν πολύπλοκο μηχανισμό.

Κάθε αναπνοή ξεκινά με την εισπνοή αέρα από τη μύτη ή το στόμα. Ο αέρας περνά από την τραχεία. Το διάφραγμα – ένας μεγάλος μυς κάτω από τους πνεύμονες – συσπάται και κατεβαίνει, δημιουργώντας χώρο στο θώρακα και επιτρέποντας στους πνεύμονες να γεμίσουν.

Το οξυγόνο περνά στο αίμα μέσω μικροσκοπικών κυψελίδων, ενώ το διοξείδιο του άνθρακα αποβάλλεται με την εκπνοή.

Η αναπνοή περιλαμβάνει συντονισμό μεταξύ νευρικού συστήματος, μυών και αντίληψης του ίδιου του ατόμου.

Ο τρόπος που αναπνέουμε επηρεάζει τα συναισθήματά μας. Για παράδειγμα, η γρήγορη ή στοματική αναπνοή μπορεί να προκαλέσει άγχος.

Τι είναι η δυσλειτουργική αναπνοή;

Πρόκειται για διαταραχή που μπορεί να εμφανιστεί μόνη της ή μαζί με άλλες παθήσεις, όπως άσθμα ή ΧΑΠ.

«Έως και το 12% των ενηλίκων εμφανίζει δυσλειτουργική αναπνοή», λέει η Mora, η οποία περιλαμβάνει:

• χρόνια δύσπνοια
• υπεραερισμό
• αναπνοή από το στόμα
• υπερβολική ή ρηχή αναπνοή

Ακόμη και χωρίς σωματικό πρόβλημα, η αντίληψη ότι «δεν αναπνέεις καλά» μπορεί να διαταράξει την αναπνοή.

Έτσι δημιουργείται ένας φαύλος κύκλος: πρώτα το αίσθημα δύσπνοιας, μετά η προσπάθεια να διορθωθεί, η πιο έντονη ή γρήγορη αναπνοή και η επιδείνωση της δύσπνοιας

«Υπάρχει ένας φαύλος κύκλος», λέει ο Fowler. «Το άγχος οδηγεί σε υπεραερισμό και αυτό σε περισσότερη δύσπνοια». Ο Robert Cuyler εξηγεί ότι το σώμα αντιδρά έντονα ακόμη και σε μικρές αλλαγές στην αναπνοή.

Ποιες είναι οι συνέπειες;

Η δυσλειτουργική αναπνοή μπορεί να προκαλέσει προβλήματα ύπνου, άγχος και κατάθλιψη, ένταση σε ώμους και αυχένα, χρόνια κόπωση, ζάλη και αίσθημα «έλλειψης αέρα».

Μπορεί επίσης να επιδεινώσει το άσθμα, το σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου και καρδιαγγειακά προβλήματα.

Πώς αντιμετωπίζεται;

Η αξιολόγηση μπορεί να γίνει από γιατρούς πρωτοβάθμιας φροντίδας, πνευμονολόγους, φυσιολόγους άσκησης. Η Dena Garner σημειώνει ότι δεν υπάρχει ακόμη «χρυσό πρότυπο» διάγνωσης για υγιείς ενήλικες.

Η αντιμετώπιση περιλαμβάνει:

• ασκήσεις αναπνοής
• αλλαγές στον τρόπο ζωής
• ειδικές συσκευές εκπαίδευσης αναπνοής

Ο Fowler εργάζεται σε διεπιστημονική ομάδα με γιατρούς, φυσιοθεραπευτές και ψυχολόγους, αν και τέτοιες ομάδες είναι σπάνιες.

Πηγή: Guardian