Πώς η κατανάλωση φρούτων και ζαχαρούχων ποτών μπορεί να συνδέεται με την ψυχική υγεία των εφήβων
Οι καθημερινές επιλογές τροφίμων και ποτών μπορεί να βοηθήσουν να εντοπίσουμε εφήβους που είναι πιθανότερο να εμφανίσουν σημαντικά συμπτώματα κατάθλιψης ή άγχους; Οι Davidson και συνεργάτες παρακολούθησαν Αυστραλούς μαθητές για τρία χρόνια και εξέτασαν την κατανάλωση φρούτων, λαχανικών και ζαχαρούχων ποτών. Οι έφηβοι που έτρωγαν περισσότερα φρούτα είχαν μικρότερο κίνδυνο να ξεπεράσουν τα όρια ανίχνευσης συμπτωμάτων κατάθλιψης και άγχους, ενώ όσοι κατανάλωναν περισσότερα ζαχαρούχα ποτά είχαν μεγαλύτερο κίνδυνο.
• Στη μελέτη συμμετείχαν 6.537 έφηβοι, με μέση ηλικία 12,65 ετών στην αρχή. Οι ερευνητές τούς αξιολόγησαν μία φορά τον χρόνο, για τρία χρόνια.
• Κάθε επιπλέον μερίδα φρούτων που δήλωναν ότι έτρωγαν καθημερινά συνδέθηκε με 13% χαμηλότερο σχετικό κίνδυνο αυξημένων συμπτωμάτων κατάθλιψης και 7% χαμηλότερο σχετικό κίνδυνο αυξημένων συμπτωμάτων άγχους.
• Οι έφηβοι που έπιναν περισσότερα ζαχαρούχα ποτά είχαν μεγαλύτερο κίνδυνο αυξημένων συμπτωμάτων κατάθλιψης και άγχους, τόσο τα αγόρια όσο και τα κορίτσια.
• Για τα λαχανικά, δεν βρέθηκε σαφής στατιστική συσχέτιση όταν οι ερευνητές έλαβαν υπόψη τους παράγοντες που είχαν μετρήσει.
• Ορισμένα ευρήματα για τα φρούτα έγιναν λιγότερο ισχυρά στις πρόσθετες αναλύσεις. Έτσι, η σχέση τους ήταν λιγότερο σταθερή από εκείνη των ζαχαρούχων ποτών.
Οι ερευνητές ανέλυσαν ερωτηματολόγια που συμπληρώθηκαν από το 2019 έως το 2022 στο αυστραλιανό σχολικό πρόγραμμα Health4Life. Η ανάλυση ήταν παρατηρησιακή: οι ερευνητές δεν έδωσαν στους μαθητές συγκεκριμένες δίαιτες ούτε τους ανέθεσαν τι να τρώνε. Κάθε χρόνο, τα ερωτηματολόγια κατέγραφαν τη διατροφή και τα ψυχικά συμπτώματα. Για κάθε έκβαση, αποκλείστηκαν οι μαθητές που είχαν ήδη βαθμολογία πάνω από το σχετικό όριο συμπτωμάτων ή δεν είχαν αρχική βαθμολογία. Έτσι, έμειναν 5.097 μαθητές για την ανάλυση της κατάθλιψης και 5.120 για την ανάλυση του άγχους.
Περισσότερα φρούτα συνδέθηκαν με μικρότερο κίνδυνο αυξημένων συμπτωμάτων
Η σχέση ανάμεσα στην κατανάλωση φρούτων και στα συμπτώματα κατάθλιψης φάνηκε τόσο στα αγόρια όσο και στα κορίτσια. Για το άγχος, όμως, τα αποτελέσματα δεν ήταν στατιστικά σημαντικά όταν τα δύο φύλα εξετάστηκαν χωριστά. Όμως επιπλέον αναλύσεις έδειξαν ότι ορισμένα ευρήματα για τα φρούτα λιγότερο σαφή. Η μέση ημερήσια κατανάλωση φρούτων που δήλωναν οι μαθητές μειώθηκε από 2,43 μερίδες στην αρχή σε 2,05 μερίδες το τρίτο έτος.
Πιο σταθερές συσχετίσεις για τα ζαχαρούχα ποτά
Οι ερωτήσεις για τα ποτά περιλάμβαναν αναψυκτικά, συμπυκνωμένα ποτά που αραιώνονται με νερό και αθλητικά ποτά. Οι απαντήσεις μετατράπηκαν σε αριθμό φλιτζανιών την ημέρα, με κάθε φλιτζάνι να αντιστοιχεί σε 250 ml.
Η μεγαλύτερη κατανάλωση ζαχαρούχων ποτών συνδέθηκε με μεγαλύτερο κίνδυνο υπέρβασης των ορίων συμπτωμάτων κατάθλιψης και άγχους. Η σχέση εμφανίστηκε τόσο στα αγόρια όσο και στα κορίτσια. Οι εκτιμήσεις ήταν μεγαλύτερες στα αγόρια, ιδιαίτερα για το άγχος, αλλά οι αναλύσεις ανά φύλο δεν εξηγούν γιατί υπήρχε αυτή η διαφορά.
Η μέση κατανάλωση ζαχαρούχων ποτών ήταν περίπου 0,25 φλιτζάνια την ημέρα, τόσο στην αρχή όσο και στο τρίτο έτος. Σε όλη τη διάρκεια της μελέτης, τα αγόρια δήλωναν ότι έπιναν περισσότερα τέτοια ποτά.
Τα αποτελέσματα για τα λαχανικά διέφεραν από εκείνα για τα φρούτα
Οι ερευνητές εξέτασαν χωριστά τα λαχανικά, με μία μερίδα να αντιστοιχεί σε 75 γραμμάρια. Δεν βρήκαν σαφή στατιστική σχέση ανάμεσα στην κατανάλωση λαχανικών και στα όρια ανίχνευσης συμπτωμάτων κατάθλιψης ή άγχους. Αυτό δεν σημαίνει ότι δεν υπάρχει σχέση ανάμεσα στα λαχανικά και την ψυχική υγεία. Οι συγγραφείς ανέφεραν ότι οι διαφορές στον τρόπο με τον οποίο οι μαθητές δήλωναν την κατανάλωσή τους ίσως εξηγούν γιατί τα αποτελέσματα για φρούτα και λαχανικά δεν ήταν ίδια. Η μέση κατανάλωση λαχανικών άλλαξε λίγο: κυμάνθηκε από 2,54 έως 2,71 μερίδες την ημέρα στις διαδοχικές αξιολογήσεις.
Αυξημένα συμπτώματα δεν σημαίνουν επιβεβαιωμένη διάγνωση
Οι ερευνητές αξιολόγησαν την κατάθλιψη με ερωτηματολόγιο οκτώ ερωτήσεων για εφήβους και το άγχος με ερωτηματολόγιο 13 ερωτήσεων για συναισθήματα όπως η ανησυχία και ο φόβος. Οι απαντήσεις βαθμολογήθηκαν και συγκρίθηκαν με καθορισμένα όρια.
Τα ερωτηματολόγια εντόπιζαν σημαντικά επίπεδα συμπτωμάτων, αλλά δεν μπορούσαν από μόνα τους να θέσουν διάγνωση. Ορισμένοι μαθητές που ξεπέρασαν το όριο μπορεί να μην είχαν κλινική διαταραχή.
Οι μαθητές που είχαν ήδη βαθμολογία πάνω από το αντίστοιχο όριο αποκλείστηκαν, ώστε η ανάλυση να εστιάσει σε συμπτώματα που εμφανίστηκαν στη συνέχεια.
H μελέτη δεν αποδεικνύει ότι η διατροφή προκάλεσε τα συμπτώματα. Άλλες διατροφικές συνήθειες ή συμπεριφορές μπορεί να επηρέασαν τις σχέσεις που παρατηρήθηκαν. Οι ερευνητές εξέτασαν μόνο τρεις δείκτες διατροφής και όχι όλες τις τροφές ή τις συνθήκες της εφηβικής ζωής.
Οι μαθητές δήλωσαν οι ίδιοι τι έτρωγαν και έπιναν, κάτι που μπορεί να μην αποτυπώνει με ακρίβεια την πραγματική κατανάλωση. Δεν υπήρχαν επίσης στοιχεία για παράγοντες όπως οι συνολικές θερμίδες, η ψυχική υγεία των γονέων και οι διατροφικές συνήθειες της οικογένειας. Επειδή έλειπαν ορισμένα δεδομένα, χρειάστηκε να γίνουν στατιστικές εκτιμήσεις.
Οι περισσότερες οικογένειες είχαν μέτρια ή υψηλή οικονομική ευχέρεια, γεγονός που δυσκολεύει την εφαρμογή των αποτελεσμάτων σε όλους τους εφήβους. Επειδή αποκλείστηκαν όσοι είχαν ήδη αυξημένα συμπτώματα, τα ευρήματα δεν εφαρμόζονται εύκολα σε εφήβους που αντιμετωπίζουν ήδη δυσκολίες. Επιπλέον, τα ερωτηματολόγια μπορεί να μην ξεχώριζαν πάντα σωστά τα συμπτώματα από μια κλινική διαταραχή.
Μύθος: Η μελέτη αποδεικνύει ότι τα φρούτα προλαμβάνουν την κατάθλιψη στους εφήβους.
Πραγματικότητα: Η μεγαλύτερη κατανάλωση φρούτων συνδέθηκε με μικρότερο κίνδυνο υπέρβασης του ορίου συμπτωμάτων κατάθλιψης. Οι ερευνητές δεν ανέθεσαν συγκεκριμένη διατροφή στους μαθητές και αξιολόγησαν τα συμπτώματα με ερωτηματολόγια. Πρόκειται για μια σχέση που χρειάζεται περαιτέρω μελέτη, όχι για απόδειξη ότι τα φρούτα προλαμβάνουν την κατάθλιψη ή για επιβεβαίωση κλινικών διαγνώσεων.
Οι συγγραφείς προτείνουν να ενθαρρύνεται η κατανάλωση φρούτων και να περιορίζονται τα ζαχαρούχα ποτά ως πιθανοί στόχοι πρόληψης. Χρειάζεται, όμως, να ελεγχθεί άμεσα με νέες μελέτες αν αυτές οι αλλαγές μπορούν πράγματι να προλάβουν την εμφάνιση συμπτωμάτων.
Η συγκεκριμένη μελέτη από μόνη της δεν δικαιολογεί: Α) την υπόσχεση ότι μία επιπλέον μερίδα φρούτων την ημέρα προλαμβάνει την κατάθλιψη ή το άγχος, Β) την ερμηνεία των αποτελεσμάτων για τα ζαχαρούχα ποτά ως εκτίμηση του κινδύνου από ένα επιπλέον φλιτζάνι την ημέρα, και Γ) τη χρήση των ευρημάτων ως απόδειξη ότι οι διατροφικές αλλαγές θεραπεύουν εφήβους με ήδη υπάρχουσες παθήσεις ψυχικής υγείας.
«Η τριετής παρακολούθηση μαθητών δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης έδειξε ότι τα φρούτα, τα λαχανικά και τα ζαχαρούχα ποτά συνδέονταν διαφορετικά με την ψυχική υγεία. Η μεγαλύτερη κατανάλωση φρούτων συνδέθηκε με μικρότερο κίνδυνο αυξημένων συμπτωμάτων κατάθλιψης και άγχους, αν και ορισμένα αποτελέσματα επηρεάστηκαν όταν οι ερευνητές χειρίστηκαν διαφορετικά τα δεδομένα που έλειπαν.
Οι σχέσεις με τα ζαχαρούχα ποτά ήταν πιο σταθερές για τις δύο εκβάσεις και στα δύο φύλα. Για τα λαχανικά, τα αποτελέσματα δεν ήταν σαφή μετά τη συνεκτίμηση άλλων παραγόντων.
Συνολικά, αξίζει να μελετηθούν συγκεκριμένες διατροφικές συνήθειες στο πλαίσιο της πρόληψης στην εφηβεία. Ωστόσο, η μελέτη δεν αποδεικνύει ότι οι αλλαγές στη διατροφή προλαμβάνουν ψυχικές παθήσεις. Δεν εξηγεί τους βιολογικούς μηχανισμούς ούτε δείχνει ότι υπάρχουν οφέλη για εφήβους που έχουν ήδη σημαντικά συμπτώματα. Είναι σημαντικό να ξεχωρίζουμε τα αποτελέσματα των ερωτηματολογίων ανίχνευσης από τις κλινικές διαγνώσεις» καταλήγει η κ. Ευθυμιοπούλου.
Με την υποστήριξη της Φαρμασέρβ-Λίλλυ, οι ασθενείς θα έχουν δίπλα τους διαιτολόγο-διατροφολόγο κατά την έναρξη της θεραπευτικής παρέμβασης για την αντιμετώπιση της νόσου τους.
15°
