Εκπαίδευση εναντίον Ειδίκευσης: Η διαφορά στην οδηγική μας συμπεριφορά

Παρατηρώντας καθημερινά τη συμπεριφορά των ανθρώπων στον δρόμο, διαπιστώνω πράγματα που με προβληματίζουν βαθιά και μου αρέσει να τα μοιράζομαι. Βλέπω επαγγελματίες οδηγούς να κορνάρουν ή να βρίζουν, βλέπω αυτοκίνητα με αυτοκόλλητο ιατρού να κορνάρουν μόλις ανάψει το πράσινο και άλλες τόσες σκηνές που λίγο-πολύ έχουμε δει όλοι μας.

Με αυτές τις εικόνες στο μυαλό, σκέφτομαι πόσο περιορισμένα αντιμετωπίζουμε την έννοια της εκπαίδευσης. Για παράδειγμα, όταν οι άνθρωποι έρχονται για να μάθουν οδήγηση, μου λένε συχνά: «Δάσκαλε, κάνε με καλό οδηγό,να μη μου σβήνει, να παρκάρω τέλεια, να μπορώ να ξεκινάω στην ανηφόρα». Πάντα χαμογελώ με κατανόηση. Γιατί μέσα σε αυτόν τον διάλογο κρύβεται μια βαθύτερη σύγχυση: ζητάμε ειδίκευση, όχι εκπαίδευση.

Η ειδίκευση αφορά τη δεξιότητα. Θέλεις να μάθεις να παρκάρεις, να στρίβεις σωστά, να ελέγχεις το όχημα. Είναι απαραίτητα όλα αυτά, αλλά δεν είναι αρκετά. Η εκπαίδευση είναι κάτι πολύ πιο ευρύ και βαθύ: αφορά τη διαμόρφωση της σκέψης, της συμπεριφοράς, του χαρακτήρα. Είναι η παιδεία που κουβαλάμε μαζί μας σε κάθε πτυχή της ζωής, είτε οδηγούμε είτε απλώς υπάρχουμε δίπλα στους άλλους.

Πολλές φορές ακούμε: «Μα είναι μορφωμένος άνθρωπος, πώς αντιδρά έτσι;». Και εδώ έρχεται μια σημαντική διόρθωση: όχι, δεν είναι μορφωμένος, έχει απλά ειδικότητα. Μπορεί να είναι γιατρός, δικηγόρος, υδραυλικός… Αλλά αυτό δεν σημαίνει απαραίτητα ότι είναι και εκπαιδευμένος άνθρωπος με την ουσιαστική έννοια του όρου.

Η λέξη μόρφωση προέρχεται από το αρχαίο ρήμα «μορφόω», που σημαίνει «δίνω μορφή» ή «σχηματίζω». Άρα η μόρφωση αφορά τη διαμόρφωση της ανθρώπινης προσωπικότητας, τόσο ηθικά όσο και πνευματικά, αλλά και την κοινωνική συμπεριφορά του ανθρώπου. Δεν είναι απλώς ένα πτυχίο ή μια άδεια άσκησης επαγγέλματος. Αν θέλουμε πραγματικά να αλλάξουμε κάτι στους δρόμους, στις τάξεις, στις σχέσεις μας, ας στραφούμε στην εκπαίδευση με την ουσιαστική της έννοια. Ας αναρωτηθούμε: πώς συμπεριφερόμαστε, τι αξίες μεταφέρουμε, πώς φερόμαστε στους άλλους;

Μήπως η πολιτεία σπέρνει ανέμους και θερίζει θύελλες εδώ και δεκαετίες;