Αλέξης Τσίπρας: Το μανιφέστο και το φάντασμα

«Ένα φάντασμα πλανιέται πάνω από την Ελλάδα». Αυτή θα μπορούσε να ήταν η πρώτη φράση του μανιφέστου του Ινστιτούτου του Αλέξη Τσίπρα που δόθηκε χθες στη δημοσιότητα. Μόνο που στην περίπτωση αυτή, δεν πρόκειται για το φάντασμα του κομμουνισμού που πλανιόταν πάνω από την Ευρώπη, όπως έγραψαν ο Μαρξ και ο Ένγκελς πριν 180 περίπου χρόνια στο δικό τους μανιφέστο, αλλά για το φάντασμα της «Κυβερνώσας Αριστεράς» που επιστρέφει στη χώρα. Η προσθήκη στον τίτλο του προσδιορισμού «της νέας εποχής» δεν φαίνεται να διασκεδάζει τις ανησυχίες που ξυπνάνε οι μνήμες της αντιμνημονιακής εποχής, ειδικά μετά τις διευκρινίσεις που έχει δώσει ο πρώην πρωθυπουργός κατά την παρουσίαση της «Ιθάκης» του.

Ποια είναι τα σημεία που διαφοροποιούν την κυβερνώσα Αριστερά της νέας εποχής από την προηγούμενη, σύμφωνα με τους συγγραφείς του μανιφέστου; Το πρώτο σημείο είναι ότι στην «νέα» κυβερνώσα Αριστερά συμπεριλαμβάνεται πλέον επισήμως και η επάρατη ιδεολογικά μέχρι πρότινος σοσιαλδημοκρατία του Ολανδρέου. Για τη διεύρυνση αυτή είχαμε ήδη προετοιμαστεί από τότε που ο Αλέξης Τσίπρας είχε ζητήσει και είχε γίνει δεκτός ως παρατηρητής στις συνεδριάσεις της ομάδας των Ευρωπαίων Σοσιαλιστών και Δημοκρατών. Η απογοητευτική υποδοχή του ανοίγματος στον κεντρώο χώρο δεν επέτρεψε την παραπέρα ιδεολογική διεύρυνση του μανιφέστου, αντίθετα, οδήγησε στην περιχαράκωσή της ως το μέτωπο των δυνάμεων που βρίσκονται αριστερά του Κέντρου.

Η σοσιαλδημοκρατική στροφή είχε και τις ιδεολογικές της επιπτώσεις. Διαβάζουμε χαρακτηριστικά στο μανιφέστο: «Το ιστορικό δίλημμα “μεταρρύθμιση ή επανάσταση”, που σφράγισε και δίχασε την ευρωπαϊκή Αριστερά στον 20ό αιώνα, δεν μπορεί πλέον να καθοδηγεί τις επιλογές του παρόντος. Οι σύγχρονες προκλήσεις υπερβαίνουν αυτούς τους διαχωρισμούς και απαιτούν νέες ιδεολογικές συνθέσεις αλλά και οργανωτικές αποκρυσταλλώσεις». Αρκεί να αναλογιστεί κανείς τη λάσπη που είχε ριχτεί στην «αντεπαναστατική» μεταρρύθμιση και τους «εξωνημένους» μεταρρυθμιστές. Όσο για τις «οργανωτικές αποκρυσταλλώσεις» θα τις καλύψει προφανώς το κόμμα που έχει ήδη προαναγγείλει ο Αλέξης Τσίπρας.

Ο στόχος του «κόμματος Τσίπρα» είναι να ανακόψει την πορεία του ΠΑΣΟΚ και να αποτελέσει αυτό στο μέλλον την εναλλακτική πρόταση για τη διακυβέρνηση της χώρας

«Η σύγκλιση των τριών ρευμάτων –της Σοσιαλδημοκρατίας, της Ριζοσπαστικής και Ανανεωτικής Αριστεράς και της Πολιτικής Οικολογίας– δεν μπορεί να γίνει με όρους του προηγούμενου αιώνα», αναφέρει το μανιφέστο για να θεωρητικοποιήσει τη σοσιαλδημοκρατικοποίηση του όλου εγχειρήματος. Άλλωστε, η επιχείρηση ιδιοποίησης και διεμβολισμού της ελληνικής σοσιαλδημοκρατίας, δηλαδή του ΠΑΣΟΚ, είχε επίσης ξεκινήσει από τα χρόνια της «Πρώτη φορά Αριστερά», με τον Ανδρέα Παπανδρέου να έχει την τιμητική του στις αναφορές του τότε πρωθυπουργού. Ο πραγματικός στόχος του «κόμματος Τσίπρα» δεν είναι άλλος από το να ανακόψει την πορεία του ΠΑΣΟΚ και να αποτελέσει αυτό στο μέλλον την εναλλακτική πρόταση για τη διακυβέρνηση της χώρας.

Το ΠΑΣΟΚ δεν έχει κανέναν λόγο να αποδεχθεί την άτυπη μονομαχία για τη δεύτερη θέση. Οφείλει, ως αξιωματική αντιπολίτευση, να συνεχίσει να διεκδικεί τη νίκη στις επόμενες εκλογές επιβάλλοντας τη δική του πολιτική ατζέντα και επιδιώκοντας να «χτυπήσει» τη Νέα Δημοκρατία στον απαιτητικό πολιτικά κεντρώο χώρο που θα κρίνει σε μεγάλο βαθμό και την έκβαση της ετυμηγορίας της κάλπης. Από την άποψη αυτή, δεν έχει τόση σημασία –αν δεν είναι και βλαπτική– η επιστροφή των «αξιωματούχων» της «Πρώτη φορά Αριστερά» κυβέρνησης του ΣΥΡΙΖΑ, όσο η συσπείρωση των Σοσιαλδημοκρατών καθώς και των φιλελεύθερων προοδευτικών πολιτών ολόκληρου του πολιτικού φάσματος. Η εμπιστοσύνη του εκλογικού σώματος δεν κερδίζεται με επικοινωνιακά μανιφέστα, αλλά με τολμηρές και ρεαλιστικές μεταρρυθμιστικές πολιτικές.