Ελληνοβρετανική συνεργασία στο μεταναστευτικό

Ένα από τα θέματα που κυριάρχησαν στην ατζέντα της πρόσφατης διήμερης επίσκεψης του Κυριάκου Μητσοτάκη στο Λονδίνο ήταν, αναμενόμενα, αυτό του Μεταναστευτικού. Λίγες ημέρες μετά από τη συνάντηση Μητσοτάκη-Τζόνσον, εμφανίστηκαν στον βρετανικό Τύπο ενδιαφέροντα δημοσιεύματα για «το κοινό όραμα Ελλάδας και Ηνωμένου Βασιλείου στη διαχείριση του μεταναστευτικού» και τα «σχέδια ελληνικής έμπνευσης της Πρίτι Πατέλ (Υπουργού Εσωτερικών του ΗΒ) για την επιτήρηση των μεταναστών» (Daily Telegraph, 19 Νοεμβρίου). Φαίνεται πως, ευτυχώς, οι συζητήσεις δεν περιορίστηκαν στο αδιέξοδο ζήτημα της επιστροφής ή πλέον «επανένωσης» των Γλυπτών του Παρθενώνα αλλά προσανατολίστηκαν σε πιο δημιουργικές κατευθύνσεις.

Prima facie, ίσως, φαίνεται αβάσιμη η σύγκριση των δύο χωρών, η μία μέλος της Ε.Ε. και η άλλη όχι, το Ηνωμένο Βασίλειο τοποθετημένο στο βορειοδυτικό άκρο της Γηραιάς Ηπείρου και η Ελλάδα στο νοτιοανατολικό άκρο των Βαλκανίων. Μολαταύτα, οι προκλήσεις που αντιμετωπίζουν οι δύο χώρες είναι κοινές. Και οι δύο διαθέτουν εκτεταμένα θαλάσσια σύνορα. Σε αμφότερες τις περιπτώσεις ο όγκος των μεταναστευτικών ροών ξεδιπλώνεται στη θάλασσα, όπου οι ισορροπίες μεταξύ της φύλαξης των συνόρων και των ανθρώπινων ζωών είναι πολύ λεπτές. Σε μεγάλο βαθμό, παρά την αντίθετη γεωγραφική τους θέση, οι δύο χώρες δέχονται τη μερίδα του λέοντος των αιτήσεων ασύλου.

Ποιο είναι το «ελληνικό σχέδιο» των Βρετανών; Η Βρετανία ετοιμάζεται να ακολουθήσει το ελληνικό μοντέλο για τη διαχείριση των μεταναστευτικών ροών στο Κανάλι της Μάγχης. Φέτος, οι νέες αφίξεις έφθασαν τις 24.500 χιλιάδες (τριπλάσιες σε σχέση με τις 8714 του 2020). Η συναντίληψη Ελλάδας – Βρετανίας εστιάζεται στο ζήτημα της φύλαξης των συνόρων, του σεβασμού του Διεθνούς Δικαίου και της διαχείρισης των αιτήσεων ασύλου. Η φύλαξη, φυσικά, των κοινών ευρωπαϊκών συνόρων δεν μπορεί να πέφτει μονάχα στους ώμους χωρών, όπως η Ελλάδα ή η Γαλλία. Χρειάζεται μία ευρωπαϊκή στρατηγική και τούτο το καταλαβαίνουν, έστω αργά και πικρά και οι χώρες του Βίζεγκραντ.

Το Ηνωμένο Βασίλειο ξεκινά διαγωνισμό δημοπράτησης κέντρων υποδοχής και ταυτοποίησης (για 8.000 μετανάστες), όπως συνέβη στην Ελλάδα. Το νέο μέτρο φιλοδοξεί να αντικαταστήσει την ad hoc διαμονή μεταναστών σε ξενοδοχεία και ξενώνες. Μάλιστα, η Πατέλ επισκέφτηκε την Ελλάδα τον περασμένο Ιούλιο και είδε in situ τις προσπάθειες του Υπουργείου Μετανάστευσης στη Σάμο. Οι τεχνικές προδιαγραφές φαίνεται πως θα είναι παρόμοιες. Αυτό το διάστημα συγκροτείται στη Σάμο ένα νέο κέντρο υποδοχής, που θα προστατεύεται από συρματόπλεγμα και θα φιλοξενήσει 3,000 μετανάστες. Οι μετανάστες θα μπορούν να εξέλθουν μονάχα χρησιμοποιώντας τα δακτυλικά τους αποτυπώματα, ώστε οι αρχές να γνωρίζουν που βρίσκονται ανά πάσα στιγμή. Επιπλέον, στις 20:00 όλοι πρέπει να έχουν επιστρέψει για τη νυκτερινή καταμέτρηση και απαγόρευση κυκλοφορίας. Τέλος, οι αρχές έχουν σοφά προνοήσει για την ύπαρξη χρωματιστών ζωνών, μπλε για τους Αφγανούς, κόκκινη για τους Αφρικανούς και πράσινη για τους Άραβες, ώστε να μην προκύπτουν αναταραχές και αψιμαχίες. Τέλος, υπάρχει μία πτέρυγα υψίστης ασφαλείας, όπου θα κρατούνται εκείνοι των οποίων οι αιτήσεις δεν έχουν γίνει δεκτές και πρόκειται να απελαθούν. Με μεγάλο ενδιαφέρον κανείς διαπιστώνει πως η Ελλάδα αποτελεί θετική μελέτη περίπτωσης (case-study) στο πεδίο του μεταναστευτικού για μία ισχυρή χώρα, όπως το Ηνωμένο Βασίλειο. Αναντίλεκτο, αυτή είναι μία καλή είδηση.

Το δεύτερο πεδίο, όπου μπορεί να ανταλλαχθεί τεχνογνωσία, είναι η ψηφιακή διάσταση των αιτημάτων ασύλου. Ξανά, στην Ελλάδα όλα τα βήματα της διαδικασίας διεκπεραιώνονται γρήγορα και με διαφάνεια μέσω ειδικής ηλεκτρονικής εφαρμογής. Αυτή η διαδικασία εξοικονομεί πόρους επιτρέποντας παράλληλα τη γρήγορη διεκπεραίωση των εκκρεμών αιτήσεων. Σύμφωνα με τα πρόσφατα δημοσιεύματα, η Βρετανία προσανατολίζεται στη συγκρότηση μίας παρόμοιας με την ελληνική εφαρμογής.

Ο λόγος που αναφέρομαι στο μεταναστευτικό και στις ελληνοβρετανικής ανταλλαγές πολιτικών είναι διότι αυτού του είδους η στενότερη συνεργασία μεταξύ Μεγάλης Βρετανίας και Ελλάδας δείχνει το δρόμο προς τα μπροστά, ξεπερνώντας άκαρπες και παλαιωμένες συζητήσεις, όπως αυτή των Γλυπτών. Είθε να επεκταθεί και σε άλλους τομείς και με πολλές ακόμη ισχυρές σύμμαχες χώρες. Διότι, η Ελλάδα συχνά λαμβάνει τεχνογνωσία απ’ αλλού, αλλά το να παρέχει γνώση σε άλλους ρίχνει μία αχτίδα αισιοδοξίας στην ομίχλη των αβεβαιοτήτων μας.