Η πασαρέλα του πόθεν έσχες

Η δουλειά μου είναι να γράφω, να σχολιάζω γεγονότα, να μεταφέρω πληροφορίες. Αλλά μήπως «τα παίρνω» για να τα κάνω όλα αυτά; Μήπως μια αδήλωτη πηγή χρήματος κατευθύνει την σκέψη μου και το χέρι μου; Την απάντηση, θεωρητικά, δίνει η δήλωση πόθεν έσχες που, όπως και άλλες κατηγορίες επαγγελματιών, είμαι υποχρεωμένος να υποβάλω κάθε χρόνο. Η λογική, θεωρητικά πάντα, είναι «όλα στο φως». Και αν από αυτό το άπλετο φως που θα χυθεί στη δήλωσή μου δεν φωτιστεί κάποιο κότερο, τότε εγώ μπορώ να κοιμάμαι ήσυχος με την επαγγελματική μου συνείδηση. Είμαι «καθαρός».

Κι εσείς κι εγώ όμως ξέρουμε πως η πραγματικότητα είναι διαφορετική. Ξέρουμε πως οι δηλώσεις όλων εμάς των υπόχρεων καταχωνιάζονταν κάποτε σε σκοτεινούς φωριαμούς που δεν άνοιγαν ποτέ για να φωτιστούν και τώρα έχουν γίνει απλώς ψηφιακοί. Ξέρουμε ακόμη πως το αδήλωτο χρήμα μπορεί να ακολουθήσει διαδρομές που το πόθεν έσχες, είτε στη χάρτινη είτε στην ψηφιακή του μορφή, δεν θα ανακαλύψει. Και ξέρουμε πως η ίδια η δήλωση περιουσιακής κατάστασης μπορεί να καταγράφει το «έσχες», αλλά χάνει το «πόθεν». Η προέλευση του πλούτου μάς είναι άγνωστη.

Ισχύει και για τους πολιτικούς, οι δηλώσεις των οποίων, αντίθετα απ’ όλων των υπόλοιπων, δίδονται κάθε χρόνο στη δημοσιότητα για να μας δώσουν την ευκαιρία να θυμηθούμε πως αυτό που θα ήταν ένα κυνήγι κατά της διαφθοράς, δεν είναι στην πραγματικότητα παρά μια πασαρέλα όπου ο καθένας δείχνει αυτό που θέλει όπως το θέλει. Σε αυτήν την πασαρέλα επιδεικνύεται ένα λάιφ στάιλ όπου αυτό που μετράει δεν είναι ο πλούτος, αλλά η φτώχεια επειδή η φτώχεια μοιάζει λιγότερο εξαρτημένη από την ύλη και πιο έντιμη. Ο χρυσός δεν λάμπει αλλά θαμπώνεται τεχνηέντως. Και δεν τον βρίσκει κανείς στα δαχτυλίδια, τα περιδέραια και τα υπόλοιπα τιμαλφή που ασφαλίζονται προσεκτικά στις θήκες τους, αλλά στα σπίτια που δεν δηλώνονται στην πραγματική τους αξία.

Κανένας μας δεν είναι τόσο αφελής για να πιστέψει ότι η καλή τύχη επέτρεψε σε έναν πολιτικό να αποκτήσει ένα οίκημα σε τίμημα που κανείς δεν θα μπορούσε να αποκτήσει. Σπίτι 150 τετραγωνικών στην Εκάλη μόνο 70.000; Δεν θα έκανε τόσο ακόμη και αν δεν ήταν χτισμένο από μπετόν και πέτρα αλλά από τσιμεντόλιθους και τσίγκους. Η πασαρέλα των πόθεν έσχες από αυτή την άποψη δεν είναι παρά μια επίδειξη νομότυπης συμπεριφοράς από αυτές που παίζουν στα δάχτυλα οι λογιστές και οι συμβολαιογράφοι. Δεν έχει σημασία να λες την αλήθεια, έχει σημασία να είσαι καλυμμένος.

Μπορείς έτσι να δει κανείς πόσα σπίτια έχει ένας πολιτικός, να μετρήσει τα αυτοκίνητά του και τις μηχανές του ή να ρίξει μια ματιά στις καταθέσεις του. Αλλά δεν μπορεί να ρωτήσει πώς μπορεί να ζει με τόσα που δηλώνει, πώς κατάφερε να αγοράσει τόσο φτηνά σπίτια, πώς εξυπηρετεί τα δάνειά του, γιατί διατηρεί θυρίδα στην τράπεζα. Θα γινόταν σχεδόν αδιάκριτος απέναντι σε αυτό το πέπλο νομιμότητας που σκεπάζει τις δηλώσεις του πόθεν έσχες κι ας έχουμε συμφωνήσει εδώ και χρόνια, λίγο πριν ξεσπάσει η κρίση του ’08, πως το νόμιμο δεν είναι πάντοτε και ηθικό.

Είναι όμως από ακόμη πιο παλιά που έχουμε συμφωνήσει πως δεν αρκεί η γυναίκα του Καίσαρα να είναι τίμια πρέπει και να φαίνεται. Αλλά για να φανεί πως το πολιτικό προσωπικό είναι έντιμο και πως δεν συμμετέχει σε μια παρασιτική, αδήλωτη οικονομία που ζημιώνει το κράτος, το πόθεν έσχες πρέπει να αλλάξει. Οι τρόποι, λένε αυτοί που γνωρίζουν, υπάρχουν ακόμη και με νέα ψηφιακά εργαλεία. Κι αυτή θα είναι η στιγμή που η πασαρέλα δεν θα έχει νόημα.