Ο κορωνοϊός και η μαύρη τρύπα των δημοσίων συγκοινωνιών

Λέγεται πως το επίπεδο των δημοσίων συγκοινωνιών και συγκεκριμένα των λεωφορείων δείχνουν αυτόματα το επίπεδο πολιτισμού μίας χώρας, μιας πόλης. Και είναι σωστή η διαπίστωση αυτή γιατί, ως ένα γενικευμένο και αντιπροσωπευτικό κριτήριο, δείχνει ταυτόχρονα το φιλοσοφικό υπόβαθρο για τις σύγχρονες αρχές της βιώσιμης κινητικότητας, την τάση για μείωση χρήσης του ΙΧ αυτοκινήτου, τον σεβασμό στον πολίτη, την κοινωνική ευαισθησία απέναντι σε όσους δεν έχουν εναλλακτικό τρόπο μετακίνησης.

Θα αφήσω προς το παρόν το δίλλημα αν πρέπει να είναι δημόσιες ή ιδιωτικές, γιατί αυτό δεν αφορά προς το παρόν ως χώρα, καθώς έχουμε αποτύχει και στο ένα και στο άλλο, παταγωδώς. Το αποδεικνύει το πολύχρονο χάλι των δημοσίων συγκοινωνιών τόσο στην Αθήνα όσο και στη Θεσσαλονίκη. Γερασμένος στόλος, γερασμένο προσωπικό, βρώμικα λεωφορεία, απαράδεκτη δρομολόγηση, αντιλειτουργικές συχνότητες και συνδέσεις, στάσεις που αντί να είναι πρότυπα σημεία του αστικού χώρου, είναι εστίες υποβάθμισης. Όταν προσφέρεται αυτή η κάκιστη υπηρεσία, εντός των λεωφορείων δεν αναμένεις να επικρατούν ιδανικές συνθήκες. Άνθρωποι στοιβαγμένοι και αγανακτισμένοι, που λογικά ξεσπούν απέναντι σε ένα κράτος που φαίνεται ανάλγητο και απόμακρο απο την πραγματικότητα.

Ο ιός του κορωνοϊού, έχοντας να επιλέξει μεταξύ ενός κλασάτου beach bar της Μυκόνου ή της Πάρου, ή ενός λεωφορείου της πλατείας Κολιάτσου, χωρίς δεύτερη σκέψη θα τρυπώσει στο λεωφορείο και σε εκατοντάδες άλλα που κινούνται πάνω-κάτω σαν κινούμενα μπαράκια. Δεν θέλει μυαλό, ούτε να είσαι ειδικός για να καταλάβεις ότι το επίπεδο των συγκοινωνιών που διαθέτουμε είναι σε θέση να συντηρεί τον ιό, από επιβάτη σε επιβάτη και από γραμμή σε γραμμή όλο τον χειμώνα σε μια χειμαζόμενη Αθήνα. Η Θεσσαλονίκη απο την άλλη βρίσκεται σε τριτοκοσμικά επίπεδα, κι ενώ οι δημόσιες συγκοινωνίες στην πόλη διαλύθηκαν από την προηγούμενη κυβέρνηση, η σημερινή δείχνει πολύ αργά αντανακλαστικά.

Ο πρωθυπουργός το αντιλήφθηκε κάποια στιγμή και ταρακούνησε το εν υπνώσει πολιτικό επιτελείο του αρμόδιου υπουργείου. Κατέφτασε εκεί και ανακοίνωσε νέες προμήθειες και νέο προσωπικό, το οποίο φυσικά δεν παραγγέλνεται εν μια νυκτί. Απαιτεί μήνες. Η αφορμή της πανδημίας ήταν αρκετή να αναδείξει ότι οι δημόσιες συγκοινωνίες είναι μια μαύρη τρύπα της χώρας, μία μεταρρύθμιση που όλοι θέλουν, αλλά κανείς δεν τολμά να βάλει σε εφαρμογή. Δεν θα επεκταθώ στην ανάγκη απελευθέρωσης των υπεραστικών, στη δημιουργία αστικών - δημοτικών συγκοινωνιών σε κάθε πόλη, στον ριζικό εκσυγχρονισμό ενός συστήματος που εδράζεται ακόμη σε αρχές εξυπηρέτησης του '50 της τότε Ελλάδας. Η πανδημία κάποια στιγμή θα τελειώσει, αλλά ο πολιτισμός της καθημερινής ζωής δεν υπάρχει χωρίς δημόσιες συγκοινωνίες. Και αυτό δεν αφορά μόνο στην Αθήνα και Θεσσαλονίκη, αφορά στις επαρχιακές πόλεις, στα νησιά στην εξυπηρέτηση του τουρισμού. Αφορά σε έναν ευρωπαίο πολίτη, έναν μαθητή, έναν φοιτητή, έναν εργαζόμενο, που επί χρόνια η πολιτεία τού στερεί το δικαίωμα στην ποιοτική μετακίνηση. Γιατί αν δεν υπάρξει αυτή, καμία αλλαγή στην κυκλοφορία και στην αναβάθμιση του δημοσίου χώρου δεν μπορεί να γίνει. Και όλα αυτά περί αειφόρας ανάπτυξης των πόλεων, της αλλαγής προτύπου ζωής, της σύγκλισης με ευρωπαϊκά πρότυπα, δεν έχουν κανένα απολύτως νόημα. Μία ακόμη λοιπόν μεταρρύθμιση που θα έπρεπε να ξεκινήσει από το μηδέν, καθώς όλα είναι στημένα λάθος εξ αρχής.