Μην πάθετε ό,τι πάθαμε εμείς

Στην αρχή ήταν όλα καλά. Το «Μένω στο σπίτι» έμοιαζε με ένα ευχάριστο διάλειμμα βραδύτητας σε έναν κόσμο που έχει μάθει πια να τρέχει με ιλιγγιώδη ταχύτητα. Μένεις στο σπίτι, ναι. Αλλά αισθάνεσαι πως έχεις πράγματα να κάνεις. Έχεις να περάσεις χρόνο με τους δικούς. Να βρεις, αν θέλεις, τον εαυτό σου. Να τελειώσεις εκείνο το βιβλίο που είχες αφήσει στη μέση και άλλα που δεν ξεκίνησες ποτέ επειδή δεν είχες χρόνο. Να μαστορέψεις βρύσες που τρέχουν, να περιποιηθείς γλάστρες που μαράζωναν. Ή, γιατί όχι, να μην κάνεις τίποτε απολύτως. Πώς το έλεγαν οι ίδιοι οι εμπνευστές του; Il dolce far niente. Να μην κάνεις τίποτε επειδή είναι ωραίο να μην κάνεις τίποτε. Είναι μια γλυκύτητα ζωής.

Αλλά  έπειτα από τόσες ημέρες υποχρεωτικού εγκλεισμού, εκείνη η γλυκιά ζωή της απραγίας μοιάζει με ένα ασήκωτο βάρος. Οι εμπνευστές του Il dolce far niente έπεσαν θύματα της ίδιας τους της έμπνευσης. Η κοινότητα θέλει να ξαναγίνει κοινότητα. Θέλει να κυκλοφορήσει, να χαιρετήσει, να αγκαλιαστεί, να φιλήσει και να φιληθεί. Να συναθροιστεί στα μπαρ, τα εστιατόρια, τα σινεμά και τις πλατείες. Να συναθροιστεί, σκέτο. Αλλά τι να κάνεις έγκλειστος; Το βλέπει κανείς στα βίντεο που παίζουν στις τηλεοράσεις από την Ιταλία. Οι ιταλοί έγκλειστοι βγαίνουν στα μπαλκόνια και χειροκροτούν όλοι μαζί τους γιατρούς και τους νοσηλευτές για τη μάχη που δίνουν. Τραγουδούν. Ανταλλάσσουν μηνύματα αισιοδοξίας, όλα θα πάνε καλά, όλα θα πάνε καλά.

Καν’ το όπως οι Ιταλοί. Καν’ το όπως εκείνοι που έζησαν μια καταστροφή και τώρα ξέρουν πως δεν υπάρχει άλλη λύση, ούτε οι παραλίες, ούτε ο ήλιος, ούτε το χιόνι μπορεί να μας προφυλάξει, μόνο στο σπίτι μπορεί να μείνει κανείς

Πόσες φορές πρέπει να το πεις στον εαυτό σου για να το πιστέψεις; Πώς παλεύεις με την κόπωση και την απελπισία; Μια φίλη μου λέει για τον ιταλό φίλο της από το Τρεβίζο που βγήκε ολόγυμνος στο μπαλκόνι του και φώναζε ανοίγοντας τα χέρια «Ελάτε, αγκαλιάστε με!». Είναι καλλιτέχνης, μου λέει ακόμη, σαν να πρέπει αυτή να μην είναι μια πράξη απελπισίας ή ένα ξόρκι για τον ιό που επιβάλλει κανένας να μην αγγίζει κανέναν, αλλά μια περφόρμανς. Όταν είσαι καλλιτέχνης η τέχνη κυλάει πάντα στις φλέβες σου, έτσι δεν είναι; Ψάχνει διέξοδο για να εκφραστεί ακόμη περισσότερο στις δύσκολες στιγμές, δεν χρειάζεται να είναι και κανένα αριστούργημα, ούτε έχουν νόημα τα δυσνόητα πράγματα, αρκεί ένα γυμνό σώμα, δύο ανοικτά χέρια, μια κραυγή, «ελάτε, αγκαλιάστε με!», πόσο πιο καθαρά να το πει κανείς;

Η Ιταλία μας δείχνει τη διαδρομή. Μας λέει πως αυτό που στην αρχή μοιάζει με ένα διάλλειμα βραδύτητας γίνεται σιγά σιγά ένα βασανιστήριο. Το λέει σε εμάς, τους Ισπανούς, τους Γάλλους, σε κάθε χώρα της Ευρώπης που θα ερημώσουν οι δρόμοι της και οι άνθρωποι θα κλειστούν στα σπίτια τους. Μας λέει, όμως, πως δεν γίνεται αλλιώς. Οι Ιταλοί μας στέλνουν μηνύματα ευφρόσυνου ξεσπάσματος από τα μπαλκόνια τους, στήνουν μικρές περφόρμανς, μας δίνουν ιδέες για υποκατάστατα: Τα apericena, εκείνα τα τσιμπολογήματα μετά τη δουλειά που συνήθιζαν να τα ξεκινούν με ένα απεριτίφ, γίνονται τώρα με τη βοήθεια του Skype. Η τεχνολογία που υποτίθεται πως θα μας έφερνε πιο κοντά αλλά έφτασε να μας αποξενώσει, βρίσκει ξανά τον αρχικό της σκοπό, είναι εδώ για να μας ενώσει. Συναθροιζόμαστε δικτυωμένοι, αλλά τουλάχιστον συναθροιζόμαστε.

Θα μας χρειαστούν πιθανότατα όλα αυτά. Και τα τραγούδια, και τα χειροκροτήματα, και οι μικρές περφόρμανς στις γειτονιές, και τα διαδικτυακά τραπέζια. Καν’ το όπως οι Ιταλοί. Καν’ το όπως εκείνοι που έζησαν μια καταστροφή και τώρα ξέρουν πως δεν υπάρχει άλλη λύση, ούτε οι παραλίες, ούτε ο ήλιος, ούτε το χιόνι μπορεί να μας προφυλάξει, μόνο στο σπίτι μπορεί να μείνει κανείς για να μην φρακάρουν τα νοσοκομεία από τους ασθενείς και γίνει ο κόσμος απροστάτευτος και εμπόλεμος όπως γινόταν παλιά με τις πανδημίες και τους πολέμους.

Η προστασία της ζωής είναι το ύψιστο αγαθό της εποχής μας - πότε άλλοτε στο παρελθόν γιατροί και νοσοκόμες κατέβαλαν τόσο υπεράνθρωπες προσπάθειες για να κρατήσουν στη ζωή 90χρονους; Αυτή είναι η δουλειά τους, αυτή είναι η δουλειά του κράτους, είναι η δουλειά όλων μας. Η προστασία της ζωής. Αυτό είναι και η αλληλεγγύη της εποχής μας. «Μείνετε μέσα, κλειστείτε στα σπίτια σας, μην πάθετε ό,τι πάθαμε εμείς» λένε στη φίλη μου οι ιταλοί φίλοι της. Μιλάω κι εγώ με μια ιταλίδα φίλη, κλεινόμαστε κι εμείς στα σπίτια μας, της λέω. Ακούγεται σαν ηχώ. «Μην πάθετε ό,τι πάθαμε εμείς».