Απώλεια ελέγχου

«Ποιος σας έχει δώσει την ιδέα ότι στη ζωή δεν πρέπει να υπάρχουν κίνδυνοι; Πιστεύω ότι είναι φυσικό για τους ανθρώπους να ζουν με τον κίνδυνο. Αυτή είναι η κατάσταση της ανθρωπότητας εδώ και χιλιάδες χρόνια. Η ζωή χρειάζεται θάρρος». Αυτά ήταν τα λόγια της Δανής μυθιστοριογράφου Κάρεν Μπλίξεν σε μια συνέντευξή που έδωσε προς το τέλος της ζωής της, όπου στηλίτευε τον πεσιμισμό των σύγχρονων πεζογράφων και ποιητών.

Στις μέρες μας, όπου η καθημερινότητα μοιάζει να έχει βγει από σειρά-θρίλερ του Netflix, ίσως η άποψη της Μπλίξεν να έχει μεγαλύτερη αξία από ό,τι στην εποχή της, όταν απευθυνόταν με ειρωνεία σε νεαρούς λογοτέχνες της ανώτερης τάξης που, σύμφωνα με τα λεγόμενά της, περνούσαν τον καιρό τους στα σαλόνια των όμορφων, αστικών σπιτιών τους, γράφοντας δοκίμια για το υπαρξιακό άγχος.

Με τις ταραχές να συνεχίζονται στη Μυτιλήνη και την έκρυθμη κατάσταση στα υπόλοιπα νησιά του Ανατολικού Αιγαίου που δοκιμάζονται από τις προσφυγικές ροές, με το σχέδιο του Ερντογάν σε πλήρη ανάπτυξη στα σύνορα του Έβρου, και με τον κορωνοϊό να έχει στείλει ήδη 90 συμπολίτες μας σε νοσοκομεία της Αθήνας, της Θεσσαλονίκης και της Πάτρας, είναι φυσικό να αισθανόμαστε  έντονη ανασφάλεια ή φόβο. Αν σε όλα αυτά προσθέσουμε και τα προσωπικά προβλήματα που μπορεί να αντιμετωπίζει ο καθένας, στην εργασία, τον γάμο, την οικογένεια, ή την υγεία του, είναι εύκολο να καταλάβουμε πως η ψυχολογική πίεση για ορισμένους από εμάς είναι αφόρητη.

Η ανησυχία μας είναι φυσιολογική. Η πεποίθηση, όμως, ότι έχουμε χάσει τον έλεγχο της ζωής μας δεν ευσταθεί στον βαθμό που νομίζουμε.

Υπάρχουν κάποια πράγματα που μπορούμε και οφείλουμε, ως πολίτες, να κάνουμε με σκοπό να διασφαλίσουμε, όσο περνάει από το χέρι μας, τη σωματική και την ψυχική μας υγεία. Το σημαντικότερο είναι να παραμείνουμε ψύχραιμοι, αλλά όχι αδιάφοροι σε όσα συμβαίνουν, να συνειδητοποιήσουμε ότι έχουμε την υποχρέωση να αλλάξουμε κάποιες από τις συνήθειές μας, προσαρμόζοντας την καθημερινότητά μας στα νέα δεδομένα.

Τηρώντας αυστηρά τις υποδείξεις υγιεινής των ειδικών και αντιδρώντας γρήγορα ώστε να εξακριβώσουμε τι πραγματικά συμβαίνει σε περίπτωση που αισθανθούμε αδιαθεσία, αναλαμβάνοντας με άλλα λόγια την προσωπικές μας ευθύνες, θα καταφέρουμε να βοηθήσουμε τον εαυτό μας αλλά και να προστατεύσουμε τους γύρω μας.

Είναι σημαντικό να αντλούμε τις πληροφορίες για τον ιό από έγκυρες εφημερίδες και επιστημονικούς ιστότοπους, να αναζητούμε τις ανακοινώσεις των ιατρικών συλλόγων, και όχι να μας καταλαμβάνει υστερία καθώς παρακολουθούμε διαρκώς τα δελτία ειδήσεων, μετρώντας τα κρούσματα του κορωνοϊού. Οι απόψεις ανθρώπων που δεν έχουν σχέση με την ιατρική –βουλευτών, κληρικών, μουσικοσυνθετών– για το πώς πρέπει να αντιμετωπιστεί ο ιός δεν αποτελούν παρά προβολή των προσωπικών τους πεποιθήσεων και συνηθειών και δεν έχουν καμία επιστημονική βαρύτητα.

Το ίδιο προσεκτικοί οφείλουμε να είμαστε όσον αφορά τις εφημερίδες, τις εκπομπές, ή τα σάιτς που ακολουθούμε, όταν προσπαθούμε να ενημερωθούμε για την κατάσταση στον Έβρο ή τα νησιά του Αιγαίου. Η ψυχραιμία είναι κι εδώ το κλειδί. Όταν πρόκειται για τόσο σοβαρά εθνικά ζητήματα ας μη βιαζόμαστε να αναπαράγουμε τις απόψεις μη έγκυρων μπλογκ που δεν είμαστε σίγουροι ποια συμφέροντα εξυπηρετούν – και ας είμαστε επιφυλακτικοί απέναντι σε «συγκλονιστικές αποκαλύψεις» που κάποιος αναρτά στα Μέσα Μαζικής Δικτύωσης ή κουβεντιάζει πίνοντας καφέ με την παρέα του.

Αν δεν έχουμε ασχοληθεί εις βάθος με τις ελληνοτουρκικές σχέσεις ή το μεταναστευτικό, είναι πιθανό ότι δεν θα έχουμε μια ολοκληρωμένη άποψη για κάθε πτυχή των ζητημάτων που προκύπτουν σε σχέση με αυτά τα θέματα – και δεν χρειάζεται να ντρεπόμαστε για αυτό. Το σημαντικό είναι να αποφύγουμε τη συμμετοχή στη διασπορά ψευδών ειδήσεων και θεωριών συνωμοσίας, και όχι το να «κατατοτροπώσουμε» τους διαδικτυακούς μας αντιπάλους.

Γενικά, θεωρώ ότι τα θρίλερ με καταστροφολογικό περιεχόμενο απευθύνονται κυρίως σε κοινό που έχει λυμένα τα βασικά του προβλήματα, νιώθει ότι ευημερεί και αισθάνεται ασφαλές. Δεν είμαι καθόλου σίγουρη ότι όταν κάποιος πιστεύει πως όχι μόνο οι σχέσεις ή η εργασία του, μα και η ίδια του η ζωή, βρίσκονται σε κίνδυνο, έχει την παραμικρή διάθεση να παραδοθεί στο σασπένς μιας τέτοιας σειράς. Η αποφυγή μετατροπής της καθημερινότητάς μας σε θρίλερ είναι στο χέρι όλων μας.