Η σουηδική κυβέρνηση ελπίζει ότι η επιστροφή σε στυλό και χαρτί θα βελτιώσει τα ποσοστά αλφαβητισμού
Η κυβέρνηση της Σουηδίας προωθεί την επιστροφή στα έντυπα βιβλία, το χαρτί και τα στυλό στις σχολικές αίθουσες, με στόχο την αναστροφή της πτώσης των επιπέδων αλφαβητισμού.
Ωστόσο, η ενίσχυση των «αναλογικών» εργαλείων έχει προκαλέσει κριτική από εταιρείες τεχνολογίας, εκπαιδευτικούς και επιστήμονες πληροφορικής, οι οποίοι υποστηρίζουν ότι μπορεί να επηρεάσει τις προοπτικές απασχόλησης των μαθητών και ακόμη και να βλάψει την οικονομία της σκανδιναβικής χώρας.
Σε ένα λύκειο στο Nacka, λίγο έξω από τη Στοκχόλμη της Σουηδίας, μαθητές της τελευταίας τάξης βγάζουν από σακίδια και τσάντες τους φορητούς υπολογιστές τους, μαζί με αντικείμενα που, όπως λένε, χρησιμοποιούν λιγότερο συχνά σε σχέση με λίγα χρόνια πριν.
«Τώρα γυρίζω σπίτι από το σχολείο συχνά με καινούρια βιβλία και χαρτιά», λέει η Σόφι, 18 ετών. Αναφέρει ότι ένας καθηγητής «έχει αρχίσει να εκτυπώνει όλα τα κείμενα που χρησιμοποιούμε στο μάθημα», ενώ μια ψηφιακή πλατφόρμα στα μαθηματικά έχει αντικατασταθεί από διδασκαλία αποκλειστικά με βιβλία.
Οι φορητοί υπολογιστές έγιναν ευρέως διαδεδομένοι στα σουηδικά σχολεία στα τέλη της δεκαετίας του 2000 και στις αρχές του 2010. Μέχρι το 2015, περίπου το 80% των μαθητών σε δημόσια λύκεια είχε ατομική πρόσβαση σε ψηφιακή συσκευή, σύμφωνα με επίσημα στοιχεία.
Η υποχρεωτική χρήση tablets στα νηπιαγωγεία εντάχθηκε στο πρόγραμμα σπουδών το 2019, στο πλαίσιο της προηγούμενης κυβέρνησης Σοσιαλδημοκρατών, με στόχο την προετοιμασία των παιδιών για έναν όλο και πιο ψηφιακό κόσμο.
Ωστόσο, η σημερινή κυβέρνηση δεξιάς πτέρυγας, που ανέλαβε το 2022, αλλάζει κατεύθυνση στην εκπαίδευση.
«Προσπαθούμε, στην πραγματικότητα, να απομακρύνουμε τις οθόνες όσο το δυνατόν περισσότερο», λέει ο Γιοάρ Φόρσελ, εκπρόσωπος του κόμματος των Φιλελευθέρων και μέλος της κυβέρνησης.
Η κυβέρνηση χρησιμοποιεί συχνά το σύνθημα «från skärm till pärm», δηλαδή «από την οθόνη στο ντοσιέ».
Υποστηρίζει ότι τα μαθήματα χωρίς οθόνες βελτιώνουν τη συγκέντρωση και τις δεξιότητες ανάγνωσης και γραφής.
«Τα παιδιά αποκτούν τις γνώσεις που χρειάζονται»
Από το 2025, τα νηπιαγωγεία δεν υποχρεούνται πλέον να χρησιμοποιούν ψηφιακά εργαλεία, ενώ τα tablets δεν δίνονται σε παιδιά κάτω των δύο ετών.
Αργότερα μέσα στη χρονιά θα τεθεί σε ισχύ απαγόρευση κινητών τηλεφώνων στα σχολεία, ακόμη και για εκπαιδευτική χρήση.
Τα σχολεία έχουν ήδη λάβει πάνω από 2,1 δισεκατομμύρια κορώνες (περίπου 200 εκατομμύρια δολάρια) σε επιχορηγήσεις για αγορά σχολικών βιβλίων και οδηγών διδασκαλίας. Ένα νέο αναλυτικό πρόγραμμα, που θα βασίζεται σε βιβλία, αναμένεται το 2028.
«Το να διαβάζουν πραγματικά βιβλία και να γράφουν σε πραγματικό χαρτί, και να κάνουν αριθμητικές πράξεις σε χαρτί, είναι πολύ καλύτερο αν θέλεις τα παιδιά να αποκτήσουν τις γνώσεις που χρειάζονται», υποστηρίζει ο Φόρσελ.
Η αλλαγή αυτή ακολούθησε διαβούλευση το 2023 με ερευνητές, εκπαιδευτικούς και τοπικές αρχές.
«Υπάρχει αυξημένη επίγνωση της διάσπασης που προκαλεί η τεχνολογία στις τάξεις», λέει η δρ Σισέλα Νάτλεϊ, νευροεπιστήμονας στο Ινστιτούτο Καρολίνσκα στη Στοκχόλμη.
Σύμφωνα με την ίδια, οι μαθητές αποσπώνται εύκολα από τις οθόνες των άλλων, ενώ έρευνες δείχνουν ότι η ανάγνωση σε ψηφιακές συσκευές δυσκολεύει την κατανόηση και μπορεί να επηρεάσει την ανάπτυξη του εγκεφάλου στα μικρότερα παιδιά.
Η κυβέρνηση ελπίζει ότι η στροφή αυτή θα βελτιώσει τις επιδόσεις της Σουηδίας στις διεθνείς αξιολογήσεις PISA. Η χώρα, που παλαιότερα ήταν κορυφαία, σημείωσε πτώση το 2012 και νέα υποχώρηση το 2022.
Αν και παραμένει πάνω από τον μέσο όρο του ΟΟΣΑ, η Σουηδία τα πήγε χειρότερα από χώρες όπως το Ηνωμένο Βασίλειο, οι ΗΠΑ, η Δανία και η Φινλανδία.
Περίπου το 24% των μαθητών 15–16 ετών δεν έφτασε σε βασικό επίπεδο κατανόησης κειμένου.
Ο φόβος για τις ψηφιακές δεξιότητες
«Γνωρίζουμε ότι τα παιδιά που έχουν περάσει όλη τη σχολική τους πορεία με πολλές οθόνες υστερούν στις διεθνείς αξιολογήσεις», λέει ο Φόρσελ.
Ωστόσο, έκθεση του ΟΟΣΑ τον Ιανουάριο ανέφερε ότι, συνολικά, οι μαθητές επωφελούνται από τα ψηφιακά εργαλεία, αν και επισημαίνει συχνές ψηφιακές αποσπάσεις στις τάξεις.
Ο ΟΟΣΑ τονίζει ότι η εκτεταμένη χρήση ψηφιακών μέσων στα μαθηματικά σχετίζεται με χαμηλότερες επιδόσεις.
Από την άλλη πλευρά, εκπρόσωποι της βιομηχανίας edtech προειδοποιούν ότι η επιστροφή στα αναλογικά μέσα μπορεί να αφήσει τους μαθητές απροετοίμαστους για την αγορά εργασίας.
«Όλοι χρειάζονται βασικές ψηφιακές δεξιότητες για να μπουν στην αγορά εργασίας», λέει η CEO της Swedish Edtech Industry, Τζάνι Γεπεσεν.
Επισημαίνει ότι το 90% των θέσεων εργασίας στην ΕΕ θα απαιτούν σύντομα ψηφιακές δεξιότητες.
Υπάρχουν επίσης ανησυχίες για την τεχνητή νοημοσύνη (AI). Η κυβέρνηση θέλει να εισαχθούν μαθήματα για την AI στο γυμνάσιο, όμως ορισμένοι θεωρούν ότι πρέπει να διδάσκεται νωρίτερα.
Χωρίς αυτό, παιδιά από πιο εύπορες οικογένειες θα έχουν πλεονέκτημα, δημιουργώντας «ψηφιακό χάσμα», λέει η καθηγήτρια Λινέα Στένλιντεν.
Στο κοινοβούλιο, ο Φόρσελ απορρίπτει αυτούς τους φόβους, υποστηρίζοντας ότι πρώτα πρέπει να αποκτηθούν βασικές δεξιότητες.
Στο Nacka, οι απόψεις των μαθητών διχάζονται. «Το διαδίκτυο έχει κυριαρχήσει στη νεότερη γενιά και τα παιδιά χάνουν πιο εύκολα τη συγκέντρωσή τους», λέει ο 18χρονος Αλεξιός.
Άλλοι, όπως η 19χρονη Τζάσμιν, υποστηρίζουν την ψηφιακή εκπαίδευση: «Ας επικεντρωθούμε περισσότερο στους υπολογιστές. Γιατί, ρεαλιστικά, όλος ο κόσμος χρησιμοποιεί υπολογιστές».
17°
