Αυξήθηκαν τα ποσοστά εντοπισμού κοκαΐνης και κεταμίνης στα λύματα - Τι συμβαίνει στην Αττική και σε 115 πόλεις της Ευρώπης
Μεγαλύτερος όγκος καταλοίπων κοκαΐνης και κεταμίνης εντοπίστηκε στα λύματα των αποχετευτικών συστημάτων χωρών της Ευρώπης πέρυσι σε σύγκριση με το 2024, αποκαλύπτει μελέτη που δίνεται στη δημοσιότητα σήμερα.
Tην ίδια ώρα η MDMA, η δραστική ουσία ψυχοτρόπου που είναι γνωστό με την εμπορική ονομασία έκσταση, σημείωσε καθαρή πτώση.
Η μελέτη καταγράφει «φαινόμενο κατανάλωσης ναρκωτικών γενικευμένο, ποικιλόμορφο και σε διαρκή εξέλιξη», εξηγεί σε ανακοίνωση Τύπου η Λορέν Νόλαν, διευθύντρια του Οργανισμού της Ευρωπαϊκής Ένωσης για τα Ναρκωτικά (EUDA, ο πρώην EMCDDA), που έκανε την έρευνα, σε συνεργασία με το δίκτυο ερευνητών SCORE.
Δείγματα συγκεντρώνονταν καθημερινά από δημοτικά λύματα για περίοδο μιας εβδομάδας μεταξύ του Μαρτίου και του Μαΐου του 2025 σε 115 πόλεις 25 χωρών (23 κρατών μελών της ΕΕ, της Νορβηγίας και της Τουρκίας).
Τα δείγματα λυμάτων που αντιστοιχούσαν σε συνολικά 72 εκατ. ανθρώπους αναλύθηκαν για να εντοπιστούν κατάλοιπα κεταμίνης, κοκαΐνης, MDMA, μεθαμφεταμίνης, αμφεταμίνης και κάνναβης.
Αν και η παρουσία καταλοίπων των τρίτων τελευταίων ουσιών παρουσίασε διακυμάνσεις από τη μια πόλη στην άλλη, αυτή της κεταμίνης αυξήθηκε στις περισσότερες πέρυσι.
Σε ό,τι αφορά την κοκαΐνη, η παρουσία της αυξήθηκε επίσης, κατά 22% το 2025, και παρέμεινε υψηλή σε πόλεις της δυτικής και της νότιας Ευρώπης, σύμφωνα με την έκθεση, ειδικά «στο Βέλγιο, στην Ισπανία και στην Ολλανδία, αν και κατάλοιπα εντοπίστηκαν στην πλειονότητα των πόλεων της δυτικής Ευρώπης».
Αντίθετα, σε ό,τι αφορά την MDMA, στις περισσότερες από τις πόλεις που μελετήθηκαν διαπιστώθηκε μείωση του φορτίου μεταξύ του 2024 και του 2025.
Η μείωση αυτή ήταν πιο έντονη στα λύματα πόλεων της Γερμανίας, της Αυστρίας και της Σλοβενίας: ήταν «μεγαλύτερη από αυτήν που είχε παρατηρηθεί το 2020, όταν σχεδόν οι μισές πόλεις είχαν παρουσιάσει μειώσεις κατά τη διάρκεια του κλεισίματος των χώρων νυχτερινής διασκέδασης λόγω της πανδημίας του νέου κορονοϊού», εξηγούν οι συγγραφείς.
Εξάλλου, η ανάλυση των λυμάτων επέτρεψε να εντοπιστούν διακυμάνσεις από μέρα σε μέρα στη χρήση ναρκωτικών: έτσι, σε τρεις στις τέσσερις από τις υπό μελέτη πόλεις, τα κατάλοιπα βενζοϊκού μεθυλεστέρα της εκγονίνης, βασικού προϊόντος του μεταβολισμού της κοκαΐνης, και τα κατάλοιπα MDMA στα λύματα ήταν υψηλότερα το σαββατοκύριακο (Παρασκευή ως Δευτέρα) απ’ ό,τι τις υπόλοιπες ημέρες της εβδομάδας.
Τι συμβαίνει με τη χρήση ουσιών στην Αττική
Στην Ελλάδα, η παρακολούθηση ψυχοδραστικών ουσιών μέσω ανάλυσης αστικών λυμάτων υλοποιείται από το Εργαστήριο Αναλυτικής Χημείας (ΕΑΧ)4 του ΕΚΠΑ, σε συνεργασία με το Κέντρο Επεξεργασίας Λυμάτων Ψυττάλειας.
Το MDMA εμφανίζεται αυξημένο κατά την περίοδο 2024-2025, με κορυφώσεις να λαμβάνουν χώρα το Σαββατοκύριακο, στοιχείο συμβατό με χρήση σε περιστάσεις ψυχαγωγίας.
Η κάνναβη εμφανίζει πιο σύνθετο και λιγότερο σταθερό εβδομαδιαίο πρότυπο σε σχέση με άλλες ουσίες, χωρίς σταθερή κορύφωση αποκλειστικά το Σαββατοκύριακο.
Η αμφεταμίνη και η μεθαμφεταμίνη παραμένουν παρούσες στην Αττική, αλλά σε γενικά χαμηλότερα επίπεδα από άλλες ουσίες, με διακυμάνσεις μεταξύ των ετών και μεγαλύτερη μεταβλητότητα ιδίως για τη μεθαμφεταμίνη το 2025.
Η κεταμίνη καταγράφεται για πρώτη φορά στην Ελλάδα το 2025 μέσω ανάλυσης λυμάτων, με ανιχνεύσιμη αλλά σχετικά χαμηλή παρουσία στον υπό μελέτη πληθυσμό.
Σε ευρωπαϊκό επίπεδο, η Αττική δεν συγκαταλέγεται ούτε στις πόλεις με τα υψηλότερα ούτε με τα χαμηλότερα φορτία κοκαΐνης, καταλαμβάνοντας μάλλον μια ενδιάμεση θέση, ενώ για τα διεγερτικά τύπου αμφεταμίνης και την κεταμίνη τα καταγεγραμμένα φορτία παραμένουν σε πολύ χαμηλά επίπεδα συγκριτικά με τις υπόλοιπες ευρωπαϊκές πόλεις.
Τα δεδομένα από τα λύματα δείχνουν τάσεις και μοτίβα χρήσης στο σύνολο του πληθυσμού. Ωστόσο, δεν παρέχουν στοιχεία για τον αριθμό των ατόμων που κάνουν χρήση, την συχνότητα και τους τρόπους χρήσης.
Ανάλυση λυμάτων στην Αττική για κοκαΐνη - Δείτε αναλυτικά
Κοκαΐνη
Όπως επισημαίνουν, η κοκαΐνη όσο και ο κύριος μεταβολίτης της, η βενζοϋλεκγονίνη, ανιχνεύονται σε όλα τα δείγματα λυμάτων που αναλύονται στο εργαστήριο. Ωστόσο, η επιδημιολογική επιτήρηση της κοκαΐνης μέσω της επιδημιολογίας λυμάτων, πραγματοποιείται μέσω παρακολούθησης του ειδικού βιοδείκτη βενζοϋλεκγονίνη, καθώς είναι σταθερότερη σε σχέση με την μητρική της ένωση και αποτελεί ειδικό βιοδείκτη, καθώς προκύπτει αποκλειστικά ως μεταβολίτης της κοκαΐνης. Οι τιμές της βενζοϋλεκγονίνης διατηρούνται σε υψηλά επίπεδα, γεγονός που επιβεβαιώνει ότι η παρουσία κοκαΐνης στα λύματα αντανακλά πράγματι ανθρώπινη χρήση
Ειδικότερα, στην Αθήνα η μέση τιμή της βενζοϋλεκγονίνης αυξήθηκε από 133,39 mg/ημέρα/1.000 κατοίκους το 2023 σε 181,21 mg/ημέρα/1.000 κατοίκους το 2024, καταγράφοντας αύξηση κατά 35,85%. Για το 2025, οι τιμές της βενζοϋλεκγονίνης κυμάνθηκαν περίπου από 239 έως 370 mg/ημέρα/1.000 κατοίκους, παραμένοντας σε ιδιαίτερα υψηλά επίπεδα σε σχέση με τα προηγούμενα έτη. Παράλληλα, η ανίχνευση κοκααιθυλενίου παρουσιάζει ιδιαίτερο τοξικολογικό ενδιαφέρον, καθώς πρόκειται για μεταβολίτη που σχηματίζεται κατά την ταυτόχρονη χρήση κοκαΐνης και αλκοόλης. Η παρουσία του υποδηλώνει ότι μέρος της κατανάλωσης σχετίζεται με συνδυαστική χρήση, παρατήρηση συμβατή και με το επαναλαμβανόμενο πρότυπο
Κάνναβη
Τα στοιχεία για την κάνναβη στα λύματα της Αττικής αναδεικνύουν ένα πιο σύνθετο εβδομαδιαίο πρότυπο σε σύγκριση με άλλες ουσίες, όπως η κοκαΐνη, χωρίς σταθερή διαφοροποίηση στη χρήση μεταξύ καθημερινών και σαββατοκύριακου. Το 2020, οι τιμές κυμάνθηκαν από 30,62 έως 65,42 mg/ημέρα/1.000 κατοίκους, με την υψηλότερη τιμή να καταγράφεται την Κυριακή και με αυξημένα επίπεδα να παρατηρούνται επίσης προς το τέλος και την αρχή της εβδομάδας.
Παρόμοια εικόνα καταγράφηκε και το 2021, όταν οι τιμές διαμορφώθηκαν από 28,91 έως 65,34 mg/ημέρα/1.000 κατοίκους, με εκ νέου κορύφωση την Κυριακή και σχετικά αυξημένες τιμές τη Δευτέρα. Το 2024 η εβδομαδιαία κατανομή εμφανίζεται διαφοροποιημένη. Οι τιμές κυμάνθηκαν από 20,15 έως 51,95 mg/ημέρα/1.000 κατοίκους, με τις υψηλότερες συγκεντρώσεις να καταγράφονται τη Δευτέρα και την Τρίτη, ενώ η χαμηλότερη τιμή παρατηρήθηκε την Κυριακή. Η μεταβολή αυτή υποδηλώνει ότι η χρήση κάνναβης δεν ακολουθεί ένα σταθερό εβδομαδιαίο πρότυπο. Συνολικά, τα ευρήματα δείχνουν ότι η χρήση κάνναβης παρουσιάζει ενδοεβδομαδιαία διακύμανση, λιγότερο προβλέψιμη σε σχέση με άλλες ψυχοδραστικές ουσίες, όπως η κοκαΐνη.
Αμφεταμίνη
Η παρουσία της αμφεταμίνης στα λύματα της Αττικής παραμένει γενικά περιορισμένη σε σύγκριση με άλλες διεγερτικές ουσίες, με διακυμάνσεις ανά έτος. Το 2021 οι τιμές κυμάνθηκαν από 9,55 έως 13,99 mg/ημέρα/1.000 κατοίκους, ενώ το 2022 καταγράφηκαν χαμηλότερα επίπεδα, με εύρος 3,61–6,25 mg/ημέρα/1.000 κατοίκους. Κατά τα έτη 2024 και 2025 παρατηρήθηκαν εκ νέου υψηλότερες τιμές, με εύρη 5,88–21,76 mg/ημέρα/1.000 κατοίκους και 3,99–21,6 mg/ημέρα/1.000 κατοίκους, αντίστοιχα. Τα στοιχεία υποδηλώνουν περιορισμένη συνολικά επιβάρυνση, με διακυμάνσεις ωστόσο στον πληθυσμό.
Μεθαμφεταμίνη
Η μεθαμφεταμίνη εμφανίζει διακυμάνσεις διαχρονικά, διατηρώντας ωστόσο σταθερή παρουσία στα λύματα της Αττικής. Το 2020, οι τιμές κυμάνθηκαν από 15,89 έως 22,23 mg/ημέρα/1.000 κατοίκους, ενώ το 2021 καταγράφηκαν χαμηλότερα επίπεδα, με εύρος 8,98–12,09 mg/ημέρα/1.000 κατοίκους. Το 2024 η ουσία επανεμφανίζεται σε υψηλότερες συγκεντρώσεις, με τιμές από 17,23 έως 23,2 mg/ημέρα/1.000 κατοίκους, ενώ το 2025 το εύρος διαμορφώθηκε από 9,58 έως 29,7 mg/ημέρα/1.000 κατοίκους, γεγονός που υποδηλώνει σταθερή χρήση μεθαμφεταμίνης.
17°
