Αθήνα, 03 Νοεμβρίου 1968: Πώς η κηδεία του Γεωργίου Παπανδρέου μετατράπηκε σε αντιδικτατορική διαδήλωση

Η κηδεία του Γεωργίου Παπανδρέου, πατέρα του Ανδρέα Παπανδρέου και παππού του σύγχρονού μας Γιώργου, ήταν μια από τις λιγοστές ευκαιρίες των Ελλήνων να διαμαρτυρηθούν εναντίον της δικτατορίας η οποία είχε επιβληθεί στις 21 Απριλίου του 1967. Την 1η Νοεμβρίου 1968, έφυγε από τη ζωή, σε ηλικία 80 ετών, ο πρώην πρωθυπουργός Γεώργιος Παπανδρέου, μια εξέχουσα πολιτική προσωπικότητα του κεντρώου χώρου, στέλεχος πολλών κυβερνήσεων, πρωταγωνιστής σε κρίσιμες περιόδους της προπολεμικής, Κατοχικής και μεταπολεμικής περιόδου. Ο Παπανδρέου, γνωστός και ως «ο Γέρος της Δημοκρατίας», γεννήθηκε στο Καλέντζι Αχαΐας, σπούδασε Νομική, ανέβηκε νωρίς στην πολιτική σκηνή ως στενός συνεργάτης του Ελευθερίου Βενιζέλου, διετέλεσε πολλές φορές υπουργός και τρεις φορές πρωθυπουργός: στην κυβέρνηση Εθνικής Ενότητας μετά την Απελευθέρωση (1944–45) και εκ νέου το 1963 και το 1964–65, ως ηγετική φυσιογνωμία της Ένωσης Κέντρου. Η ανατροπή της κυβέρνησής του το καλοκαίρι του 1965 (με τα «Ιουλιανά») οδήγησε σε πολιτική κρίση· μετά το πραξικόπημα του 1967 τέθηκε σε κατ’ οίκον περιορισμό.

Στις 3 Νοεμβρίου 1968, εκατοντάδες χιλιάδες πολίτες συνόδευσαν τη σορό από τη Μητρόπολη μέχρι το Α΄ Νεκροταφείο, φωνάζοντας συνθήματα υπέρ της δημοκρατίας: «Ζήτω η δημοκρατία», «Κάτω η δικτατορία», «Παπανδρέου, είσαι ο νόμιμος πρωθυπουργός». Το καθεστώς των συνταγματαρχών συνέλαβε 41 άτομα: ήταν μια πολύ εύθραυστη στιγμή για τη χώρα· την ίδια ημέρα είχε αρχίσει και η δίκη του Αλέκου Παναγούλη στο στρατοδικείο. Υπενθυμίζεται ότι ο Παναγούλης είχε κάνει απόπειρα δολοφονίας του δικτάτορα Παπαδόπουλου και είχε συλληφθεί και βασανιστεί: το ζήτημα πήρε διεθνείς διαστάσεις.

Ιστορική σπουδαιότητα σχετικά με τον θάνατο του Γεωργίου Παπανδρέου είχε το αντίο του Παναγιώτη Κανελλόπουλου, ενός από τους πολιτικούς αντιπάλους του, με το οποίο εξέφραζε τον σεβασμό του για τον θανόντα και, επιπλέον, μετέδιδε σαφή μηνύματα για την πολιτική κατάσταση όπως είχε διαμορφωθεί με την επικράτηση της χούντας. «Υποκλίνομαι» είπε με ραγισμένη φωνή, εμπρός σου, Γεώργιε Παπανδρέου,» είπε. «Αναμιμνήσκομαι των κοινών μας αγώνων δια την δημοκρατίαν. Αγώνων οι οποίοι συνεχίζονται».

Ένα μήνα νωρίτερα, στις 29 Σεπτεμβρίου του 1968 η χούντα είχε διενεργήσει δημοψήφισμα με σκοπό τη νομιμοποίηση του χουντικού συντάγματος και τα ΝΑΙ, ως αποτέλεσμα εκτεταμένης νοθείας είχε αποσπάσει το 92,21%.