Η μάσκα της Ιωάννας Παλιοσπύρου

Βάζεις τον εαυτό σου στη θέση της. Το πρόσωπό σου δεν είναι πια αυτό που ήταν, δεν ξέρεις καν αν θα μπορούσες να το κοιτάξεις στον καθρέφτη. Έχεις πονέσει πολύ, πονάς ακόμη, η ζωή σου είναι πόνος και νυστέρι. Και είναι και μια μάσκα, την οποία πρέπει να φοράς διαρκώς.

Η μάσκα της Ιωάννας Παλιοσπύρου είναι απρόσωπη, ανέκφραστη. Είναι φτιαγμένη έτσι ώστε να μην αποτυπώνεται πάνω της κανένα συναίσθημα, κανένας πόνος και καμία οδύνη. Και πράγματι. Δεν είναι οδύνη αυτό που βλέπεις στα δικαστήρια της οδού Ευελπίδων, αλλά σθένος. Δεν εμφανίστηκε ένας άνθρωπος ηττημένος στη δίκη, αλλά κάποιος που είναι αποφασισμένος να παλέψει και μια μέρα να ζήσει ξανά.

Η Ιωάννα Παλιοσπύρου πήγε στα δικαστήρια για να ζητήσει αυτό που θα ήθελε ο καθένας μας για την ίδια: Δικαιοσύνη. Ο καθένας από εμάς όμως που δεν είναι υποχρεωμένος να φοράει μια μάσκα και μπαίνει μόνο με τη φαντασία του στη θέση της, για να διώξει σχεδόν αμέσως την τρομακτική σκέψη, μπορεί να δει στην ανέκφραστη μάσκα της Ιωάννας πόσο απεχθές είναι το πρόσωπο της βίας. Μπορεί να δει πόσο ριζωμένη είναι η βία σε όλες τις εκδοχές της. Η βία στο βιτριόλι, το μαχαίρι, τον εμπρησμό και την πέτρα, η βία στην οικογένεια και έξω από την οικογένεια, άλλοτε μεθοδικά σχεδιασμένη και πότε σαν ένα ξέσπασμα παράνοιας. Η βία για τη βία, η βία της οργής και του μηδενισμού, η βία του κοινού εγκλήματος. Και η βία που αναδύεται από τα βάθη του ψυχισμού.

Η εγκληματολογία θα αναρωτιέται πάντοτε τι είναι αυτό που οπλίζει ένα χέρι. Η συστηματική μελέτη του εγκλήματος ως κοινωνικού φαινομένου δεν είναι όμως μόνο ακαδημαϊκή υπόθεση. Οι αριθμοί της βίας είναι πολύ μεγάλοι για να μην μας αφορούν όλους μας και πολλές από τις βίαιες πράξεις είναι αυτό που θα ακουστεί ξανά και ξανά στο δικαστήριο για την επίθεση στην Ιωάννα Παλιοσπύρου: Ιδιαιτέρως ειδεχθείς.

Μπορεί, έστω και για λίγο, να μπει κανείς στη θέση της Ιωάννας Παλιοσπύρου. Ή μπορεί να φωνάξει «μπράβο Ιωάννα», όπως έκαναν όσοι βρέθηκαν εκεί για να της δώσουν κι άλλο κουράγιο, για να την οπλίσουν με ακόμη περισσότερο σθένος. Ούτε όμως η ενσυναίσθηση και η συμπόνια ούτε η ενθάρρυνση λύνουν το πρόβλημα.  Δεν το λύνει ούτε η απλούστευση: Δεν σχεδιάζει κάποιος μια επίθεση με βιτριόλι μόνο επειδή είναι «τρελός» ή «κακός», οι άνθρωποι δεν είναι καρτούν για να χωρούν σε μονολεκτικούς χαρακτηρισμούς και η βία τους μόνο καρτουνίστικη δεν είναι.

Η βία αφαιρεί ζωές, προκαλεί σωματικό πόνο και παραμορφώσεις, έχει τεράστιο ψυχικό κόστος. Μην την δείτε όμως μόνο ως ειδεχθή πράξη, δείτε την και ως πολιτισμική υστέρηση - ποιας κοινωνίας τα μέλη κάνουν επιθέσεις με βιτριόλι; Δείτε πόσο βαθιά είναι η βία, πόσο επικίνδυνη. Και πόσο ύπουλα απλώνεται ώστε να παίρνει ακόμη και το σχήμα μιας μάσκας.