Τουρκολιβυκό μνημόνιο: Καταδίκη από το Ισραήλ, απόρριψη από την Αθήνα
Το Ισραήλκαταδίκασε έντονα την Τετάρτη την έγκριση της συμφωνίας θαλάσσιας οριοθέτησης με την Τουρκία από το κοινοβούλιο της ανατολικής Λιβύης, προσθέτοντας τη δική του αντίδραση στην άμεση απόρριψη της απόφασης από την Ελλάδα.
«Δυστυχώς, για ακόμη μία φορά βλέπουμε την Τουρκία να εργάζεται για την αποσταθεροποίηση της περιοχής της Ανατολικής Μεσογείου», ανέφερε σε ανακοίνωσή του το ισραηλινό υπουργείο Εξωτερικών, σύμφωνα με το Reuters.
Η απόφαση ελήφθη την Τρίτη και αφορά τη συμφωνία που είχε συναφθεί το 2019 μεταξύ της Άγκυρας και της διεθνώς αναγνωρισμένης κυβέρνησης της Λιβύης στην Τρίπολη. Η αντίπαλη διοίκηση στα ανατολικά, υπό τον στρατιωτικό διοικητή Χαλίφα Χάφταρ, δεν είχε δώσει την έγκρισή της επί χρόνια.
Η συμφωνία βρίσκεται στο επίκεντρο της αντιπαράθεσης για τις θαλάσσιες οριοθετήσεις και τα δικαιώματα ενεργειακών ερευνών στην Ανατολική Μεσόγειο. Ελλάδα, Αίγυπτος και Κύπρος αντιτίθενται διαχρονικά σε αυτήν, θεωρώντας ότι παραβιάζει τις δικές τους θαλάσσιες διεκδικήσεις.
Αθήνα: «Παράνομη, άκυρη και ανυπόστατη»
Το ελληνικό υπουργείο Εξωτερικών απέρριψε την έγκριση της συμφωνίας, υπογραμμίζοντας ότι αυτή «παραμένει παράνομη, άκυρη και ανυπόστατη, αντιβαίνει στο διεθνές δίκαιο της θάλασσας και παραβιάζει τα κυριαρχικά δικαιώματα κρατών της περιοχής».
«Καλούμε τη λιβυκή πλευρά να απέχει από κάθε ενέργεια που αντιβαίνει στο Διεθνές Δίκαιο και υπονομεύει τη σταθερότητα στην Ανατολική Μεσόγειο», ανέφερε η Αθήνα.
Αντίθετα, το τουρκικό υπουργείο Εξωτερικών χαιρέτισε την απόφαση, υποστηρίζοντας ότι η συμφωνία σέβεται τα αμοιβαία δικαιώματα και συμφέροντα των δύο χωρών, σύμφωνα με το διεθνές δίκαιο και τις αρχές της ευθυδικίας. Πρόσθεσε ότι η Τουρκία θα συνεχίσει να συνεργάζεται με όλους τους εταίρους για την ασφάλεια, τη σταθερότητα και την ειρήνη στη Μεσόγειο.
Όπως υπενθυμίζει το Reuters, η Ελλάδα και η Αίγυπτος υπέγραψαν το 2020 συμφωνία οριοθέτησης Αποκλειστικής Οικονομικής Ζώνης, η οποία επικαλύπτει περιοχές της τουρκολιβυκής συμφωνίας και στην οποία αντιτίθεται η Άγκυρα.
Το πρακτορείο αναφέρει επίσης ότι το 2025 η Ελλάδα ενέκρινε έρευνες υδρογονανθράκων νότια της Κρήτης για κοινοπραξία υπό την αμερικανική Chevron, κίνηση την οποία η Τουρκία χαρακτήρισε «παράνομη».
Η έγκριση σηματοδοτεί αλλαγή στη στάση της ανατολικής Λιβύης απέναντι στην Τουρκία. Στην ίδια συνεδρίαση, το κοινοβούλιο ανακάλεσε και απόφαση του 2020 για τη διακοπή των πολιτικών σχέσεων με την Άγκυρα.
Η Λιβύη διαιρέθηκε σε αντίπαλες ανατολικές και δυτικές διοικήσεις μετά την ανατροπή του Μουαμάρ Καντάφι, σε εξέγερση που υποστηρίχθηκε από το ΝΑΤΟ, και τον εμφύλιο που ακολούθησε. Η τουρκική υποστήριξη υπήρξε καθοριστική για την απόκρουση της επίθεσης των δυνάμεων του Χάφταρ στην Τρίπολη το 2019-2020.
Ο Άνας ελ Γκομάτι, επικεφαλής της λιβυκής δεξαμενής σκέψης Sadeq Institute, χαρακτήρισε την επικύρωση «πλήρη ανατροπή», η οποία, όπως είπε, αποκαλύπτει το βάθος της σημερινής σχέσης μεταξύ Άγκυρας και Βεγγάζης.
Σύμφωνα με τον ίδιο, την ψηφοφορία διευκόλυνε η αντικατάσταση, νωρίτερα μέσα στον Οκτώβριο, του επί σειρά ετών προέδρου του κοινοβουλίου Αγκίλα Σάλεχ, ο οποίος θεωρούνταν ευρέως σύμμαχος της Αιγύπτου.
Οι λιβυκές θέσεις και το ενδεχόμενο στρατιωτικής επέκτασης
Ο Σαντάμ Χάφταρ, αναπληρωτής του Χαλίφα Χάφταρ, χαιρέτισε την απόφαση, χαρακτηρίζοντας τη συμφωνία εργαλείο που μπορεί να συμβάλει στην προστασία των δικαιωμάτων και των οικονομικών συμφερόντων της Λιβύης στη Μεσόγειο.
Ο Λίβυος βουλευτής Τάρεκ αλ Τζερούσι δήλωσε στο Reuters ότι η συμφωνία θα ενισχύσει τη θέση της χώρας ως πολιτικού, στρατιωτικού και οικονομικού εταίρου μεγάλων δυνάμεων.
«Ορισμένες χώρες μπορεί να δυσαρεστηθούν από αυτή τη συμφωνία, αλλά αυτό που έχει σημασία για εμάς είναι το εθνικό μας συμφέρον», ανέφερε.
Ο Τζαλέλ Χαρχάουι, συνεργάτης του βρετανικού Royal United Services Institute, εκτίμησε ότι η ψηφοφορία θα μπορούσε επίσης να ανοίξει τον δρόμο για διεύρυνση της τουρκικής στρατιωτικής παρουσίας στην ανατολική Λιβύη.
Η ισραηλινή αντίδραση εκδηλώνεται ενώ οι ηγεσίες Ισραήλ και Τουρκίας έχουν οξύνει τη μεταξύ τους ρητορική, διατηρώντας βαθιές διαφωνίες για τη Συρία και τον πόλεμο στη Γάζα, σημειώνει το Reuters.
21°
