9.000 Παλαιστίνιοι στις ισραηλινές φυλακές

Τουλάχιστον 98 Παλαιστίνιοι που κρατούνταν στις ισραηλινές φυλακές έχασαν τη ζωή τους από τον Οκτώβριο του 2023. Η έκθεση του ΟΗΕ κατέγραψε σοβαρή επιδείνωση των συνθηκών στις ισραηλινές φυλακές, τεκμηριώνοντας καταγγελίες για βασανιστήρια, υπερπληθυσμό, στέρηση τροφής και ιατρικής περίθαλψης, καθώς και περιπτώσεις πρόωρων θανάτων υπό κράτηση.

Μετά τον Πόλεμο των Έξι Ημερών το 1967, η ισραηλινή στρατιωτική διοίκηση επέβαλε ξεχωριστό νομικό καθεστώς στις κατεχόμενες περιοχές —Δυτική Όχθη, Ανατολική Ιερουσαλήμ, Λωρίδα της Γάζας— με αποτέλεσμα οι Παλαιστίνιοι κάτοικοι να διέπονται από στρατιωτικούς νόμους και να δικάζονται σε στρατιωτικά δικαστήρια. Τα επίσημα στατιστικά στοιχεία όλων των δεκαετιών από το 1967 δείχνουν ότι τα ποσοστά καταδικαστικών αποφάσεων στα στρατιωτικά δικαστήρια αγγίζουν το 99%. Ιδιαίτερα κατά τη διάρκεια των δύο Ιντιφάντα (1987–1993 και 2000–2005), εκατοντάδες χιλιάδες Παλαιστίνιοι πέρασαν από το σύστημα στρατιωτικής κράτησης του Ισραήλ. Σύμφωνα με τα δεδομένα οργανώσεων ανθρωπίνων δικαιωμάτων, όπως η ισραηλινή HaMoked, καθώς και διεθνών οργανισμών, ο αριθμός των Παλαιστινίων που κρατούνται στις ισραηλινές φυλακές για λόγους ασφαλείας έχει σταθεροποιηθεί γύρω στους 9.000–9.500, σημειώνοντας τεράστια αύξηση συγκριτικά με την περίοδο πριν από τον Οκτώβριο του 2023. Χιλιάδες άτομα κρατούνται χωρίς απαγγελία κατηγοριών και χωρίς δίκη, με βάση απόρρητους φακέλους των υπηρεσιών ασφαλείας. Τα εντάλματα αυτά ανανεώνονται περιοδικά από στρατιωτικούς διοικητές και μπορούν να διαρκέσουν επ’ αόριστον. Από την πλευρά τους, η κυβέρνηση και η Υπηρεσία Φυλακών του Ισραήλ (IPS) υποστηρίζουν ότι οι κρατήσεις, η αυστηροποίηση των μέτρων και τα πρωτόκολλα ασφαλείας είναι απολύτως αναγκαία για την αποτροπή τρομοκρατικών ενεργειών εν μέσω της συνεχιζόμενης ένοπλης σύγκρουσης, τονίζοντας ότι οι κρατούμενοι αντιμετωπίζονται σύμφωνα με το ισχύον νομικό πλαίσιο ασφαλείας.

Ωστόσο, αυτή η λεγόμενη διοικητική κράτηση (Administrative Detention) παραμένει ένα από τα πιο αμφιλεγόμενα εργαλεία που χρησιμοποιεί το Ισραήλ, εφόσον πολλά άτομα δεν είναι μέλη παλαιστινιακών οργανώσεων, της Χαμάς ή της Ισλαμικής Τζιχάντ. Οι οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων (Amnesty International και Human Rights Watch) υποστηρίζουν ότι γίνονται συλλήψεις κατά τη διάρκεια συγκρούσεων και διαδηλώσεων χωρίς καμιά απόδειξη ότι οι συλληφθέντες, μερικοί εκ των οποίων είναι ανήλικοι, ανήκουν σε τρομοκρατικά δίκτυα. Στο στόχαστρο των οργανώσεων ανθρωπίνων δικαιωμάτων βρίσκεται σήμερα ο σκληρός πυρήνας της ισραηλινής κυβέρνησης και ιδιαίτερα ο υπουργός Εθνικής Ασφάλειας Ιταμάρ Μπεν Γκβιρ. Από την πλευρά του, ο Γκβιρ διατείνεται ότι οι κρατούμενοι είναι «παράνομοι μαχητές» (unlawful combatants) κι ότι αποφυλακίζονται αν και όταν το προβλέπει ο νόμος. Όσοι κατάγονται από τη Δυτική Όχθη ή την Ανατολική Ιερουσαλήμ συνήθως επιστρέφουν στις οικογένειές τους και τις τοπικές κοινότητές τους. Μόνο για τους κρατούμενους από τη Λωρίδα της Γάζας —ιδιαίτερα όσους συνελήφθησαν μετά τον Οκτώβριο του 2023— η επιστροφή είναι προβληματική: εξαιτίας των πολεμικών επιχειρήσεων και των αυστηρών περιορισμών μετακίνησης, πολλοί απελευθερώνονται μέσω συνοριακών διαβάσεων, όπως το πέρασμα Κερέμ Σαλόμ, προς τη Γάζα. Οι ισραηλινές αρχές υπενθυμίζουν ότι Παλαιστίνιοι έχουν απελευθερωθεί μετά από διάφορες συμφωνίες εκεχειρίας κι ότι, κατά τη διάρκεια της επίθεσης της 7ης Οκτωβρίου 2023, οι παλαιστινιακές ένοπλες οργανώσεις (με επικεφαλής τη Χαμάς) απήγαγαν συνολικά 251 άτομα (Ισραηλινούς πολίτες, στρατιωτικούς και ξένους υπηκόους), από τα οποία μόνο τα 140 επέζησαν. Η επιχείρηση της Χαμάς δεν είχε το επιθυμητό αποτέλεσμα να απελευθερωθούν οι Παλαιστίνιοι που κρατούνταν στο Ισραήλ.