Ισλανδία: «Όχι» στην επανέναρξη των ενταξιακών διαπραγματεύσεων με την ΕΕ

Οι Ισλανδοί απέρριψαν την επανέναρξη των διαπραγματεύσεων για ένταξη στην Ευρωπαϊκή Ένωση, σε ένα οριακό δημοψήφισμα που εξελίχθηκε σε σαφές πλήγμα για τις φιλοευρωπαϊκές επιδιώξεις της κυβέρνησης.

Σύμφωνα με τα αποτελέσματα, το 52,8% ψήφισε κατά της πρότασης για νέες διαπραγματεύσεις με τις Βρυξέλλες, ενώ το 47,2% τάχθηκε υπέρ. Η συμμετοχή των Ισλανδών έφτασε το 82,5%. Μόνο οι δύο εκλογικές περιφέρειες στο κέντρο του Ρέικιαβικ ψήφισαν κατά πλειοψηφία «ναι», ενώ οι αγροτικές περιοχές και τα προάστια της πρωτεύουσας τάχθηκαν κατά.

«Σαφές πλήγμα για τις Βρυξέλλες»

Ευρωπαίος διπλωμάτης χαρακτήρισε το αποτέλεσμα «σαφές πλήγμα για τις Βρυξέλλες», σημειώνοντας ότι δύο ζητήματα έπαιξαν καθοριστικό ρόλο: η αλιεία και η διατήρηση της εθνικής ανεξαρτησίας.

Η ισλανδική κυβέρνηση είχε παρουσιάσει την προοπτική ένταξης στην ΕΕ ως ασπίδα απέναντι στους εμπορικούς πολέμους και στον αυξανόμενο ανταγωνισμό στην Αρκτική.

Η πρωθυπουργός Κρίστρουν Φροστάντοτιρ είχε μάλιστα περιγράψει την ψηφοφορία ως μια στιγμή «τώρα ή ποτέ», ξεκαθαρίζοντας ότι ένα «όχι» θα έκλεινε το θέμα όσο η κεντροαριστερή κυβέρνησή της παραμένει στην εξουσία.

Η αλιεία στο επίκεντρο

Για πολλούς Ισλανδούς, πάντως, το κρίσιμο θέμα δεν ήταν η γεωπολιτική αλλά η αλιεία.

Ο κλάδος αποτελεί έναν από τους βασικούς πυλώνες της οικονομίας της χώρας, συνεισφέροντας άμεσα και έμμεσα περίπου 15% του ΑΕΠ και περίπου 40% των εξαγωγικών εσόδων.

Οι αντίπαλοι της ένταξης φοβούνται ότι η συμμετοχή στην ΕΕ θα μπορούσε μακροπρόθεσμα να περιορίσει τον έλεγχο της Ισλανδίας στα αλιευτικά της ύδατα και στις ποσοστώσεις.

Υποστηρικτές της ένταξης αντιτείνουν ότι η χώρα θα μπορούσε να εξασφαλίσει ειδικές ρυθμίσεις, δεδομένου ότι άλλες χώρες της ΕΕ δεν αλιεύουν στα ισλανδικά ύδατα εδώ και δεκαετίες.

Οικονομία, πληθωρισμός και επιτόκια

Η οικονομία βρέθηκε επίσης στο επίκεντρο της εκστρατείας.

Η Ισλανδία εξακολουθεί να αντιμετωπίζει υψηλό πληθωρισμό και επιτόκια, με το βασικό επιτόκιο της κεντρικής τράπεζας να βρίσκεται στο 8%, έναντι 2,25% της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας.

Οι υποστηρικτές του «ναι» υποστήριξαν ότι η ένταξη στην ΕΕ και, ενδεχομένως, η μελλοντική υιοθέτηση του ευρώ θα μπορούσαν να συμβάλουν στη σταθεροποίηση της οικονομίας.

Ο επικεφαλής οικονομολόγος της Viska, Βίλχιαλμουρ Χίλμαρσον, δήλωσε ότι η ένταξη «δεν θα έλυνε τα διαρθρωτικά προβλήματα της Ισλανδίας», αλλά θα μπορούσε να λειτουργήσει ως καταλύτης για μια πιο υγιή οικονομία.

«Τα προβλήματα πρέπει να τα λύσουμε μόνοι μας»

Η επικεφαλής της αντιπολίτευσης Γκούντρουν Χαφστάινσντοτιρ, η οποία ηγήθηκε της καμπάνιας του «όχι», απέρριψε το επιχείρημα ότι οι Βρυξέλλες θα μπορούσαν να λύσουν τα οικονομικά προβλήματα της χώρας.

«Αυτά δεν είναι προβλήματα που θα λύσουν οι Βρυξέλλες για εμάς. Είναι προβλήματα που πρέπει να λύσουν οι Ισλανδοί πολιτικοί», δήλωσε.

Η Ισλανδία είχε υποβάλει για πρώτη φορά αίτηση ένταξης στην ΕΕ το 2009, μετά τη χρηματοπιστωτική κρίση, όμως οι συνομιλίες τερματίστηκαν το 2013 από ευρωσκεπτικιστική κυβέρνηση.

Και η ασφάλεια στην Αρκτική

Στις Βρυξέλλες υπήρχαν ελπίδες ότι μια θετική ψήφος από την Ισλανδία θα μπορούσε να ενισχύσει τη διεύρυνση της ΕΕ σε μια περίοδο αυξανόμενης γεωπολιτικής έντασης στην Αρκτική.

Η Ισλανδία είναι μέλος του ΝΑΤΟ, αλλά δεν διαθέτει δικό της μόνιμο στρατό, και η συζήτηση για την ευρωπαϊκή ένταξη είχε συνδεθεί και με τα ερωτήματα γύρω από την ασφάλεια της περιοχής.

Τελικά, όμως, οι Ισλανδοί επέλεξαν να μείνουν εκτός ΕΕ και να μην ξανανοίξουν προς το παρόν τον φάκελο της ένταξης.