Η πυρηνική συμφωνία του 2015 με το Ιράν: Οι όροι που εγκατέλειψε ο Ντόναλντ Τραμπ

Καθώς οι Ηνωμένες Πολιτείες και το Ιράν εμφανίζονται κοντά σε μια νέα συμφωνία που θα μπορούσε να οδηγήσει στον τερματισμό της σύγκρουσης των τελευταίων μηνών, το ενδιαφέρον στρέφεται ξανά στην ιστορική πυρηνική συμφωνία του 2015, γνωστή ως JCPOA (Joint Comprehensive Plan of Action).

Η συμφωνία είχε υπογραφεί μεταξύ του Ιράν και των Ηνωμένων Πολιτειών, της Ρωσίας, της Κίνας, της Γαλλίας, της Βρετανίας και της Γερμανίας. Στόχος της ήταν να περιορίσει σημαντικά τις πυρηνικές δραστηριότητες της Τεχεράνης με αντάλλαγμα τη σταδιακή άρση διεθνών κυρώσεων.

Ο Ντόναλντ Τραμπ απέσυρε μονομερώς τις ΗΠΑ από τη συμφωνία το 2018, κατά την πρώτη του θητεία στον Λευκό Οίκο, επαναφέροντας τις αμερικανικές κυρώσεις. Το Ιράν άρχισε έκτοτε να παραβιάζει σταδιακά τους όρους της συμφωνίας, ενώ το 2025 επανήλθαν και οι κυρώσεις του ΟΗΕ, οδηγώντας ουσιαστικά στην κατάρρευση του πλαισίου.

Άρση κυρώσεων

Η συμφωνία προέβλεπε την κατάργηση ή αναστολή ενός μεγάλου μέρους των διεθνών κυρώσεων που στόχευαν τους τομείς πετρελαίου, φυσικού αερίου, πετροχημικών, τραπεζών, ναυτιλίας και αυτοκινητοβιομηχανίας του Ιράν.

Παράλληλα, οι ΗΠΑ και η Ευρωπαϊκή Ένωση αφαίρεσαν την Κεντρική Τράπεζα του Ιράν και δεκάδες πρόσωπα και οργανισμούς από τις λίστες κυρώσεων. Επιτράπηκαν επίσης οι πωλήσεις εμπορικών αεροσκαφών στο Ιράν, καθώς και οι εισαγωγές ιρανικών χαλιών και τροφίμων στις ΗΠΑ.

Σχετικό Άρθρο

Κοσμος Διπλωματικό μπρα ντε φερ ΗΠΑ και Ιράν: Κρίσιμη εβδομάδα για τη σταθερότητα στη Μέση Ανατολή

Newsroom 02.06.2026, 09:40

Περιορισμοί στον εμπλουτισμό ουρανίου

Η Τεχεράνη δεσμεύτηκε να περιορίσει τον εμπλουτισμό ουρανίου στο 3,67% για διάστημα 15 ετών, ποσοστό πολύ χαμηλότερο από το 90% που απαιτείται για την κατασκευή πυρηνικού όπλου.

Επιπλέον, συμφώνησε να μειώσει τα αποθέματα εμπλουτισμένου ουρανίου στα 300 κιλά και να περιορίσει τις φυγοκεντρικές μηχανές από περίπου 19.000 σε 6.100.

Σύμφωνα με αμερικανικές εκτιμήσεις, τα αποθέματα εμπλουτισμένου ουρανίου του Ιράν μειώθηκαν κατά περίπου 98% μετά την εφαρμογή της συμφωνίας. Το υπόγειο συγκρότημα εμπλουτισμού στο Φορντό προβλεπόταν να μετατραπεί σε ερευνητικό κέντρο.

Σχετικό Άρθρο

Κοσμος Τραμπ: Έστειλε στο Ιράν νέα πρόταση για εκεχειρία με αυστηρότερους όρους

Newsroom 31.05.2026, 08:44

Παραγωγή πλουτωνίου

Ένας ακόμη βασικός όρος αφορούσε τον αντιδραστήρα βαρέος ύδατος στο Αράκ. Το Ιράν συμφώνησε να τον επανασχεδιάσει ώστε να μην μπορεί να παράγει πλουτώνιο κατάλληλο για στρατιωτική χρήση.

Διεθνείς επιθεωρήσεις

Η συμφωνία παρείχε εκτεταμένες εξουσίες επιθεώρησης στη Διεθνής Υπηρεσία Ατομικής Ενέργειας, επιτρέποντας συστηματικούς ελέγχους στις ιρανικές πυρηνικές εγκαταστάσεις.

Οι υποστηρικτές της συμφωνίας υποστήριζαν ότι με τα μέτρα αυτά ο απαιτούμενος χρόνος για την παραγωγή πυρηνικού όπλου από το Ιράν αυξανόταν από περίπου 2-3 μήνες σε τουλάχιστον έναν χρόνο. Η Τεχεράνη, πάντως, επέμενε διαχρονικά ότι το πυρηνικό της πρόγραμμα είχε αποκλειστικά ειρηνικούς σκοπούς.

Πηγή: Reuters