CNN: Η στιγμή που η συμφωνία με το Ιράν ήταν πιο κοντά από ποτέ - Πώς τη «μπλόκαρε» ο Τραμπ

Καθώς το Σαββατοκύριακο πλησίαζε, οι Ηνωμένες Πολιτείες και το Ιράν έμοιαζαν να βρίσκονται κοντά σε μια συμφωνία για τον τερματισμό του πολέμου που διαρκούσε επτά εβδομάδες.

Όπως σημειώνει σε άρθρο του το BBC, τότε ο Ντόναλντ Τραμπ έκανε ακριβώς αυτό που οι συνεργάτες του είχαν επανειλημμένα πει ότι δεν θα έκανε: φάνηκε να επιχειρεί διαπραγμάτευση μέσω των μέσων ενημέρωσης, δημοσιεύοντας για τις εν εξελίξει συνομιλίες στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης και συνομιλώντας τηλεφωνικά με αρκετούς δημοσιογράφους το πρωί της Παρασκευής, καθώς Πακιστανοί διαμεσολαβητές τον ενημέρωναν για τις συνομιλίες με Ιρανούς αξιωματούχους στην Τεχεράνη.

Υποστήριξε ότι το Ιράν είχε συμφωνήσει σε μια σειρά όρων, τους οποίους πηγές με γνώση των διαπραγματεύσεων λένε ότι δεν έχουν ακόμη οριστικοποιηθεί. Επίσης ισχυρίστηκε ότι η Τεχεράνη είχε αποδεχθεί πολλές από τις πιο αμφιλεγόμενες απαιτήσεις των ΗΠΑ — συμπεριλαμβανομένης της παράδοσης εμπλουτισμένου ουρανίου — και προανήγγειλε επικείμενο τέλος του πολέμου.

Ιρανοί αξιωματούχοι απέρριψαν δημόσια πολλές από αυτές τις δηλώσεις και αρνήθηκαν ότι προετοιμάζονται για νέο γύρο συνομιλιών, καταρρίπτοντας γρήγορα την αυξανόμενη αισιοδοξία για συμφωνία. Πλέον, παραμένει ασαφές προς ποια κατεύθυνση θα κινηθούν οι ειρηνευτικές διαπραγματεύσεις.

Ορισμένοι αξιωματούχοι της κυβέρνησης Τραμπ παραδέχθηκαν ιδιωτικά στο CNN ότι τα δημόσια σχόλια του προέδρου έβλαψαν τις συνομιλίες, επισημαίνοντας την ευαισθησία των διαπραγματεύσεων και τη βαθιά δυσπιστία των Ιρανών προς τις ΗΠΑ. Την κατάσταση επιβαρύνει η υποψία των Αμερικανών ότι υπάρχει διάσταση μεταξύ της διαπραγματευτικής ομάδας του Ιράν — με επικεφαλής τον πρόεδρο της Βουλής Μοχαμάντ Μπαγκέρ Γκαλιμπάφ και τον υπουργό Εξωτερικών Αμπάς Αραγτσί — και των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης, γεγονός που δημιουργεί ερωτήματα για το ποιος μπορεί τελικά να εγκρίνει μια συμφωνία.

«Οι Ιρανοί δεν εκτίμησαν ότι ο πρόεδρος διαπραγματευόταν μέσω social media και δημιουργούσε την εντύπωση ότι είχαν ήδη συμφωνήσει σε ζητήματα που δεν είχαν ακόμη αποδεχθεί, και μάλιστα σε θέματα που δεν είναι δημοφιλή στο εσωτερικό τους», δήλωσε στο CNN πηγή με γνώση των συνομιλιών, προσθέτοντας ότι η Τεχεράνη ανησυχεί ιδιαίτερα μήπως φανεί αδύναμη.

Μεταξύ των ισχυρισμών του προέδρου: είπε στο Bloomberg ότι το Ιράν συμφώνησε σε «απεριόριστη» αναστολή του πυρηνικού του προγράμματος. Στο CBS News δήλωσε ότι η Τεχεράνη «συμφώνησε σε όλα» και θα συνεργαστεί με τις ΗΠΑ για την απομάκρυνση του εμπλουτισμένου ουρανίου. Στο Axios ανέφερε ότι συνάντηση θα πραγματοποιηθεί «πιθανότατα μέσα στο Σαββατοκύριακο», προσθέτοντας: «Πιστεύω ότι θα έχουμε συμφωνία μέσα στην επόμενη μία ή δύο ημέρες».

Η εύθραυστη εκεχειρία μεταξύ Ουάσιγκτον και Τεχεράνης δοκιμάστηκε ξανά την Κυριακή, όταν αμερικανικό αντιτορπιλικό κατευθυνόμενων πυραύλων πυροβόλησε και κατέλαβε ιρανικό φορτηγό πλοίο που επιχείρησε να παραβιάσει τον αμερικανικό ναυτικό αποκλεισμό στον Κόλπο του Ομάν, εξοργίζοντας περαιτέρω την ιρανική πλευρά.

Καθώς πλησιάζει η λήξη της δίβδομης εκεχειρίας, ο Ντόναλντ Τραμπ βρίσκεται και πάλι μπροστά σε ένα κρίσιμο δίλημμα: αν θα αποδεχθεί μια συμφωνία — ακόμη και ατελή — ή αν θα κλιμακώσει μια σύγκρουση που είχε υποσχεθεί ότι θα είχε ήδη τελειώσει.

Μέχρι τη Δευτέρα, αξιωματούχοι στο Ιράν εμφανίζονταν λιγότερο αρνητικοί σε νέες συνομιλίες. Ωστόσο, τα βασικά σημεία μιας ενδεχόμενης συμφωνίας παραμένουν ασαφή.

«Οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν ήταν ποτέ πιο κοντά σε μια καλή συμφωνία με το Ιράν, σε αντίθεση με την απαίσια συμφωνία της κυβέρνησης Ομπάμα, χάρη στις διαπραγματευτικές ικανότητες του προέδρου Τραμπ», δήλωσε η εκπρόσωπος Τύπου του Λευκού Οίκου Καρολάιν Λέβιτ. «Όποιος δεν μπορεί να δει τη στρατηγική του προέδρου Τραμπ είτε είναι ανόητος είτε εθελοτυφλεί».

Οι κόκκινες γραμμές του Τραμπ

Ο Ντόναλντ Τραμπ έχει θέσει αρκετές «κόκκινες γραμμές», μεταξύ των οποίων το πάγωμα του εμπλουτισμού ουρανίου από το Ιράν και η παράδοση των αποθεμάτων υλικού σχεδόν κατάλληλου για πυρηνικά όπλα. Η Τεχεράνη, από την πλευρά της, επιμένει να διατηρήσει τον έλεγχο των Στενών του Ορμούζ και απαιτεί την άρση των αμερικανικών κυρώσεων.

Στον πρώτο γύρο συνομιλιών, οι Αμερικανοί διαπραγματευτές πρότειναν παύση 20 ετών στον εμπλουτισμό ουρανίου από το Ιράν. Η Τεχεράνη απάντησε με πρόταση για πενταετή αναστολή, την οποία οι ΗΠΑ απέρριψαν.

Μια πιο πρόσφατη ιρανική πρόταση προβλέπει δεκαετή παύση του εμπλουτισμού, ακολουθούμενη από ακόμη μία δεκαετία κατά την οποία το Ιράν θα εμπλουτίζει ουράνιο μόνο σε επίπεδα πολύ χαμηλότερα από αυτά που απαιτούνται για όπλα. Ο Ντόναλντ Τραμπ, ωστόσο, έχει δηλώσει ότι επιθυμεί πλήρη απαγόρευση επ’ αόριστον.

Η κυβέρνηση Τραμπ εξετάζει επίσης το ενδεχόμενο αποδέσμευσης 20 δισεκατομμυρίων δολαρίων σε ιρανικά περιουσιακά στοιχεία, με αντάλλαγμα την παράδοση των αποθεμάτων υψηλά εμπλουτισμένου ουρανίου.

Το πόσο ευέλικτες θα είναι οι δύο πλευρές θα καθορίσει αν μπορεί να επιτευχθεί συμφωνία. Για τον Τραμπ, βασική προτεραιότητα είναι να μην υπογράψει μια συμφωνία που θα θυμίζει τη συμφωνία για τα πυρηνικά του Ιράν επί Μπαράκ Ομπάμα, από την οποία αποχώρησε το 2018 χαρακτηρίζοντάς τη αδύναμη.

Στην καλύτερη περίπτωση, οι διαπραγματευτές ελπίζουν να καταλήξουν σε ένα πλαίσιο συμφωνίας, που θα ανοίξει τον δρόμο για πιο λεπτομερείς συνομιλίες τις επόμενες εβδομάδες. Ωστόσο, υπάρχουν επικριτές που προειδοποιούν ότι το Ιράν ίσως καθυστερεί σκόπιμα για να κερδίσει χρόνο και να επαναφέρει στο προσκήνιο ορισμένα από τα πυραυλικά του συστήματα.

Ο Ντόναλντ Τραμπ επέμεινε τη Δευτέρα ότι δεν αισθάνεται πίεση να καταλήξει σε συμφωνία, παρά τη μείωση της δημοτικότητας του πολέμου και την αύξηση των τιμών καυσίμων.

«Δεν βρίσκομαι υπό καμία απολύτως πίεση, αν και όλα θα συμβούν σχετικά γρήγορα!», έγραψε.

Παρέμενε ασαφές αν σύμβουλοί του του έχουν επισημάνει ότι οι συνεχείς αναρτήσεις του ενδέχεται να βλάπτουν τις συνομιλίες. Μέχρι το μεσημέρι, είχε ήδη δημοσιεύσει πολλαπλές φορές για τον πόλεμο.

Οι δημόσιες δηλώσεις του ενίσχυσαν περαιτέρω την αβεβαιότητα γύρω από τις διαπραγματεύσεις.

Σε κάποια φάση την Κυριακή, είπε σε συνομιλητές ότι ο αντιπρόεδρος Τζέι Ντι Βανς δεν θα συμμετάσχει στον νέο γύρο συνομιλιών για λόγους ασφαλείας. Την ίδια στιγμή, δύο ανώτεροι αξιωματούχοι — ο πρέσβης στον ΟΗΕ Μάικ Γουόλτς και ο υπουργός Ενέργειας Κρις Ράιτ — δήλωναν ότι ο Βανς θα ηγηθεί της αποστολής στο Ισλαμαμπάντ.

Τελικά, εκείνοι είχαν δίκιο και ο Τραμπ άδικο. «Τα πράγματα άλλαξαν», δήλωσε αξιωματούχος του Λευκού Οίκου.

Την επόμενη ημέρα, ο Τραμπ έδωσε νέα συγκεχυμένη ενημέρωση, λέγοντας ότι ο Βανς βρισκόταν ήδη καθ’ οδόν για το Πακιστάν. Λίγο αργότερα, η αυτοκινητοπομπή του αντιπροέδρου έφτανε στον Λευκό Οίκο.

Πηγές ανέφεραν ότι ο Βανς αναμένεται πλέον να αναχωρήσει την Τρίτη, ενώ οι συνομιλίες προγραμματίζονται για το πρωί της Τετάρτης στο Ισλαμαμπάντ, με την κατάσταση να παραμένει «ρευστή».

Αντίστοιχα αβέβαιη είναι και η τύχη της δίβδομης εκεχειρίας. Ο Τραμπ αρχικά ανακοίνωσε ότι λήγει το βράδυ της Τρίτης, αλλά στη συνέχεια δήλωσε ότι λήγει το βράδυ της Τετάρτης, δίνοντας ουσιαστικά ένα επιπλέον 24ωρο διαπραγματεύσεων.

Πρόσθεσε ότι είναι «εξαιρετικά απίθανο» να παραταθεί περαιτέρω, αν και στο παρελθόν είχε δώσει αντικρουόμενες απαντήσεις για το ενδεχόμενο παράτασης.

«Αν δεν υπάρξει συμφωνία, οι εχθροπραξίες θα συνεχιστούν», είπε σε μία περίπτωση. Σε άλλη δήλωσε: «Αν χρειαστεί, θα δώσω παράταση». Και σε μια τρίτη: «Θα δούμε. Ιδανικά δεν θα χρειαστεί».

Πηγή: CNN