«Κρέας για τον κιμά»: Καταγγελίες για Αφρικανούς στο μέτωπο της Ουκρανίας
Με τη φράση «κρέας για τον κιμά» περιγράφει ο Ουκρανός πρέσβης στη Νότια Αφρική, Ολεξάντρ Στσέρμπα, τον τρόπο με τον οποίο – όπως υποστηρίζει – η Ρωσία προσελκύει ή εξαπατά πολίτες αφρικανικών χωρών ώστε να καταλήξουν στο μέτωπο της Ουκρανίας, συχνά σε αποστολές υψηλού κινδύνου με ελάχιστες πιθανότητες επιβίωσης. Σε συνέντευξή του στην εφημερίδα The Telegraph από την Πρετόρια, ο Στσέρμπα κάνει λόγο για «ιμπεριακή» ματιά της Μόσχας απέναντι στην Αφρική και για μια επιχείρηση αναπλήρωσης των απωλειών της, που «δεν ξεχωρίζει συμμάχους από αναλώσιμους».
Στο επίκεντρο της συζήτησης στη Νότια Αφρική βρίσκεται εδώ και εβδομάδες η υπόθεση ομάδας 17 ανδρών που φέρονται να ταξίδεψαν στην Ουκρανία, πιστεύοντας – όπως έχουν καταγγείλει οι ίδιοι και συγγενείς τους – ότι θα λάμβαναν εκπαίδευση για εργασία ως σωματοφύλακες, πριν επιστρέψουν για να στελεχώσουν μονάδα προστασίας προσώπων κοντά στο κόμμα Μkhonto Wesizwe (MK) του πρώην προέδρου Τζέικομπ Ζούμα. Σύμφωνα με τα δημοσιεύματα, οι άνδρες υποχρεώθηκαν να υπογράψουν στρατιωτικά συμβόλαια και μεταφέρθηκαν στην πρώτη γραμμή, παραμένοντας εκεί παρά τις προσπάθειες παρέμβασης. Η κόρη του Ζούμα, Ντουντουζίλε Ζούμα-Σαμπούλα, αρνείται ότι είχε πρόθεση να στρατολογήσει οποιονδήποτε για μάχιμη δράση, επιμένοντας ότι και η ίδια εξαπατήθηκε, ενώ οι αρχές και η δημόσια συζήτηση στη χώρα κινούνται πια γύρω από το ερώτημα: πόσο οργανωμένο είναι το δίκτυο που «πουλά» εκπαίδευση ή εργασία και καταλήγει σε εμπλοκή στον πόλεμο;
Ο Στσέρμπα παρουσιάζει το περιστατικό ως ενδεικτικό μιας ευρύτερης τάσης. Η Ουκρανία έχει δηλώσει ότι περισσότεροι από 1.400 Αφρικανοί από δεκάδες χώρες πολεμούν στο πλευρό των ρωσικών δυνάμεων, πολλοί εκ των οποίων – σύμφωνα με το Κίεβο – παρασύρθηκαν με παραπλανητικές υποσχέσεις και κατέληξαν σε αποστολές με εξαιρετικά υψηλό ποσοστό απωλειών.
Το θέμα αποκτά επιπλέον ένταση λόγω του πολεμικού περιεχομένου που κυκλοφορεί online. Η Telegraph αναφέρεται σε βίντεο που εμφανίστηκαν στα κοινωνικά δίκτυα και υποτίθεται ότι δείχνουν Αφρικανούς μαχητές να αντιμετωπίζουν εξευτελιστική ή βίαιη συμπεριφορά από Ρώσους στρατιώτες, ενώ ένας από τους ισχυρισμούς που περιγράφονται είναι πως νεοσύλλεκτοι οδηγούνται σε επικίνδυνες επιχειρήσεις πρώτης επαφής με τον αντίπαλο. Οι ισχυρισμοί αυτοί δεν είναι εύκολο να επαληθευτούν ανεξάρτητα, ωστόσο ενισχύουν το αφήγημα του Κιέβου ότι οι ξένοι στρατολογούμενοι τοποθετούνται στην «πιο αναλώσιμη» πλευρά της πολεμικής μηχανής.
Πέρα από τη στρατιωτική διάσταση, το ρεπορτάζ φωτίζει και έναν γεωπολιτικό ανταγωνισμό που μεταφέρεται όλο και πιο έντονα στην αφρικανική ήπειρο. Η Ουκρανία επιχειρεί να ενισχύσει τη διπλωματική της παρουσία, όμως αντιμετωπίζει – όπως παραδέχεται ο ίδιος ο πρέσβης – δεκαετίες ρωσικής επιρροής, αλλά και την επιφυλακτικότητα πολλών χωρών που στην αρχή της εισβολής δεν έσπευσαν να καταδικάσουν τη Μόσχα. Σε αυτό το πεδίο, η υπόθεση των 17 Νοτιοαφρικανών λειτουργεί διπλά: ως ανθρώπινη ιστορία εξαπάτησης και ως πολιτικό σύμπτωμα ενός πολέμου που, μέσω δικτύων «ευκαιριών» και υποσχέσεων, τραβάει κόσμο από πολύ μακριά προς το πιο σκληρό σημείο του.
17°
