Γιατί η διοίκηση του Ντόναλντ Τραμπ θέλει να καταργήσει τα κουπόνια σίτισης

Ο κοινωνικός σκοπός των κουπονιών σίτισης είναι να εξασφαλίζει ελάχιστη διατροφική επάρκεια σε νοικοκυριά με χαμηλό εισόδημα και να λειτουργεί ως αυτόματος σταθεροποιητής σε περιόδους ύφεσης: οι δικαιούχοι αυξάνονται όταν αυξάνεται η ανεργία. Αυτός είναι ο σημερινός πυρήνας της πολιτικής, μολονότι το αρχικό σχήμα συνέδεε τα κουπόνια με τη διάθεση των αγροτικών πλεονασμάτων· για να «μην πάνε χαμένα» διάφορα προϊόντα όπως φρούτα και λαχανικά.

Το πρώτο πρόγραμμα «Food Stamps» θεσπίστηκε στις συνθήκες της Μεγάλης Ύφεσης και του Β’ παγκοσμίου πολέμου και ενισχύθηκε αργότερα επί προεδρίας Τζον Φ. Κένεντι και Λύντον Τζόνσον. Το 1964 η Food Stamp Act διεύρυνε και σταθεροποίησε το πρόγραμμα σε εθνική κλίμακα. Το 2008 μετονομάστηκε σε SNAP (Supplemental Nutrition Assistance Program) με δικαιούχους νοικοκυριά με χαμηλό εισόδημα και περιουσία, ηλικιωμένους, άτομα με αναπηρία, βετεράνους, αστέγους και νέους πρώην τροφίμους ανάδοχης φροντίδας. Η επιλεξιμότητα επικαιροποιείται κάθε οικονομικό έτος. Επί Ντόναλντ Τραμπ οι όροι —ηλικιακοί και εισοδηματικοί— έγιναν αυστηρότεροι, αν και το εισόδημα αυτής της πληθυσμιακής ομάδας μειώθηκε από το 2023 ενώ αυξήθηκε το προσωπικό χρέος.

Κάθε μήνα χρησιμοποιούν τα κουπόνια κατά μέσον όρο 41,7 εκατομμύρια άτομα. Αυτό σημαίνει περίπου επίδομα 187-188 δολαρίων στο καθένα από αυτά: συνολική δαπάνη για το κράτος 100 δισεκατομμύρια μηνιαίως. Αν και το ποσό είναι ιλιγγιώδες, δεν φαίνεται να υπάρχει άλλη λύση: το 2023 το 13,5% των νοικοκυριών —18 εκατομμύρια άτομα— τελούν υπό επισιτιστική επισφάλεια και το 5,1% τελούν στο όριο της πείνας με διακοπές στη λήψη τροφής. Η ποιότητα της τροφής σ’ αυτά τα χαμηλά στρώματα είναι βεβαίως μια άλλη ιστορία η οποία σχετίζεται με την παχυσαρκία, τον διαβήτη και άλλα νοσήματα των φτωχών. Τα επιδόματα δίνονται με ηλεκτρονική κάρτα μηνιαίως, όχι χωρίς κάποια γραφειοκρατία.

Οι Δημοκρατικοί υποστηρίζουν τη διατήρηση και την ενίσχυση της αγοραστικής αξίας του προγράμματος των κουπονιών, αντιτίθενται σε αυστηρότερες εργασιακές προϋποθέσεις που οδηγούν σε αποκλεισμούς και, στο πλαίσιο του νέου αγροτικού νομοσχεδίου (farm bill), ζητούν να μην περικοπούν παροχές. Οι Ρεπουμπλικανοί δηλώνουν ότι δεν θέλουν να μειώσουν ονομαστικά τα επιδόματα αλλά προωθούν αυστηρότερες απαιτήσεις εργασίας και/ή αναθεωρήσεις που περιορίζουν τη συμμετοχή· σε ορισμένα σχέδια του 2025 προωθήθηκε περαιτέρω αύξηση του ηλικιακού ορίου από τα 54 στα 64 έτη. Πάντως, το πολιτικό περιβάλλον γύρω από τον προϋπολογισμό και την αγροτική νομοθεσία έχει φέρει αβεβαιότητα στη χρηματοδότηση του προγράμματος, ενώ το Υπουργείο Γεωργίας ανακοίνωσε ότι τερματίζει την ετήσια έκθεση για την επισιτιστική ανασφάλεια μετά το 2024: η κίνηση θεωρείται πλήγμα στη διαφάνεια. Γενικά, η διοίκηση Τραμπ προσπαθεί να εδραιώσει τον μύθο της Βασίλισσας των Επιδομάτων η οποία δήθεν τρώει και πίνει εις βάρος του κρατικού προϋπολογισμού και των φορολογουμένων. Aυτό το πολιτικό στερεότυπο στις ΗΠΑ —η εικόνα μιας γυναίκας, συνήθως μαύρης, ανύπαντρης μητέρας που «ζει πλούσια» εξαπατώντας το σύστημα πρόνοιας— έγινε σύμβολο της διοίκησης του Τραμπ, σε πείσμα της πραγματικότητας των στατιστικών.

Αν και σίγουρα, κουπόνια σίτισης μπορεί να χρησιμοποιούν άτομα και νοικοκυριά που δεν τα χρειάζονται —έχουν εντοπιστεί κατά καιρούς διάφορες απάτες— πρόκειται για μετρημένες παροχές, όχι για «πλούτο». Το μέγιστο μεικτό εισόδημα που απαιτείται για πρόσβαση στα κουπόνια είναι περίπου 1.700 δολάρια μηνιαίως για ένα άτομα και 2.200 για δύο άτομα, ενώ συνεπάγονται διευκολύνσεις αν υπάρχει ΑΜΕΑ ή βετεράνος στην οικογένεια. Στην ανάγνωση αυτών των ποσών πρέπει να ληφθεί υπόψη ότι, εξαιτίας του επιπέδου ζωής στις ΗΠΑ, μηνιαίος μισθός κάτω από 2.000 δολάρια είναι ανεπαρκής· αν και υπάρχουν διαφορές μεταξύ των πολιτειών, μεικτό εισόδημα χαμηλότερο από 2.800 δολάρια θεωρείται οριακό.