Το φαινόμενο Κάρεν και η διαχρονική φιγούρα της απαιτητικής γυναίκας

Στην αμερικανική αργκό ο υποτιμητικός όρος «Κάρεν» περιγράφει γυναίκες που θεωρούν ότι έχουν περισσότερα δικαιώματα από τους άλλους και φέρονται με αγένεια προβάλλοντας διαρκώς απαιτήσεις. Τον όρο απεικονίζουν μιμίδια λευκών γυναικών της μεσαίας και ανώτερης τάξης που κακομεταχειρίζονται εργαζομένους, π.χ. σερβιτόρους («Θέλω να μιλήσω τον μάνατζερ!»), και που είναι γενικά δύστροπες, συχνά με ρατσιστικές αποχρώσεις. Στην προπολεμική εποχή (1815-1861), οι Αφροαμερικανοί χρησιμοποιούσαν το «Miss Ann» για να περιγράψουν αυταρχικές λευκές γυναίκες που τους έκαναν τη ζωή δύσκολη· στις αρχές της δεκαετίας του 1990, χρησιμοποιούσαν το «Becky» το οποίο σήμαινε περίπου το ίδιο συν ορισμένες συνήθειες της μεσαίας τάξης όπως το μπάρμπεκιου και το ευρωπαϊκό ποδόσφαιρο που εκπροσωπούσε η Becky. Οι πρώτες χρήσεις του όρου «Κάρεν» ως αστείο περιλαμβάνουν τον ομώνυμο χαρακτήρα που υποδύεται η Αμάντα Σάιφρεντ στην ταινία «Mean Girls» (2004), ένα σκετς του Ντέιν Κουκ (2005) «Ο φίλος που δεν μας αρέσει» στο άλμπουμ του «Retaliation» και ένα meme στο διαδίκτυο (2016) σχετικά με μια γυναίκα σε διαφήμιση της κονσόλας Nintendo Switch, η οποία φέρεται άσχημα. Τον Δεκέμβριο του 2017, τα memes της Κάρεν ως αντιπαθητική γυναίκα έγιναν viral στο Reddit, με το πρώτο να προέρχεται από τον χρήστη karmacop9, ο οποίος παραπονιόταν για την πρώην σύζυγό του, ονόματι Κάρεν, που είχε αναλάβει την επιμέλεια των παιδιών τους. Οι αναρτήσεις οδήγησαν στη δημιουργία του subreddit r/FuckYouKaren. Ο όρος έγινε δημοφιλής στο Black Twitter, ενώ το περιοδικό Bitch περιέγραφε την Κάρεν ως όρο που προήλθε από τις μαύρες γυναίκες, αλλά την υιοθέτησαν και οι λευκοί άνδρες.

Η «Κάρεν» απαιτεί ο κόσμος να λειτουργεί σύμφωνα με τα δικά της πρότυπα, δεν σέβεται τους άλλους και είναι έτοιμη να τα βάλει με ένα απρόσωπο συνονθύλευμα κατώτερων ανθρώπων που δεν τις δίνουν όσα θέλει και αισθάνεται ότι αξίζει. Το μιμίδιο περιέχει αρκετά στερεότυπα: η Κάρεν βρίζει υπαλλήλους, παραπονιέται για κακές υπηρεσίες στο Facebook και συχνά έχει μαλλιά κομμωτηρίου με ξανθές ανταύγειες.

Aν και γινόταν πολύς λόγος για τις Κάρεν το 2020, σήμερα έχουν ταυτιστεί με τις οπαδούς του Ντόναλντ Τραμπ. Παρά τις διαμαρτυρίες περί στιγματισμού των γυναικών, διαφαίνεται όντως ένας γυναικείος τύπος που μοιάζει με τον γενικότερο και σεξιστικότερο bitch αλλά περιέχει στοιχεία επιδειξιομανίας, φωνακλάδικης κοινωνικής συμπεριφοράς, συνήθως με υπερβολική προστατευτικότητα έναντι των παιδιών τους τα οποία υποτίθεται ότι δεν φταίνε ποτέ σε τίποτα.

Αν και πολλές φεμινιστικές οργανώσεις και προσωπικότητες έχουν αντιδράσει στη χρήση του όρου τον οποίον θεωρούν μισογυνικό —ιδιαίτερα εφόσον οι Κάρεν είναι συνήθως μεσήλικες, άρα μπαίνει θέμα ageism—, υπάρχει πράγματι μια κατηγορία γυναικών που θυμίζει την παλιά «Μiss Ann». Το αν ο «καρενισμός» είναι μόνο γυναικεία υπόθεση μπορεί να συζητηθεί: γενικά, κρίνεται ως ένας χρήσιμος όρος που περιγράφει ανθρώπους οι οποίοι γέρνουν προς τα πίσω το κάθισμά τους στα αεροπλάνα —επειδή είναι δικαίωμά τους—, φωνάζουν την αστυνομία με το παραμικρό, γράφουν κακές κριτικές για επιχειρήσεις και πάλι με το παραμικρό, που πιστεύουν ότι τα παιδιά τους είναι θεοί θεωρώντας ιερή τη γονεϊκή τους αποστολή.

Στην αργκό των Φιλιππίνων ο όρος Marites έχει παρόμοια σημασία και χροιά με τον Karen, αν και ο όρος χρησιμοποιείται συχνότερα με χιουμοριστικό ή ανάλαφρο τρόπο, ειδικά ως στερεότυπο της κουτσομπόλας στις γειτονιές. Στην Πολωνία, ο όρος madka (διαστρεβλωμένη ορθογραφία της λέξης «matka» - μητέρα) σημαίνει τη φορτική γυναίκα που μεγαλώνει παιδιά και έχει απαιτητική στάση απέναντι στους άλλους, θεωρώντας τον εαυτό της καλύτερο επειδή είναι μητέρα.