Το φιάσκο της αποποινικοποίησης των οπιοειδών

Αν και το Όρεγκον πρωτοστάτησε στο να ψηφιστεί και να εφαρμοστεί η πιο φιλελεύθερη πολιτική για τα ναρκωτικά στις ΗΠΑ, τώρα οι νομοθέτες της πολιτείας το ξανασκέφτονται: τέσσερα χρόνια από τον Νοέμβριο του 2020, όταν αποποινικοποιήθηκε η κατοχή μικρών ποσοτήτων σκληρών ναρκωτικών, η κατάσταση σ’ αυτή τη βορειοδυτική άκρη των ΗΠΑ κρίνεται «απελπιστική». Σύμφωνα με τον υπάρχοντα νόμο, η αστυνομία αντί να συλλαμβάνει χρήστες ναρκωτικών, τους δίνει μια κλήση, όπως εκείνη της τροχαίας —που προβλέπει πρόστιμο από 100-250 δολάρια— και τους υποδεικνύει ένα κέντρο για θεραπεία· αλλά βεβαίως ουδείς αναζητεί τη θεραπεία. Ο νόμος, που πέρασε με το 58% των ψήφων, συνοδεύτηκε από διοχέτευση εκατοντάδων εκατομμυρίων δολαρίων που εισπράχθηκαν ως φορολογικά έσοδα από την κάνναβη, σε νέα προγράμματα αποτοξίνωσης και αποκατάστασης.

Οι Δημοκρατικοί, που ελέγχουν το νομοθετικό σώμα και την πολιτειακή κυβέρνηση, έχουν παραδεχτεί την αποτυχία και δηλώνουν τώρα ότι είναι ανοιχτοί στην επαναποινικοποίηση των ναρκωτικών. Μέχρι στιγμής, η αστυνομία έχει διανείμει περισσότερες από 7.500 κλήσεις, αλλά μέχρι τον περασμένο Σεπτέμβριο, μόνο μερικές εκατοντάδες άτομα είχαν καλέσει την τηλεφωνική γραμμή  βοήθειας για να αξιολογηθούν και να ενταχθούν σε σύστημα αποτοξίνωσης: στο μεταξύ, στους δρόμους του Πόρτλαντ είναι φανερή η κρίση των οπιοειδών, καθώς πολλοί τοξικομανείς κάνουν χρήση δημοσίως. Ωστόσο, οι υποστηρικτές της αποποινικοποίησης ισχυρίζονται ότι το σύστημα ποινικής δικαιοσύνης δεν μπορεί να θεραπεύσει τον εθισμό κι ότι επιβαρύνει δυσανάλογα τους «εγχρώμους».

Οι θάνατοι από υπερβολική δόση οπιοειδών έχουν αυξηθεί σε ολόκληρη την πολιτεία μετά την ψήφιση του νόμου: αν το 2019, πέθαναν από ακούσια υπερβολική δόση οπιούχων 280 άνθρωποι, το 2022, ο αριθμός έφτασε τους 956 —αύξηση κατά 241%. Μια μελέτη που δημοσιεύτηκε τον Σεπτέμβριο του 2023 στο Journal of the American Medical Association Psychiatry, η οποία εξέτασε το Όρεγκον και την πολιτεία της Ουάσιγκτον, όπου η κατοχή ναρκωτικών αποποινικοποιήθηκε επίσης για αρκετούς μήνες το 2021, δεν εντόπισε συσχετισμό «ανάμεσα στα θανατηφόρα ποσοστά υπερβολικής δόσης ναρκωτικών και στις νομικές αλλαγές που αφαίρεσαν ή μείωσαν τις ποινικές κυρώσεις για κατοχή ναρκωτικών στο Όρεγκον και την Ουάσιγκτον». Πάντως, μια δεύτερη μελέτη, διαπίστωσε ότι μετά την αποποινικοποίηση παρατηρήθηκε μεγαλύτερη θνησιμότητα καθώς και υποβάθμιση του δημόσιου χώρου σε πολλές πόλεις των βορειοδυτικών πολιτειών όπως το Σέιλεμ και το Πόρτλαντ. Επίσης, φαίνεται ότι η ελεύθερη χρήση οπιοειδών, κυρίως της φαιντανύλης, ευνοεί βίαιες αντιπαραθέσεις στον δρόμο και στα μπαρ με αποτέλεσμα αύξηση της ανασφάλειας.

Η αλήθεια είναι ότι τα κέντρα αποτοξίνωσης δεν επαρκούσαν ακόμα και πριν από τον Νοέμβριο του 2020 κι ότι το πρόβλημα της τοξικομανίας και γενικά του εθισμού δεν αντιμετωπίζεται αποτελεσματικά. Στις αρχές Μαρτίου, το νομοθετικό σώμα της πολιτείας αποφάσισε αύξηση των προστίμων αλλά διατήρησε τον φιλελεύθερο νόμο.