Ιταλία: «Οι αριθμοί των γυναικοκτονιών είναι ανησυχητικοί»

Μια επιτροπή της ιταλικής Γερουσίας ασχολείται εδώ και τέσσερα χρόνια με την έρευνα των γυναικοκτονιών στην Ιταλία. Με την ευκαιρία της παγκόσμιας ημέρας κατά της βίας εναντίον των γυναικών την περασμένη Παρασκευή εξέθεσε τα πορίσματά της και τις προτάσεις της για να ανατραπεί «η κουλτούρα της βίας των ανδρών». Φέτος, στην Ιταλία, από τα 273 θύματα βίαιων εγκλημάτων, τα 104 ήταν γυναίκες, οι 88 από τις οποίες έχασαν τη ζωή τους στο οικογενειακό περιβάλλον· 52 έπεσαν θύμα συζύγου ή εραστή, πρώην ή νυν. Οι περισσότερες ήταν μητέρες μικρών παιδιών.

Επικεφαλής της επιτροπής είναι η γερουσιαστής Valeria Valente από το Δημοκρατικό Κόμμα και συνεργάζεται με την ίδια την πρωθυπουργό Τζόρτζια Μελόνι, καθώς και με τον πρόεδρο της Γερουσίας Ignazio La Russa. Ο La Russa είπε ότι «το πρόβλημα επιδεινώνεται» κι ότι «οι αριθμοί των γυναικοκτονιών είναι ανησυχητικοί», πράγμα που έρχεται σε αντίθεση με την κοινή αντίληψη πως μιλάμε για γυναικοκτονίες επειδή μόλις προσφάτως έχει ευαισθητοποιηθεί το ευρύ κοινό σχετικά με τη βία κατά των γυναικών. Από τα δεδομένα που έχει συλλέξει η ιταλική διακομματική επιτροπή, οι γυναικοκτονίες δεν παίρνουν απλώς ευρύτερη δημοσιότητα αλλά αυξάνονται αριθμητικά. Ένα άλλο ζήτημα που τόνισε η ιταλική επιτροπή είναι ότι η βία εναντίον των γυναικών δεν είναι «πρόβλημα των γυναικών» αλλά των ανδρών: σε αυτούς πρέπει να απευθυνθούμε ώστε να αλλάξουν συμπεριφορά. Πράγματι, υπάρχει κάτι που πρέπει να αλλάξει ριζικά και στη συμπεριφορά των γυναικών: η γερουσιαστής Valeria Valente, η οποία οργάνωσε πάνω από 200 ακροάσεις και μελέτησε πάνω από 2.000 δικαστικές υποθέσεις, συμπεραίνει ότι 6 στις 10 γυναίκες δεν μιλούν σε κανένα για την κλιμακούμενη βία εναντίον τους, ενώ μόνο το 15% προχωρεί σε καταγγελία. Τέλος, η επιτροπή επισημαίνει τον κίνδυνο να θεωρούνται οι γυναίκες ανίσχυρα θύματα, λεία των αρπακτικών ανδρών: «Αντιθέτως,» όπως λέει η Valeria Valente, «για να αντιμετωπιστεί το πρόβλημα χρειάζεται η συνειδητοποίηση της δύναμης των γυναικών. Παραλλήλως, πρέπει να εκπαιδευτούν τα αστυνομικά και δικαστικά σώματα της χώρας ώστε να αναγνωρίζουν τη βία εναντίον των γυναικών και να μπορούν να αποδίδουν ευθύνες· το ίδιο και οι διδάσκοντες στα σχολεία προκειμένου να διαπαιδαγωγούν όπως πρέπει τα παιδιά. Η νομοθεσία είναι σαφής και δεν επιδέχεται καμιά μεταρρύθμιση, αυτό που μένει να γίνει είναι η εφαρμογή της μαζί με την ανατροπή της αταβιστικής συμπεριφοράς και των στερεοτύπων.»

Kαλά όλα αυτά, όμως, στην Ιταλία, όπως και αλλού, η γυναικοκτονία είναι δομικό φαινόμενο: αποτελεί την τραγική κορύφωση χρόνιων καταστάσεων που εκτυλίσσονται μέσα στο σπίτι. Μόνο το 16% των γυναικών πέφτουν θύματα αγνώστων. Στην Ιταλία, όπως υπογραμμίζει η σύμβουλος της διακομματικής επιτροπής Laura Sabbadini, οι γυναίκες καταγγέλλουν την ενδοοικογενειακή βία μόνον όταν αρχίζουν να φοβούνται για τη ζωή τους και για τη ζωή των παιδιών τους: 8 στις 10 γυναίκες που υφίστανται κακοποίηση φοβούνται τον βίαιο θάνατο. Υπάρχει πρόβλημα και στο σύστημα της δικαιοσύνης το οποίο φαίνεται ότι κωλυσιεργεί: χρειάζονται κατά μέσο όρο 2 χρόνια και 4 μήνες για να εκδικαστούν οι υποθέσεις —μέσα σε αυτό το διάστημα μπορούν να συμβούν πολύ άσχημα πράγματα. Τέλος, οι ποινές, αν αποδοθούν, είναι «γελοίες», προσθέτει η Sabbadini: συχνά, οι αρχές δεν πιστεύουν στις καταγγελίες και απαιτούν πλήθος μαρτύρων οι οποίοι, με τη σειρά τους, φοβούνται να μιλήσουν.

Εκτός από τη βία που καταλήγει στον φόνο, η επιτροπή εξετάζει τις στατιστικές του stalking, που αναγνωρίστηκε ως κακοποίηση στη Σύμβαση της Κωνσταντινούπολης η οποία τέθηκε σε ισχύ το 2014.